Mahabharata
Hiḍimba-vadha-parva (hiḍimbā-anurāga) (Hiḍimbā's Love for Bhīma)1.139.1–4
844 / 15823
Mahabharata · 1.139.1–4
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
तत्र तेषु शयानेषु हिडिम्बो नाम राक्षसः ॥
अविदूरे वनात् तस्माच् छालवृक्षम् उपाश्रितः ॥
क्रूरो मानुषमांसादो महावीर्यो महाबलः ॥
विरूपरूपः पिङ्गाक्षः करालो घोरदर्शनः ॥
पिशितेप्सुः क्षुधार्तस् तान् अपश्यत यदृच्छया ॥
ऊर्ध्वाङ्गुलिः स कण्डूयन् धुन्वन् रूक्षाञ् शिरोरुहान् ॥
जृम्भमाणो महावक्त्रः पुनः पुनर् अवेक्ष्य च ॥
दुष्टो मानुषमांसादो महाकायो महाबलः ॥
आघ्राय मानुषं गन्धं भगिनीम् इदम् अब्रवीत् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tatra teṣu śayāneṣu hiḍimbo nāma rākṣasaḥ ||
avidūre vanāt tasmāc chālavṛkṣam upāśritaḥ ||
krūro mānuṣamāṃsādo mahāvīryo mahābalaḥ ||
virūparūpaḥ piṅgākṣaḥ karālo ghoradarśanaḥ ||
piśitepsuḥ kṣudhārtas tān apaśyata yadṛcchayā ||
ūrdhvāṅguliḥ sa kaṇḍūyan dhunvan rūkṣāñ śiroruhān ||
jṛmbhamāṇo mahāvaktraḥ punaḥ punar avekṣya ca ||
duṣṭo mānuṣamāṃsādo mahākāyo mahābalaḥ ||
āghrāya mānuṣaṃ gandhaṃ bhaginīm idam abravīt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तत्र तेषु शयानेषु हिडिम्बः नाम राक्षसःtatra teṣu śayāneṣu hiḍimbaḥ nāma rākṣasaḥthere, while they slept, a rakshasa named Hidimba,
अविदूरे वनात् तस्मात् शालवृक्षम् उपाश्रितःavidūre vanāt tasmāt śālavṛkṣam upāśritaḥnot far from that forest, sitting in a sala tree,
क्रूरः मानुषमांसादः महावीर्यः महाबलःkrūraḥ mānuṣamāṃsādaḥ mahāvīryaḥ mahābalaḥa fierce man-eater, of great valor, of great strength,
विरूपरूपः पिङ्गाक्षः करालः घोरदर्शनःvirūparūpaḥ piṅgākṣaḥ karālaḥ ghoradarśanaḥmisshapen, tawny-eyed, fanged, terrible to behold,
पिशितेप्सुः क्षुधार्तः तान् अपश्यत यदृच्छयाpiśitepsuḥ kṣudhārtaḥ tān apaśyata yadṛcchayācraving flesh, tormented by hunger, saw them by chance;
ऊर्ध्वाङ्गुलिः सः कण्डूयन् धुन्वन् रूक्षान् शिरोरुहान्ūrdhvāṅguliḥ saḥ kaṇḍūyan dhunvan rūkṣān śiroruhānscratching himself with raised fingers, shaking his coarse hair,
जृम्भमाणः महावक्त्रः पुनः पुनः अवेक्ष्य चjṛmbhamāṇaḥ mahāvaktraḥ punaḥ punaḥ avekṣya cayawning with his huge maw and gazing at them again and again,
दुष्टः मानुषमांसादः महाकायः महाबलःduṣṭaḥ mānuṣamāṃsādaḥ mahākāyaḥ mahābalaḥthe malicious man-eater, of enormous body, of great strength,
आघ्राय मानुषं गन्धं भगिनीम् इदम् अब्रवीत्āghrāya mānuṣaṃ gandhaṃ bhaginīm idam abravīthaving smelled the scent of humans, said this to his sister:
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
हिडिम्बोhiḍimbooriginal form "hiḍimbo", added to complete the word-by-word coverage
तस्माच्tasmācoriginal form "tasmāc", added to complete the word-by-word coverage
छालवृक्षम्chālavṛkṣamoriginal form "chālavṛkṣam", added to complete the word-by-word coverage
क्रूरोkrūrooriginal form "krūro", added to complete the word-by-word coverage
मानुषमांसादोmānuṣamāṃsādooriginal form "mānuṣamāṃsādo", added to complete the word-by-word coverage
महावीर्योmahāvīryooriginal form "mahāvīryo", added to complete the word-by-word coverage
करालोkarālooriginal form "karālo", added to complete the word-by-word coverage
क्षुधार्तस्kṣudhārtasoriginal form "kṣudhārtas", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
रूक्षाञ्rūkṣāñoriginal form "rūkṣāñ", added to complete the word-by-word coverage
जृम्भमाणोjṛmbhamāṇooriginal form "jṛmbhamāṇo", added to complete the word-by-word coverage
पुनर्punaroriginal form "punar", added to complete the word-by-word coverage
दुष्टोduṣṭooriginal form "duṣṭo", added to complete the word-by-word coverage
मानुषमांसादोmānuṣamāṃsādooriginal form "mānuṣamāṃsādo", added to complete the word-by-word coverage
महाकायोmahākāyooriginal form "mahākāyo", added to complete the word-by-word coverage
Translation

Vaishampayana said: 'There, while they slept, a rakshasa named Hidimba — sitting not far from that forest in a sala tree, a fierce man-eater, of great strength, misshapen, tawny-eyed, fanged, terrible to behold, craving flesh, tormented by hunger — saw them by chance. Scratching himself with raised fingers, shaking his coarse hair, yawning with his huge maw and gazing at them again and again, the malicious man-eater of enormous body, having smelled the scent of humans, said this to his sister.'

Version

3266677e50fc · published Jul 12, 2026, 5:03:09 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with