Махабхарата
Бхишма-парва: первые поединки великой битвы6.43.39-48
5566 / 15823
Махабхарата · 6.43.39-48
Деванагари

राक्षसं क्रूरकर्माणं क्रूरकर्मा घटोत्कचः ॥
अलम्बुसं प्रत्युदियाद् बलं शक्र इवाहवे ॥
घटोत्कचस् तु संक्रुद्धो राक्षसं तं महाबलम् ॥
नवत्या सायकैस् तीक्ष्णैर् दारयाम् आस भारत ॥
अलम्बुसस् तु समरे भैमसेनिं महाबलम् ॥
बहुधा वारयाम् आस शरैः संनतपर्वभिः ॥
व्यभ्राजेतां ततस् तौ तु संयुगे शरविक्षतौ ॥
यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ ॥
शिखण्डी समरे राजन् द्रौणिम् अभ्युद्ययौ बली ॥
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धः शिखण्डिनम् अवस्थितम् ॥
नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं विद्ध्वा व्यकम्पयत् ॥
शिखण्ड्य् अपि ततो राजन् द्रोणपुत्रम् अताडयत् ॥
सायकेन सुपीतेन तीक्ष्णेन निशितेन च ॥
तौ जघ्नतुस् तदान्योन्यं शरैर् बहुविधैर् मृधे ॥
भगदत्तं रणे शूरं विराटो वाहिनीपतिः ॥
अभ्ययात् त्वरितो राजंस् ततो युद्धम् अवर्तत ॥
विराटो भगदत्तेन शरवर्षेण ताडितः ॥
अभ्यवर्षत् सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम् ॥
भगदत्तस् ततस् तूर्णं विराटं पृथिवीपतिम् ॥
छादयाम् आस समरे मेघः सूर्यम् इवोदितम् ॥

Транслитерация (IAST)

rākṣasaṃ krūrakarmāṇaṃ krūrakarmā ghaṭotkacaḥ ||
alambusaṃ pratyudiyād balaṃ śakra ivāhave ||
ghaṭotkacas tu saṃkruddho rākṣasaṃ taṃ mahābalam ||
navatyā sāyakais tīkṣṇair dārayām āsa bhārata ||
alambusas tu samare bhaimaseniṃ mahābalam ||
bahudhā vārayām āsa śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
vyabhrājetāṃ tatas tau tu saṃyuge śaravikṣatau ||
yathā devāsure yuddhe balaśakrau mahābalau ||
śikhaṇḍī samare rājan drauṇim abhyudyayau balī ||
aśvatthāmā tataḥ kruddhaḥ śikhaṇḍinam avasthitam ||
nārācena sutīkṣṇena bhṛśaṃ viddhvā vyakampayat ||
śikhaṇḍy api tato rājan droṇaputram atāḍayat ||
sāyakena supītena tīkṣṇena niśitena ca ||
tau jaghnatus tadānyonyaṃ śarair bahuvidhair mṛdhe ||
bhagadattaṃ raṇe śūraṃ virāṭo vāhinīpatiḥ ||
abhyayāt tvarito rājaṃs tato yuddham avartata ||
virāṭo bhagadattena śaravarṣeṇa tāḍitaḥ ||
abhyavarṣat susaṃkruddho megho vṛṣṭyā ivācalam ||
bhagadattas tatas tūrṇaṃ virāṭaṃ pṛthivīpatim ||
chādayām āsa samare meghaḥ sūryam ivoditam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
राक्षसं क्रूरकर्माणंrākṣasaṃ krūrakarmāṇaṃракшаса жестоких дел; демона со свирепыми поступками
क्रूरकर्मा घटोत्कचःkrūrakarmā ghaṭotkacaḥжестокодейственный Гхатоткача; Гхатоткача, грозный в делах
अलम्बुसं प्रत्युदियाद्alambusaṃ pratyudiyādна Аламбусу выступил; пошёл против Аламбусы
बलं शक्र इवाहवेbalaṃ śakra ivāhaveкак Шакра против Балы в бою; словно Индра на Балу
घटोत्कचस् तु संक्रुद्धोghaṭotkacas tu saṃkruddhoГхатоткача же разгневанный; Гхатоткача в ярости
राक्षसं तं महाबलम्rākṣasaṃ taṃ mahābalamтого великосильного ракшаса; того могучего демона
नवत्या सायकैस् तीक्ष्णैर्navatyā sāyakais tīkṣṇairдевяноста острыми стрелами; девяноста заострёнными снарядами
दारयाम् आस भारतdārayām āsa bhārataразорвал, о Бхарата; рассек, потомок Бхараты
अलम्बुसस् तु समरेalambusas tu samareАламбуса же в бою; Аламбуса в сражении
भैमसेनिं महाबलम्bhaimaseniṃ mahābalamмогучего сына Бхимы; великосильного Бхаимасени
बहुधा वारयाम् आसbahudhā vārayām āsaмногократно сдерживал; разными способами отражал
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥстрелами с гладкими узлами; хорошо оперёнными стрелами
व्यभ्राजेतां ततस् तौ तुvyabhrājetāṃ tatas tau tuзасияли затем те двое; после этого оба блистали
संयुगे शरविक्षतौsaṃyuge śaravikṣatauв битве, израненные стрелами; поражённые стрелами в бою
यथा देवासुरे युद्धेyathā devāsure yuddheкак в битве богов и асуров; словно в дев асура войне
बलशक्रौ महाबलौbalaśakrau mahābalauБала и Шакра великосильные; могучие Бала и Индра
शिखण्डी समरे राजन्śikhaṇḍī samare rājanШикханди в бою, царь; Шикханди на поле
द्रौणिम् अभ्युद्ययौ बलीdrauṇim abhyudyayau balīна сына Дроны выступил могучий; мощный пошёл на Ашваттхаму
अश्वत्थामा ततः क्रुद्धःaśvatthāmā tataḥ kruddhaḥАшваттхама тогда разгневанный; сын Дроны в ярости
शिखण्डिनम् अवस्थितम्śikhaṇḍinam avasthitamстоявшего Шикхандина; Шикханди, стоящего напротив
नाराचेन सुतीक्ष्णेनnārācena sutīkṣṇenaнарачей очень острой; железной стрелой заострённой
भृशं विद्ध्वा व्यकम्पयत्bhṛśaṃ viddhvā vyakampayatсильно пронзив, поколебал; мощно поразив, заставил дрогнуть
शिखण्ड्य् अपि ततो राजन्śikhaṇḍy api tato rājanШикханди также тогда, царь; после этого Шикханди
द्रोणपुत्रम् अताडयत्droṇaputram atāḍayatсына Дроны ударил; поразил Ашваттхаму
सायकेन सुपीतेनsāyakena supītenaстрелой хорошо жёлтой; золотистой стрелой
तीक्ष्णेन निशितेन चtīkṣṇena niśitena caострой и заострённой; резкой и отточенной
तौ जघ्नतुस् तदान्योन्यंtau jaghnatus tadānyonyaṃони тогда били друг друга; оба поражали взаимно
शरैर् बहुविधैर् मृधेśarair bahuvidhair mṛdheразными стрелами в бою; многовидными стрелами в сражении
भगदत्तं रणे शूरंbhagadattaṃ raṇe śūraṃБхагадатту, героя в бою; доблестного Бхагадатту
विराटो वाहिनीपतिःvirāṭo vāhinīpatiḥВирата, владыка войска; царь Вирата
अभ्ययात् त्वरितो राजंस्abhyayāt tvarito rājaṃsбыстро подошёл, царь; стремительно выступил
ततो युद्धम् अवर्ततtato yuddham avartataзатем битва началась; после того завязался бой
विराटो भगदत्तेनvirāṭo bhagadattenaВирата Бхагадаттой; Вирата от Бхагадатты
शरवर्षेण ताडितःśaravarṣeṇa tāḍitaḥдождём стрел ударенный; поражённый потоком стрел
अभ्यवर्षत् सुसंक्रुद्धोabhyavarṣat susaṃkruddhoстал осыпать сильно разгневанный; ответно пролил в ярости
मेघो वृष्ट्या इवाचलम्megho vṛṣṭyā ivācalamкак облако дождём гору; словно туча гору ливнем
भगदत्तस् ततस् तूर्णंbhagadattas tatas tūrṇaṃБхагадатта затем быстро; после этого Бхагадатта
विराटं पृथिवीपतिम्virāṭaṃ pṛthivīpatimВирату, владыку земли; царя Вирату
छादयाम् आस समरेchādayām āsa samareпокрыл в бою; осыпал в сражении
मेघः सूर्यम् इवोदितम्meghaḥ sūryam ivoditamкак облако восходящее солнце; словно туча поднявшееся солнце
Литературный перевод

Жестокодейственный Гхатоткача выступил против Аламбусы, ракшаса свирепых дел, как Шакра в бою выступает против Балы. Разгневанный Гхатоткача рассёк этого великосильного ракшаса девяноста острыми стрелами, о Бхарата. Аламбуса же в бою многократно сдерживал могучего сына Бхимы хорошо оперёнными стрелами. Затем они оба, израненные стрелами, сияли в сражении, как могучие Бала и Шакра в битве богов и асуров. Могучий Шикханди, о царь, выступил в бою против сына Дроны. Разгневанный Ашваттхама очень острой нарачей сильно пронзил стоявшего Шикхандина и заставил его дрогнуть. Но Шикханди, о царь, ударил сына Дроны золотистой, острой и отточенной стрелой. Тогда они стали поражать друг друга в бою разными стрелами. Вирата, владыка войска, быстро выступил против героя Бхагадатты, и завязалась битва. Поражённый Бхагадаттой дождём стрел, Вирата в сильном гневе осыпал его, как облако проливает дождь на гору. Тогда Бхагадатта быстро покрыл в бою царя Вирату, как облако закрывает восходящее солнце».

Версия

642ced2181bd · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами