Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1146.114.14-30
5931 / 15823
Махабхарата · 6.114.14-30
Деванагари

भीष्मस्य धनुषश् छेदं नामृष्यन्त महारथाः ॥
द्रोणश् च कृतवर्मा च सैन्धवश् च जयद्रथः ॥
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तस् तथैव च ॥
सप्तैते परमक्रुद्धाः किरीटिनम् अभिद्रुताः ॥
उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महारथाः ॥
अभिपेतुर् भृशं क्रुद्धाश् छादयन्त स्म पाण्डवान् ॥
तेषाम् आपततां शब्दः शुश्रुवे फल्गुनं प्रति ॥
उद्वृत्तानां यथा शब्दः समुद्राणां युगक्षये ॥
हतानयत गृह्णीत युध्यतापि च कृन्तत ॥
इत्य् आसीत् तुमुलः शब्दः फल्गुनस्य रथं प्रति ॥
तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः ॥
अभ्यधावन् परीप्सन्तः फल्गुनं भरतर्षभ ॥
सात्यकिर् भीमसेनश् च धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
विराटद्रुपदौ चोभौ राक्षसश् च घटोत्कचः ॥
अभिमन्युश् च संक्रुद्धः सप्तैते क्रोधमूर्छिताः ॥
समभ्यधावंस् त्वरिताश् चित्रकार्मुकधारिणः ॥
तेषां समभवद् युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥
संग्रामे भरतश्रेष्ठ देवानां दानवैर् इव ॥
शिखण्डी तु रथश्रेष्ठो रक्ष्यमाणः किरीटिना ॥
अविध्यद् दशभिर् भीष्मं छिन्नधन्वानम् आहवे ॥
सारथिं दशभिश् चास्य ध्वजं चैकेन चिच्छिदे ॥
सो ऽन्यत् कार्मुकम् आदाय गाङ्गेयो वेगवत्तरम् ॥
तद् अप्य् अस्य शितैर् भल्लैस् त्रिभिश् चिच्छेद फल्गुनः ॥
एवं स पाण्डवः क्रुद्ध आत्तम् आत्तं पुनः पुनः ॥
धनुर् भीष्मस्य चिच्छेद सव्यसाची परंतपः ॥
स च्छिन्नधन्वा संक्रुद्धः सृक्किणी परिसंलिहन् ॥
शक्तिं जग्राह संक्रुद्धो गिरीणाम् अपि दारणीम् ॥
तां च चिक्षेप संक्रुद्धः फल्गुनस्य रथं प्रति ॥
ताम् आपतन्तीं संप्रेक्ष्य ज्वलन्तीम् अशनीम् इव ॥
समादत्त शितान् भल्लान् पञ्च पाण्डवनन्दनः ॥
तस्य चिच्छेद तां शक्तिं पञ्चधा पञ्चभिः शरैः ॥
संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ भीष्मबाहुबलेरिताम् ॥
सा पपात परिच्छिन्ना संक्रुद्धेन किरीटिना ॥
मेघवृन्दपरिभ्रष्टा विच्छिन्नेव शतह्रदा ॥
छिन्नां तां शक्तिम् आलोक्य भीष्मः क्रोधसमन्वितः ॥
अचिन्तयद् रणे वीरो बुद्ध्या परपुरंजयः ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣmasya dhanuṣaś chedaṃ nāmṛṣyanta mahārathāḥ ||
droṇaś ca kṛtavarmā ca saindhavaś ca jayadrathaḥ ||
bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo bhagadattas tathaiva ca ||
saptaite paramakruddhāḥ kirīṭinam abhidrutāḥ ||
uttamāstrāṇi divyāni darśayanto mahārathāḥ ||
abhipetur bhṛśaṃ kruddhāś chādayanta sma pāṇḍavān ||
teṣām āpatatāṃ śabdaḥ śuśruve phalgunaṃ prati ||
udvṛttānāṃ yathā śabdaḥ samudrāṇāṃ yugakṣaye ||
hatānayata gṛhṇīta yudhyatāpi ca kṛntata ||
ity āsīt tumulaḥ śabdaḥ phalgunasya rathaṃ prati ||
taṃ śabdaṃ tumulaṃ śrutvā pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
abhyadhāvan parīpsantaḥ phalgunaṃ bharatarṣabha ||
sātyakir bhīmasenaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
virāṭadrupadau cobhau rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
abhimanyuś ca saṃkruddhaḥ saptaite krodhamūrchitāḥ ||
samabhyadhāvaṃs tvaritāś citrakārmukadhāriṇaḥ ||
teṣāṃ samabhavad yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam ||
saṃgrāme bharataśreṣṭha devānāṃ dānavair iva ||
śikhaṇḍī tu rathaśreṣṭho rakṣyamāṇaḥ kirīṭinā ||
avidhyad daśabhir bhīṣmaṃ chinnadhanvānam āhave ||
sārathiṃ daśabhiś cāsya dhvajaṃ caikena cicchide ||
so 'nyat kārmukam ādāya gāṅgeyo vegavattaram ||
tad apy asya śitair bhallais tribhiś ciccheda phalgunaḥ ||
evaṃ sa pāṇḍavaḥ kruddha āttam āttaṃ punaḥ punaḥ ||
dhanur bhīṣmasya ciccheda savyasācī paraṃtapaḥ ||
sa cchinnadhanvā saṃkruddhaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan ||
śaktiṃ jagrāha saṃkruddho girīṇām api dāraṇīm ||
tāṃ ca cikṣepa saṃkruddhaḥ phalgunasya rathaṃ prati ||
tām āpatantīṃ saṃprekṣya jvalantīm aśanīm iva ||
samādatta śitān bhallān pañca pāṇḍavanandanaḥ ||
tasya ciccheda tāṃ śaktiṃ pañcadhā pañcabhiḥ śaraiḥ ||
saṃkruddho bharataśreṣṭha bhīṣmabāhubaleritām ||
sā papāta paricchinnā saṃkruddhena kirīṭinā ||
meghavṛndaparibhraṣṭā vicchinneva śatahradā ||
chinnāṃ tāṃ śaktim ālokya bhīṣmaḥ krodhasamanvitaḥ ||
acintayad raṇe vīro buddhyā parapuraṃjayaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्मस्य धनुषः छेदम्bhīṣmasya dhanuṣaḥ chedamрассечение лука Бхишмы; разрубание оружия Бхишмы
न अमृष्यन्त महारथाःna amṛṣyanta mahārathāḥне стерпели махаратхи; не вынесли великие воины
द्रोणः च कृतवर्मा चdroṇaḥ ca kṛtavarmā caДрона и Критаварман; Дрона с Критаварманом
सैन्धवः च जयद्रथःsaindhavaḥ ca jayadrathaḥи Сайндхава Джаядратха; Джаядратха из Синдху
भूरिश्रवाः शलः शल्यःbhūriśravāḥ śalaḥ śalyaḥБхуришрава, Шала, Шалья; Бхуришрава с Шалой
भगदत्तः तथा एव चbhagadattaḥ tathā eva caи Бхагадатта также; и Бхагадатта
सप्त एते परमक्रुद्धाःsapta ete paramakruddhāḥэти семеро крайне разгневанные; семь воинов в ярости
किरीटिनम् अभिद्रुताःkirīṭinam abhidrutāḥна Киритина напали; устремились на Арджуну
उत्तमास्त्राणि दिव्यानिuttamāstrāṇi divyāniлучшие божественные астры; высшее небесное оружие
दर्शयन्तः महारथाःdarśayantaḥ mahārathāḥпоказывая, махаратхи; являя, великие воины
अभिपेतुः भृशम् क्रुद्धाःabhipetuḥ bhṛśam kruddhāḥнапали сильно разгневанные; яростно устремились
छादयन्त स्म पाण्डवान्chādayanta sma pāṇḍavānпокрывали Пандавов; осыпали Пандавов
तेषाम् आपतताम् शब्दःteṣām āpatatām śabdaḥих нападающих звук; шум их наступления
शुश्रुवे फल्गुनम् प्रतिśuśruve phalgunam pratiбыл слышен к Фалгуне; раздался против Арджуны
उद्वृत्तानाम् यथा शब्दःudvṛttānām yathā śabdaḥкак звук вздыбленных; словно грохот поднявшихся
समुद्राणाम् युगक्षयेsamudrāṇām yugakṣayeокеанов при конце юги; морей при гибели века
हतानयत गृह्णीतhatānayata gṛhṇītaубивайте, ведите, хватайте; бейте, тащите, берите
युध्यत अपि च कृन्ततyudhyata api ca kṛntataсражайтесь и режьте; бейтесь и рассекайте
इति आसीत् तुमुलः शब्दःiti āsīt tumulaḥ śabdaḥтакой был бурный шум; так поднялся гомон
फल्गुनस्य रथम् प्रतिphalgunasya ratham pratiк колеснице Фалгуны; против ратхи Арджуны
तम् शब्दम् तुमुलम् श्रुत्वाtam śabdam tumulam śrutvāтот бурный шум услышав; услышав этот грохот
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие ратхины Пандавов
अभ्यधावन् परीप्सन्तःabhyadhāvan parīpsantaḥпобежали, желая защитить; устремились на помощь
फल्गुनम् भरतर्षभphalgunam bharatarṣabhaФалгуну, бык Бхаратов; Арджуну
सात्यकिः भीमसेनः चsātyakiḥ bhīmasenaḥ caСатьяки и Бхимасена; Сатьяки с Бхимой
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥи Дхриштадьюмна Паршата; сын Пришаты
विराटद्रुपदौ च उभौvirāṭadrupadau ca ubhauи Вирата с Друпадой оба; оба царя
राक्षसः च घटोत्कचःrākṣasaḥ ca ghaṭotkacaḥи ракшас Гхатоткача; также Гхатоткача
अभिमन्युः च संक्रुद्धःabhimanyuḥ ca saṃkruddhaḥи Абхиманью разгневанный; яростный Абхиманью
सप्त एते क्रोधमूर्छिताःsapta ete krodhamūrchitāḥэти семеро гневом охваченные; семь, ослеплённые гневом
समभ्यधावन् त्वरिताःsamabhyadhāvan tvaritāḥустремились поспешно; быстро бросились
चित्रकार्मुकधारिणःcitrakārmukadhāriṇaḥдержащие пёстрые луки; с яркими луками
तेषाम् समभवत् युद्धम्teṣām samabhavat yuddhamу них возникла битва; между ними начался бой
तुमुलम् लोमहर्षणम्tumulam lomaharṣaṇamбурная, волосы поднимающая; ужасная, вызывающая трепет
संग्रामे भरतश्रेष्ठsaṃgrāme bharataśreṣṭhaв сражении, лучший Бхарата; на поле боя
देवानाम् दानवैः इवdevānām dānavaiḥ ivaкак богов с данавами; словно богов с асурами
शिखण्डी तु रथश्रेष्ठःśikhaṇḍī tu rathaśreṣṭhaḥШикханди же лучший колесничий; лучший ратхин Шикханди
रक्ष्यमाणः किरीटिनाrakṣyamāṇaḥ kirīṭināохраняемый Киритиным; защищаемый Арджуной
अविध्यत् दशभिः भीष्मम्avidhyat daśabhiḥ bhīṣmamпронзил десятью Бхишму; поразил Бхишму десятью
छिन्नधन्वानम् आहवेchinnadhanvānam āhaveс рассечённым луком в битве; без лука на поле
सारथिम् दशभिः च अस्यsārathim daśabhiḥ ca asyaи его возницу десятью; его сарати десятью
ध्वजम् च एकेन चिच्छिदेdhvajam ca ekena cicchideи знамя одним рассёк; стяг разрубил одним
सः अन्यत् कार्मुकम् आदायsaḥ anyat kārmukam ādāyaон другой лук взяв; Бхишма взял иной лук
गाङ्गेयः वेगवत्तरम्gāṅgeyaḥ vegavattaramГангея, более быстрый; сын Ганги, мощнейший
तत् अपि अस्य शितैः भल्लैःtat api asya śitaiḥ bhallaiḥи тот его острыми бхаллами; этот тоже острыми стрелами
त्रिभिः चिच्छेद फल्गुनःtribhiḥ ciccheda phalgunaḥтремя рассёк Фалгуна; Арджуна разрубил тремя
एवम् सः पाण्डवः क्रुद्धःevam saḥ pāṇḍavaḥ kruddhaḥтак тот Пандава разгневанный; так яростный Арджуна
आत्तम् आत्तम् पुनः पुनःāttam āttam punaḥ punaḥвзятый снова и снова; каждый взятый
धनुः भीष्मस्य चिच्छेदdhanuḥ bhīṣmasya cicchedaлук Бхишмы рассекал; разрубал луки Бхишмы
सव्यसाची परंतपःsavyasācī paraṃtapaḥСавьясачин, истребитель врагов; Арджуна, каратель недругов
सः छिन्नधन्वा संक्रुद्धःsaḥ chinnadhanvā saṃkruddhaḥон без лука разгневанный; Бхишма, лишённый лука
सृक्किणी परिसंलिहन्sṛkkiṇī parisaṃlihanуглы рта облизывая; облизывая губы
शक्तिम् जग्राह संक्रुद्धःśaktim jagrāha saṃkruddhaḥшакти взял разгневанный; схватил копьё
गिरीणाम् अपि दारणीम्girīṇām api dāraṇīmдаже горы рассекающую; способную расколоть горы
ताम् च चिक्षेप संक्रुद्धःtām ca cikṣepa saṃkruddhaḥи её метнул разгневанный; в ярости бросил
फल्गुनस्य रथम् प्रतिphalgunasya ratham pratiк колеснице Фалгуны; против ратхи Арджуны
ताम् आपतन्तीम् संप्रेक्ष्यtām āpatantīm saṃprekṣyaеё налетающую увидев; заметив летящую
ज्वलन्तीम् अशनीम् इवjvalantīm aśanīm ivaпылающую как молния; сияющую словно громовой удар
समादत्त शितान् भल्लान्samādatta śitān bhallānвзял острые бхаллы; поднял отточенные стрелы
पञ्च पाण्डवनन्दनःpañca pāṇḍavanandanaḥпять, радость Пандавов; пять, сын Панду
तस्य चिच्छेद ताम् शक्तिम्tasya ciccheda tām śaktimеё ту шакти рассёк; разрубил это копьё
पञ्चधा पञ्चभिः शरैःpañcadhā pañcabhiḥ śaraiḥна пять частей пятью стрелами; пятью стрелами попятеро
संक्रुद्धः भरतश्रेष्ठsaṃkruddhaḥ bharataśreṣṭhaразгневанный, лучший Бхарата; яростный Арджуна
भीष्मबाहुबलेरिताम्bhīṣmabāhubaleritāmпущенную силой рук Бхишмы; двинутую рукой Бхишмы
सा पपात परिच्छिन्नाsā papāta paricchinnāона упала рассечённая; она рухнула разрубленной
संक्रुद्धेन किरीटिनाsaṃkruddhena kirīṭināразгневанным Киритиным; яростным Арджуной
मेघवृन्दपरिभ्रष्टाmeghavṛndaparibhraṣṭāиз облачной массы выпавшая; сорвавшаяся из туч
विच्छिन्ना इव शतह्रदाvicchinnā iva śatahradāкак рассечённая молния; словно разорванная вспышка
छिन्नाम् ताम् शक्तिम् आलोक्यchinnām tām śaktim ālokyaрассечённую ту шакти увидев; увидев разрубленное копьё
भीष्मः क्रोधसमन्वितःbhīṣmaḥ krodhasamanvitaḥБхишма с гневом соединённый; Бхишма в ярости
अचिन्तयत् रणे वीरःacintayat raṇe vīraḥподумал в бою герой; воин размышлял
बुद्ध्या परपुरंजयःbuddhyā parapuraṃjayaḥразумом, покоритель вражеских городов; мудрый победитель врагов
Литературный перевод

Махаратхи не стерпели того, что лук Бхишмы был рассечён: Дрона, Критаварман, Сайндхава Джаядратха, Бхуришрава, Шала, Шалья и Бхагадатта - эти семеро, крайне разгневанные, бросились на Киритина. Являя лучшие божественные астры, махаратхи яростно наступали и осыпали Пандавов. Шум их нападения на Фалгуну был слышен, как грохот вздыбленных океанов при конце юги. «Убивайте! Ведите! Хватайте! Сражайтесь и рассекайте!» - такой бурный крик стоял вокруг колесницы Фалгуны. Услышав этот шум, махаратхи Пандавов бросились спасать Фалгуну, о бык Бхаратов: Сатьяки, Бхимасена, Дхриштадьюмна Паршата, оба царя Вирата и Друпада, ракшас Гхатоткача и разгневанный Абхиманью. Эти семеро, охваченные гневом и держащие пёстрые луки, поспешно устремились вперёд. Между ними в сражении началась бурная, вызывающая трепет битва, о лучший Бхарата, словно битва богов с данавами. Шикханди, лучший ратхин, защищаемый Киритиным, десятью стрелами пронзил Бхишму, оставшегося без лука, десятью - его возницу, а одним срезал его знамя. Гангея взял другой, ещё более мощный лук, но Фалгуна и его рассёк тремя острыми бхаллами. Так разгневанный Пандава, Савьясачин, истребитель врагов, снова и снова рассекал каждый лук, который брал Бхишма. Тогда Бхишма, лишённый лука, разгневанный, облизывая губы, схватил шакти, способную расколоть даже горы, и метнул её в колесницу Фалгуны. Увидев, как она летит, пылая словно молния, радость Пандавов взял пять острых бхалл. Разгневанный Киритин, о лучший Бхарата, пятью стрелами рассёк на пять частей эту шакти, пущенную силой рук Бхишмы. Разрубленная яростным Арджуной, она упала, словно молния, сорвавшаяся из облачной массы и рассечённая в воздухе. Увидев, что его шакти рассечена, герой Бхишма, покоритель вражеских городов, в гневе стал размышлять в бою».

Версия

624b0cbaba75 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:50 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами