Махабхарата
Бхишма-парва: поединок Бхишмы и Арджуны6.48.34-40
5601 / 15823
Махабхарата · 6.48.34-40
Деванагари

ततो दुर्योधनो राजा भीष्मम् आह जनेश्वरः ॥
पीड्यमानं स्वकं सैन्यं दृष्ट्वा पार्थेन संयुगे ॥
एष पाण्डुसुतस् तात कृष्णेन सहितो बली ॥
यततां सर्वसैन्यानां मूलं नः परिकृन्तति ॥
त्वयि जीवति गाङ्गेये द्रोणे च रथिनां वरे ॥
त्वत्कृते ह्य् एष कर्णो ऽपि न्यस्तशस्त्रो महारथः ॥
न युध्यति रणे पार्थं हितकामः सदा मम ॥
स तथा कुरु गाङ्गेय यथा हन्येत फल्गुनः ॥
एवम् उक्तस् ततो राजन् पिता देवव्रतस् तव ॥
धिक् क्षत्रधर्मम् इत्य् उक्त्वा ययौ पार्थरथं प्रति ॥
उभौ श्वेतहयौ राजन् संसक्तौ दृश्य पार्थिवाः ॥
सिंहनादान् भृशं चक्रुः शङ्खशब्दांश् च भारत ॥
द्रौणिर् दुर्योधनश् चैव विकर्णश् च तवात्मजः ॥
परिवार्य रणे भीष्मं स्थिता युद्धाय मारिष ॥
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य धनंजयम् ॥
स्थिता युद्धाय महते ततो युद्धम् अवर्तत ॥

Транслитерация (IAST)

tato duryodhano rājā bhīṣmam āha janeśvaraḥ ||
pīḍyamānaṃ svakaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā pārthena saṃyuge ||
eṣa pāṇḍusutas tāta kṛṣṇena sahito balī ||
yatatāṃ sarvasainyānāṃ mūlaṃ naḥ parikṛntati ||
tvayi jīvati gāṅgeye droṇe ca rathināṃ vare ||
tvatkṛte hy eṣa karṇo 'pi nyastaśastro mahārathaḥ ||
na yudhyati raṇe pārthaṃ hitakāmaḥ sadā mama ||
sa tathā kuru gāṅgeya yathā hanyeta phalgunaḥ ||
evam uktas tato rājan pitā devavratas tava ||
dhik kṣatradharmam ity uktvā yayau pārtharathaṃ prati ||
ubhau śvetahayau rājan saṃsaktau dṛśya pārthivāḥ ||
siṃhanādān bhṛśaṃ cakruḥ śaṅkhaśabdāṃś ca bhārata ||
drauṇir duryodhanaś caiva vikarṇaś ca tavātmajaḥ ||
parivārya raṇe bhīṣmaṃ sthitā yuddhāya māriṣa ||
tathaiva pāṇḍavāḥ sarve parivārya dhanaṃjayam ||
sthitā yuddhāya mahate tato yuddham avartata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः दुर्योधनः राजाtataḥ duryodhanaḥ rājāзатем царь Дурьодхана; тогда правитель Дурьодхана
भीष्मम् आह जनेश्वरःbhīṣmam āha janeśvaraḥБхишме сказал, владыка людей; обратился к Бхишме, о царь
पीड्यमानम् स्वकम् सैन्यम्pīḍyamānam svakam sainyamтеснимое своё войско; свою армию, угнетаемую
दृष्ट्वा पार्थेन संयुगेdṛṣṭvā pārthena saṃyugeувидев Партхой в бою; видя, как Партха давит
एष पाण्डुसुतः तातeṣa pāṇḍusutaḥ tātaэтот сын Панду, отец; вот сын Панду, владыка
कृष्णेन सहितः बलीkṛṣṇena sahitaḥ balīс Кришной вместе сильный; могучий, соединённый с Кришной
यतताम् सर्वसैन्यानाम्yatatām sarvasainyānāmпри старании всех войск; несмотря на усилие всей армии
मूलम् नः परिकृन्ततिmūlam naḥ parikṛntatiкорень наш подрубает; срезает нашу основу
त्वयि जीवति गाङ्गेयेtvayi jīvati gāṅgeyeпока ты жив, Гангея; при тебе живом, сын Ганги
द्रोणे च रथिनाम् वरेdroṇe ca rathinām vareи Дроне, лучшем ратхине; и Дроне, лучшем из колесничих
त्वत्कृते हि एष कर्णः अपिtvatkṛte hi eṣa karṇaḥ apiради тебя ведь этот Карна; из-за тебя даже Карна
न्यस्तशस्त्रः महारथःnyastaśastraḥ mahārathaḥсложивший оружие махаратха; великий ратхин, отложивший оружие
न युध्यति रणे पार्थम्na yudhyati raṇe pārthamне сражается в бою с Партхой; не бьётся с Арджуной
हितकामः सदा ममhitakāmaḥ sadā mamaжелающий всегда моего блага; всегда ищущий мне пользы
स तथा कुरु गाङ्गेयsa tathā kuru gāṅgeyaтак сделай, Гангея; поэтому поступи так, сын Ганги
यथा हन्येत फल्गुनःyathā hanyeta phalgunaḥчтобы был убит Фалгуна; чтобы Арджуна погиб
एवम् उक्तः ततः राजन्evam uktaḥ tataḥ rājanтак сказанный затем, царь; после этих слов, владыка
पिता देवव्रतः तवpitā devavrataḥ tavaотец твой Деваврата; твой отец Деваврата
धिक् क्षत्रधर्मम् इति उक्त्वाdhik kṣatradharmam iti uktvā«позор кшатрийскому долгу» сказав; сказав «увы кшатрийской дхарме»
ययौ पार्थरथम् प्रतिyayau pārtharatham pratiпошёл к колеснице Партхи; двинулся против ратхи Арджуны
उभौ श्वेतहयौ राजन्ubhau śvetahayau rājanоба с белыми конями, царь; две белоконные колесницы
संसक्तौ दृश्य पार्थिवाःsaṃsaktau dṛśya pārthivāḥсошедшиеся увидев, цари; видя сцепившимися, правители
सिंहनादान् भृशम् चक्रुःsiṃhanādān bhṛśam cakruḥльвиные кличи сильно издали; громко подняли львиный рык
शङ्खशब्दान् च भारतśaṅkhaśabdān ca bhārataи звуки раковин, Бхарата; и трубление раковин
द्रौणिः दुर्योधनः च एवdrauṇiḥ duryodhanaḥ ca evaДрауни и Дурьодхана; Ашваттхаман и Дурьодхана
विकर्णः च तव आत्मजःvikarṇaḥ ca tava ātmajaḥи Викарна твой сын; также твой сын Викарна
परिवार्य रणे भीष्मम्parivārya raṇe bhīṣmamокружив в бою Бхишму; обступив Бхишму в сражении
स्थिताः युद्धाय मारिषsthitāḥ yuddhāya māriṣaвстали для битвы, почтенный; стояли готовые к бою
तथा एव पाण्डवाः सर्वेtathā eva pāṇḍavāḥ sarveтак же все Пандавы; точно так все сыновья Панду
परिवार्य धनंजयम्parivārya dhanaṃjayamокружив Дхананджаю; обступив Арджуну
स्थिताः युद्धाय महतेsthitāḥ yuddhāya mahateвстали для великой битвы; стояли для большого боя
ततः युद्धम् अवर्ततtataḥ yuddham avartataзатем битва развернулась; после этого бой начался
Литературный перевод

Тогда царь Дурьодхана, увидев, как Партха теснит его войско, сказал Бхишме, о владыка людей: «Этот могучий сын Панду вместе с Кришной, несмотря на усилия всех войск, подрубает наш корень, пока ты жив, о Гангея, и пока жив Дрона, лучший из ратхинов. Ради тебя даже Карна, великий ратхин, сложил оружие и не сражается в бою с Партхой, хотя всегда желает мне блага. Поэтому сделай так, о Гангея, чтобы Фалгуна был убит». Услышав эти слова, твой отец Деваврата сказал: «Позор кшатрийскому долгу!» — и двинулся к колеснице Партхи. Увидев, как две белоконные колесницы сошлись, цари, о Бхарата, подняли сильные львиные кличи и звуки раковин. Драуни, Дурьодхана и твой сын Викарна окружили в бою Бхишму и встали готовые к битве, о почтенный. Так же все Пандавы окружили Дхананджаю и встали для великого боя; после этого сражение развернулось».

Версия

d95cb03cb8af · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами