Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: беседа Юдхиштхиры, Бхимы и Кришны · Verse 2.14.7–9
2143 / 3756
Mahabharata · 2.14.7–9
Devanāgarī

भीम उवाच
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति ॥
दुर्बलश् चानुपायेन बलिनं यो ऽधितिष्ठति ॥
अतन्द्रितस् तु प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम् ॥
जयेत् सम्यङ् नयो राजन् नीत्यार्थान् आत्मनो हितान् ॥
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनंजये ॥
मागधं साधयिष्यामो वयं त्रय इवाग्नयः ॥

Transliteration (IAST)

bhīma uvāca
anārambhaparo rājā valmīka iva sīdati ||
durbalaś cānupāyena balinaṃ yo 'dhitiṣṭhati ||
atandritas tu prāyeṇa durbalo balinaṃ ripum ||
jayet samyaṅ nayo rājan nītyārthān ātmano hitān ||
kṛṣṇe nayo mayi balaṃ jayaḥ pārthe dhanaṃjaye ||
māgadhaṃ sādhayiṣyāmo vayaṃ traya ivāgnayaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अनारम्भ-परः राजाanārambha-paraḥ rājāцарь, склонный к бездействию,
वल्मीकः इव सीदतिvalmīkaḥ iva sīdatiкак муравейник, оседает [гибнет];
दुर्बलः च अनुपायेनdurbalaḥ ca anupāyenaи слабый, без [верного] средства,
बलिनम् यः अधितिष्ठतिbalinam yaḥ adhitiṣṭhatiкто на сильного восстаёт, [гибнет];
अतन्द्रितः तु प्रायेणatandritaḥ tu prāyeṇaно неленивый, обыкновенно,
दुर्बलः बलिनम् रिपुम्durbalaḥ balinam ripumслабый — сильного врага
जयेत् सम्यक् नयः राजन्jayet samyak nayaḥ rājanодолеет; [где] верная политика, о царь,
नीति-अर्थान् आत्मनः हितान्nīti-arthān ātmanaḥ hitān[там достигаются] цели политики, себе на благо;
कृष्णे नयः मयि बलम्kṛṣṇe nayaḥ mayi balamв Кришне — политика, во мне — сила,
जयः पार्थे धनंजयेjayaḥ pārthe dhanaṃjayeпобеда — в Партхе Дхананджае;
मागधम् साधयिष्यामःmāgadham sādhayiṣyāmaḥМагадху [Джарасандху] одолеем
वयम् त्रयः इव अग्नयःvayam trayaḥ iva agnayaḥмы трое, как три [жертвенных] огня;
Translation

Бхима сказал: «Царь, склонный к бездействию, оседает [гибнет], как [размываемый] муравейник; и слабый, что без [верного] средства восстаёт на сильного, [гибнет тоже]; но неленивый слабый обыкновенно одолевает сильного врага — [ибо] верной политикой, о царь, достигаются благие для себя цели. В Кришне — стратегия, во мне — сила, в Партхе Дхананджае — победа; и мы трое, как три [жертвенных] огня, одолеем Магадху».

Commentary

Здесь звучит деятельная доблесть Бхимы: бездействие губит, а усердие с верным средством одолевает и сильнейшего. Знаменательно, что он соединяет три дара — мудрость Кришны, свою мощь и победу Арджуны — в образ трёх священных огней: благое дело свершается согласием разных даров. Так писание являет, что одной отваги мало без стратегии, и одной стратегии — без силы; и далее Кришна рассудит меж покоем и порывом.

Version

14f1a00b0245 · published Jun 16, 2026, 1:05:00 PM UTC

Page between verses with