Махабхарата
Бхишма-парва, глава 976.97.45-57
5830 / 15823
Махабхарата · 6.97.45-57
Деванагари

स विद्धो व्यथितश् चैव मुहूर्तं कश्मलायुतः ॥
निषसाद रथोपस्थे ध्वजयष्टिम् उपाश्रितः ॥
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां द्रोणपुत्रः प्रतापवान् ॥
वार्ष्णेयं समरे क्रुद्धो नाराचेन समर्दयत् ॥
शैनेयं स तु निर्भिद्य प्राविशद् धरणीतलम् ॥
वसन्तकाले बलवान् बिलं सर्पशिशुर् यथा ॥
ततो ऽपरेण भल्लेन माधवस्य ध्वजोत्तमम् ॥
चिच्छेद समरे द्रौणिः सिंहनादं ननाद च ॥
पुनश् चैनं शरैर् घोरैश् छादयाम् आस भारत ॥
निदाघान्ते महाराज यथा मेघो दिवाकरम् ॥
सात्यकिश् च महाराज शरजालं निहत्य तत् ॥
द्रौणिम् अभ्यपतत् तूर्णं शरजालैर् अनेकधा ॥
तापयाम् आस च द्रौणिं शैनेयः परवीरहा ॥
विमुक्तो मेघजालेन यथैव तपनस् तथा ॥
शराणां च सहस्रेण पुनर् एनं समुद्यतम् ॥
सात्यकिश् छादयाम् आस ननाद च महाबलः ॥
दृष्ट्वा पुत्रं तथा ग्रस्तं राहुणेव निशाकरम् ॥
अभ्यद्रवत शैनेयं भारद्वाजः प्रतापवान् ॥
विव्याध च पृषत्केन सुतीक्ष्णेन महामृधे ॥
परीप्सन् स्वसुतं राजन् वार्ष्णेयेनाभितापितम् ॥
सात्यकिस् तु रणे जित्वा गुरुपुत्रं महारथम् ॥
द्रोणं विव्याध विंशत्या सर्वपारशवैः शरैः ॥
तदन्तरम् अमेयात्मा कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥
अभ्यद्रवद् रणे क्रुद्धो द्रोणं प्रति महारथः ॥
ततो द्रोणश् च पार्थश् च समेयातां महामृधे ॥
यथा बुधश् च शुक्रश् च महाराज नभस्तले ॥

Транслитерация (IAST)

sa viddho vyathitaś caiva muhūrtaṃ kaśmalāyutaḥ ||
niṣasāda rathopasthe dhvajayaṣṭim upāśritaḥ ||
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ droṇaputraḥ pratāpavān ||
vārṣṇeyaṃ samare kruddho nārācena samardayat ||
śaineyaṃ sa tu nirbhidya prāviśad dharaṇītalam ||
vasantakāle balavān bilaṃ sarpaśiśur yathā ||
tato 'pareṇa bhallena mādhavasya dhvajottamam ||
ciccheda samare drauṇiḥ siṃhanādaṃ nanāda ca ||
punaś cainaṃ śarair ghoraiś chādayām āsa bhārata ||
nidāghānte mahārāja yathā megho divākaram ||
sātyakiś ca mahārāja śarajālaṃ nihatya tat ||
drauṇim abhyapatat tūrṇaṃ śarajālair anekadhā ||
tāpayām āsa ca drauṇiṃ śaineyaḥ paravīrahā ||
vimukto meghajālena yathaiva tapanas tathā ||
śarāṇāṃ ca sahasreṇa punar enaṃ samudyatam ||
sātyakiś chādayām āsa nanāda ca mahābalaḥ ||
dṛṣṭvā putraṃ tathā grastaṃ rāhuṇeva niśākaram ||
abhyadravata śaineyaṃ bhāradvājaḥ pratāpavān ||
vivyādha ca pṛṣatkena sutīkṣṇena mahāmṛdhe ||
parīpsan svasutaṃ rājan vārṣṇeyenābhitāpitam ||
sātyakis tu raṇe jitvā guruputraṃ mahāratham ||
droṇaṃ vivyādha viṃśatyā sarvapāraśavaiḥ śaraiḥ ||
tadantaram ameyātmā kaunteyaḥ śvetavāhanaḥ ||
abhyadravad raṇe kruddho droṇaṃ prati mahārathaḥ ||
tato droṇaś ca pārthaś ca sameyātāṃ mahāmṛdhe ||
yathā budhaś ca śukraś ca mahārāja nabhastale ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सः विद्धः व्यथितः च एवsaḥ viddhaḥ vyathitaḥ ca evaон пронзённый и потрясённый; раненный и измученный
मुहूर्तम् कश्मलायुतःmuhūrtam kaśmalāyutaḥна мгновение обмороком охваченный; кратко впавший в оцепенение
निषसाद रथोपस्थेniṣasāda rathopastheсел на площадке колесницы; опустился на ратхе
ध्वजयष्टिम् उपाश्रितःdhvajayaṣṭim upāśritaḥк древку знамени прислонившись; опираясь на флагшток
प्रतिलभ्य ततः संज्ञाम्pratilabhya tataḥ saṃjñāmобретя затем сознание; придя в себя
द्रोणपुत्रः प्रतापवान्droṇaputraḥ pratāpavānсын Дроны могучий; славный Дронапутра
वार्ष्णेयम् समरे क्रुद्धःvārṣṇeyam samare kruddhaḥВаршнею в бою разгневанный; яростный против Сатьяки
नाराचेन समर्दयत्nārācena samardayatнарачей сильно поразил; сокрушил железной стрелой
शैनेयम् सः तु निर्भिद्यśaineyam saḥ tu nirbhidyaШайнею он же пробив; пронзив Сатьяки
प्राविशत् धरणीतलम्prāviśat dharaṇītalamвошла в землю; стрела вошла в землю
वसन्तकाले बलवान्vasantakāle balavānв весеннее время сильный; весной могучий
बिलम् सर्पशिशुः यथाbilam sarpaśiśuḥ yathāв нору змеёныш как; словно змеёныш в нору
ततः अपरेण भल्लेनtataḥ apareṇa bhallenaзатем другой бхаллой; после этого иной широкой стрелой
माधवस्य ध्वजोत्तमम्mādhavasya dhvajottamamлучшее знамя Мадхавы; главный стяг Сатьяки
चिच्छेद समरे द्रौणिःciccheda samare drauṇiḥсрезал в бою Драуни; Ашваттхаман отсёк
सिंहनादम् ननाद चsiṃhanādam nanāda caи львиный клич издал; и зарычал как лев
पुनः च एनम् शरैः घोरैःpunaḥ ca enam śaraiḥ ghoraiḥи снова его страшными стрелами; опять ужасными стрелами
छादयाम् आस भारतchādayām āsa bhārataпокрыл, Бхарата; осыпал
निदाघान्ते महाराजnidāghānte mahārājaв конце жаркого сезона, царь; на исходе зноя
यथा मेघः दिवाकरम्yathā meghaḥ divākaramкак облако солнце; словно туча солнце
सात्यकिः च महाराजsātyakiḥ ca mahārājaи Сатьяки, великий царь; Сатьяки же
शरजालम् निहत्य तत्śarajālam nihatya tatтот сет стрел уничтожив; разрушив эту сеть стрел
द्रौणिम् अभ्यपतत् तूर्णम्drauṇim abhyapatat tūrṇamк Драуни устремился быстро; поспешно бросился на Ашваттхамана
शरजालैः अनेकधाśarajālaiḥ anekadhāсетями стрел многими способами; множеством стрел
तापयाम् आस च द्रौणिम्tāpayām āsa ca drauṇimи жёг Драуни; стал палить Ашваттхамана
शैनेयः परवीरहाśaineyaḥ paravīrahāШайнея губитель вражеских героев; Сатьяки, убийца врагов
विमुक्तः मेघजालेनvimuktaḥ meghajālenaосвобождённый от сети облаков; выйдя из облачной сети
यथा एव तपनः तथाyathā eva tapanaḥ tathāкак именно солнце так; словно солнце
शराणाम् च सहस्रेणśarāṇām ca sahasreṇaи тысячей стрел; тысячью стрел
पुनः एनम् समुद्यतम्punaḥ enam samudyatamснова его поднимающегося; опять готового к бою
सात्यकिः छादयाम् आसsātyakiḥ chādayām āsaСатьяки покрыл; Сатьяки осыпал
ननाद च महाबलःnanāda ca mahābalaḥи заревел могучий; и громко крикнул
दृष्ट्वा पुत्रम् तथा ग्रस्तम्dṛṣṭvā putram tathā grastamувидев сына так захваченным; видя сына словно поглощённым
राहुणा इव निशाकरम्rāhuṇā iva niśākaramкак луной Раху; как месяц Раху
अभ्यद्रवत शैनेयम्abhyadravata śaineyamпобежал на Шайнею; ринулся на Сатьяки
भारद्वाजः प्रतापवान्bhāradvājaḥ pratāpavānБхарадваджа могучий; славный Дрона
विव्याध च पृषत्केनvivyādha ca pṛṣatkenaи пронзил пятнистой стрелой; поразил пṛṣаткой
सुतीक्ष्णेन महामृधेsutīkṣṇena mahāmṛdheочень острой в великой битве; в большом сражении
परीप्सन् स्वसुतम् राजन्parīpsan svasutam rājanжелая защитить своего сына, царь; стремясь спасти сына
वार्ष्णेयेन अभितापितम्vārṣṇeyena abhitāpitamВаршнеей сильно обожжённого; измученного Сатьяки
सात्यकिः तु रणे जित्वाsātyakiḥ tu raṇe jitvāСатьяки же в бою победив; Сатьяки, одолев
गुरुपुत्रम् महारथम्guruputram mahārathamсына учителя махаратху; великого ратхина Драуни
द्रोणम् विव्याध विंशत्याdroṇam vivyādha viṃśatyāДрону пронзил двадцатью; Дрону ранил двадцатью стрелами
सर्वपारशवैः शरैःsarvapāraśavaiḥ śaraiḥполностью железными стрелами; сплошь железными стрелами
तदन्तरम् अमेयात्माtadantaram ameyātmāв этот промежуток неизмеримая душа; тем временем великодушный
कौन्तेयः श्वेतवाहनःkaunteyaḥ śvetavāhanaḥКаунтея с белыми конями; Арджуна, чей экипаж белоконный
अभ्यद्रवत् रणे क्रुद्धःabhyadravat raṇe kruddhaḥустремился в бою разгневанный; ринулся на поле
द्रोणम् प्रति महारथःdroṇam prati mahārathaḥк Дроне махаратха; против Дроны
ततः द्रोणः च पार्थः चtataḥ droṇaḥ ca pārthaḥ caзатем Дрона и Партха; после этого Дрона и Арджуна
समेयाताम् महामृधेsameyātām mahāmṛdheсошлись в великой битве; встретились в большом бою
यथा बुधः च शुक्रः चyathā budhaḥ ca śukraḥ caкак Будха и Шукра; словно Меркурий и Венера
महाराज नभस्तलेmahārāja nabhastaleвеликий царь, на небосводе; на небе, государь
Литературный перевод

Пронзённый и измученный, Драуни на мгновение впал в оцепенение и сел на площадке колесницы, прислонившись к древку знамени. Затем, придя в себя, могучий сын Дроны в гневе поразил Варшнею-Сатьяки нарачей. Пробив Шайнею, эта стрела вошла в землю, словно весной могучий змеёныш — в нору. Затем другой бхаллой Драуни отсёк в бою лучшее знамя Мадхавы-Сатьяки и издал львиный клич. Снова он осыпал его страшными стрелами, о Бхарата, как туча закрывает солнце на исходе жаркого сезона. Но Сатьяки, великий царь, разрушив эту сеть стрел, быстро бросился на Драуни с множеством стрел. Шайнея, губитель вражеских героев, стал палить Драуни, словно солнце, вышедшее из сети облаков. Сатьяки снова осыпал тысячей стрел того, кто поднимался к бою, и могучий воин громко крикнул. Увидев, что его сын так схвачен, словно месяц Раху, славный Бхарадваджа-Дрона бросился на Шайнею. Желая защитить своего сына, измученного Варшнеей, он в великой битве пронзил Сатьяки очень острой пṛṣаткой, царь. Но Сатьяки, победив в бою махаратху, сына учителя, пронзил Дрону двадцатью сплошь железными стрелами. Тем временем неизмеримый Каунтея, белоконный махаратха, разгневавшись, устремился в бою против Дроны. Затем Дрона и Партха сошлись в великой битве, великий царь, словно Будха и Шукра на небосводе».

Версия

d96cb8b65905 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:47:12 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами