Махабхарата
Бхишма-парва: первые поединки великой битвы6.43.60-72
5568 / 15823
Махабхарата · 6.43.60-72
Деванагари

शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु पराक्रान्तं पराक्रमी ॥
अभ्यद्रवत राजेन्द्र मत्तो मत्तम् इव द्विपम् ॥
यौधिष्ठिरस् तु संक्रुद्धः सौबलं निशितैः शरैः ॥
व्यदारयत संग्रामे मघवान् इव दानवम् ॥
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु प्रतिविध्यन्तम् आहवे ॥
व्यदारयन् महाप्राज्ञः शरैः संनतपर्वभिः ॥
सुदक्षिणं तु राजेन्द्र काम्बोजानां महारथम् ॥
श्रुतकर्मा पराक्रान्तम् अभ्यद्रवत संयुगे ॥
सुदक्षिणस् तु समरे साहदेविं महारथम् ॥
विद्ध्वा नाकम्पयत वै मैनाकम् इव पर्वतम् ॥
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धः काम्बोजानां महारथम् ॥
शरैर् बहुभिर् आनर्छद् दारयन्न् इव सर्वशः ॥
इरावान् अथ संक्रुद्धः श्रुतायुषम् अमर्षणम् ॥
प्रत्युद्ययौ रणे यत्तो यत्तरूपतरं ततः ॥
आर्जुनिस् तस्य समरे हयान् हत्वा महारथः ॥
ननाद सुमहन् नादं तत् सैन्यं प्रत्यपूरयत् ॥
श्रुतायुस् त्व् अथ संक्रुद्धः फाल्गुनेः समरे हयान् ॥
निजघान गदाग्रेण ततो युद्धम् अवर्तत ॥
विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम् ॥
ससेनं ससुतं वीरं संससज्जतुर् आहवे ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम आवन्त्यानां पराक्रमम् ॥
यद् अयुध्यन् स्थिरा भूत्वा महत्या सेनया सह ॥
अनुविन्दस् तु गदया कुन्तिभोजम् अताडयत् ॥
कुन्तिभोजस् ततस् तूर्णं शरव्रातैर् अवाकिरत् ॥
कुन्तिभोजसुतश् चापि विन्दं विव्याध सायकैः ॥
स च तं प्रतिविव्याध तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥

Транслитерация (IAST)

śakuniḥ prativindhyaṃ tu parākrāntaṃ parākramī ||
abhyadravata rājendra matto mattam iva dvipam ||
yaudhiṣṭhiras tu saṃkruddhaḥ saubalaṃ niśitaiḥ śaraiḥ ||
vyadārayata saṃgrāme maghavān iva dānavam ||
śakuniḥ prativindhyaṃ tu pratividhyantam āhave ||
vyadārayan mahāprājñaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
sudakṣiṇaṃ tu rājendra kāmbojānāṃ mahāratham ||
śrutakarmā parākrāntam abhyadravata saṃyuge ||
sudakṣiṇas tu samare sāhadeviṃ mahāratham ||
viddhvā nākampayata vai mainākam iva parvatam ||
śrutakarmā tataḥ kruddhaḥ kāmbojānāṃ mahāratham ||
śarair bahubhir ānarchad dārayann iva sarvaśaḥ ||
irāvān atha saṃkruddhaḥ śrutāyuṣam amarṣaṇam ||
pratyudyayau raṇe yatto yattarūpataraṃ tataḥ ||
ārjunis tasya samare hayān hatvā mahārathaḥ ||
nanāda sumahan nādaṃ tat sainyaṃ pratyapūrayat ||
śrutāyus tv atha saṃkruddhaḥ phālguneḥ samare hayān ||
nijaghāna gadāgreṇa tato yuddham avartata ||
vindānuvindāv āvantyau kuntibhojaṃ mahāratham ||
sasenaṃ sasutaṃ vīraṃ saṃsasajjatur āhave ||
tatrādbhutam apaśyāma āvantyānāṃ parākramam ||
yad ayudhyan sthirā bhūtvā mahatyā senayā saha ||
anuvindas tu gadayā kuntibhojam atāḍayat ||
kuntibhojas tatas tūrṇaṃ śaravrātair avākirat ||
kuntibhojasutaś cāpi vindaṃ vivyādha sāyakaiḥ ||
sa ca taṃ prativivyādha tad adbhutam ivābhavat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तुśakuniḥ prativindhyaṃ tuШакуни же Пративиндхью; Шакуни на Пративиндхью
पराक्रान्तं पराक्रमीparākrāntaṃ parākramīдоблестный на доблестного; сильный на сильного
अभ्यद्रवत राजेन्द्रabhyadravata rājendraатаковал, царь царей; устремился, владыка
मत्तो मत्तम् इव द्विपम्matto mattam iva dvipamкак пьяный пьяного слона; словно бешеный слон слона
यौधिष्ठिरस् तु संक्रुद्धःyaudhiṣṭhiras tu saṃkruddhaḥсын Юдхиштхиры же разгневанный; Пративиндхья в ярости
सौबलं निशितैः शरैःsaubalaṃ niśitaiḥ śaraiḥСаубалу острыми стрелами; сына Субалы заострёнными стрелами
व्यदारयत संग्रामेvyadārayata saṃgrāmeразорвал в сражении; рассек в битве
मघवान् इव दानवम्maghavān iva dānavamкак Магхаван данаву; словно Индра демона
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तुśakuniḥ prativindhyaṃ tuШакуни же Пративиндхью; Шакуни этого воина
प्रतिविध्यन्तम् आहवेpratividhyantam āhaveстреляющего в ответ в бою; ответно поражающего
व्यदारयन् महाप्राज्ञःvyadārayan mahāprājñaḥразорвал великомудрый; рассек искусный
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥстрелами с гладкими узлами; хорошо оперёнными стрелами
सुदक्षिणं तु राजेन्द्रsudakṣiṇaṃ tu rājendraСудакшину же, царь царей; Судакшину, о владыка
काम्बोजानां महारथम्kāmbojānāṃ mahārathamкамбоджей великого колесничего; махаратху Камбоджи
श्रुतकर्मा पराक्रान्तम्śrutakarmā parākrāntamШрутакарма доблестного; могучий Шрутакарма
अभ्यद्रवत संयुगेabhyadravata saṃyugeатаковал в битве; устремился в сражении
सुदक्षिणस् तु समरेsudakṣiṇas tu samareСудакшина же в бою; Судакшина в сражении
साहदेविं महारथम्sāhadeviṃ mahārathamсына Сахадевы, махаратху; великого воина Сахадеви
विद्ध्वा नाकम्पयत वैviddhvā nākampayata vaiпронзив, не поколебал; поразил, но не заставил дрогнуть
मैनाकम् इव पर्वतम्mainākam iva parvatamкак гору Майнаку; словно непоколебимую гору
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धःśrutakarmā tataḥ kruddhaḥШрутакарма тогда разгневанный; после этого Шрутакарма
काम्बोजानां महारथम्kāmbojānāṃ mahārathamкамбоджей великого колесничего; махаратху Камбоджи
शरैर् बहुभिर् आनर्छद्śarair bahubhir ānarchadмногими стрелами осыпал; множеством стрел поразил
दारयन्न् इव सर्वशःdārayann iva sarvaśaḥсловно разрывая всего; как будто рассекая полностью
इरावान् अथ संक्रुद्धःirāvān atha saṃkruddhaḥИраван затем разгневанный; после этого яростный Ираван
श्रुतायुषम् अमर्षणम्śrutāyuṣam amarṣaṇamШрутаюша нетерпимого; гневного Шрутаюша
प्रत्युद्ययौ रणे यत्तोpratyudyayau raṇe yattoвыступил в бою сосредоточенный; пошёл навстречу собранный
यत्तरूपतरं ततःyattarūpataraṃ tataḥещё более собранный тогда; в ещё большем напряжении
आर्जुनिस् तस्य समरेārjunis tasya samareсын Арджуны его в бою; Арджуни у него
हयान् हत्वा महारथःhayān hatvā mahārathaḥконей убив, махаратха; сразив лошадей
ननाद सुमहन् नादंnanāda sumahan nādaṃиздал очень великий крик; заревел громким рёвом
तत् सैन्यं प्रत्यपूरयत्tat sainyaṃ pratyapūrayatто войско наполнил; заполнил армию звуком
श्रुतायुस् त्व् अथ संक्रुद्धःśrutāyus tv atha saṃkruddhaḥШрутаюш же затем разгневанный; Шрутаюш в ярости
फाल्गुनेः समरे हयान्phālguneḥ samare hayānу сына Пхалгуны коней в бою; лошадей Иравана
निजघान गदाग्रेणnijaghāna gadāgreṇaубил концом палицы; сразил ударом булавы
ततो युद्धम् अवर्ततtato yuddham avartataзатем битва началась; после того завязался бой
विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौvindānuvindāv āvantyauВинда и Анувинда авантийские; два авантийца Винда и Анувинда
कुन्तिभोजं महारथम्kuntibhojaṃ mahārathamКунтибходжу, махаратху; великого воина Кунтибходжу
ससेनं ससुतं वीरंsasenaṃ sasutaṃ vīraṃс войском и сыном, героя; героя с армией и сыном
संससज्जतुर् आहवेsaṃsasajjatur āhaveсхватили в бою; столкнулись в сражении
तत्राद्भुतम् अपश्यामtatrādbhutam apaśyāmaтам удивительное мы увидели; здесь мы наблюдали чудо
आवन्त्यानां पराक्रमम्āvantyānāṃ parākramamдоблесть авантийцев; мужество воинов Аванти
यद् अयुध्यन् स्थिरा भूत्वाyad ayudhyan sthirā bhūtvāчто они сражались, став твёрдыми; как они бились стойко
महत्या सेनया सहmahatyā senayā sahaс великой армией вместе; вместе с огромным войском
अनुविन्दस् तु गदयाanuvindas tu gadayāАнувинда же палицей; Анувинда булавой
कुन्तिभोजम् अताडयत्kuntibhojam atāḍayatКунтибходжу ударил; поразил Кунтибходжу
कुन्तिभोजस् ततस् तूर्णंkuntibhojas tatas tūrṇaṃКунтибходжа затем быстро; после этого Кунтибходжа
शरव्रातैर् अवाकिरत्śaravrātair avākiratмножествами стрел осыпал; покрыл тучами стрел
कुन्तिभोजसुतश् चापिkuntibhojasutaś cāpiи сын Кунтибходжи также; также Кунтибходжин сын
विन्दं विव्याध सायकैःvindaṃ vivyādha sāyakaiḥВинду пронзил стрелами; поразил Винду выстрелами
स च तं प्रतिविव्याधsa ca taṃ prativivyādhaи тот его пронзил в ответ; он ответно поразил его
तद् अद्भुतम् इवाभवत्tad adbhutam ivābhavatто было словно чудо; это казалось удивительным
Литературный перевод

Доблестный Шакуни, о царь царей, атаковал доблестного Пративиндхью, как пьяный слон нападает на пьяного слона. Разгневанный сын Юдхиштхиры рассёк Саубалу острыми стрелами в битве, как Магхаван поражает данаву. Но искусный Шакуни хорошо оперёнными стрелами рассёк Пративиндхью, который отвечал ему в бою. Могучий Шрутакарма устремился на Судакшину, великого колесничего камбоджей, о царь царей. Судакшина поразил в бою махаратху, сына Сахадевы, но не поколебал его, словно гору Майнаку. Тогда разгневанный Шрутакарма осыпал великого колесничего камбоджей множеством стрел, как будто разрывая его со всех сторон. Затем разгневанный Ираван, сосредоточенный и ещё более собранный, выступил в бою против нетерпимого Шрутаюша. Этот махаратха, сын Арджуны, убив его коней, издал огромный рёв, наполнивший войско. Разъярённый Шрутаюш в бою убил коней сына Пхалгуны ударом булавы, и началась битва. Два авантийца, Винда и Анувинда, столкнулись в бою с героем Кунтибходжей, его сыном и войском. Там мы увидели удивительную доблесть авантийцев: они стойко сражались вместе с великой армией. Анувинда ударил Кунтибходжу палицей, а Кунтибходжа быстро осыпал его множеством стрел. Сын Кунтибходжи также пронзил Винду стрелами, а тот поразил его в ответ; это казалось чудом».

Версия

d313400cf5dd · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами