Mahabharata
Rājasūyārambha-parva (The Conversation of Yudhiṣṭhira, Bhīma, and Kṛṣṇa)2.14.10–11
2144 / 15823
Mahabharata · 2.14.10–11
Devanāgarī

कृष्ण उवाच
आदत्ते ऽर्थपरो बालो नानुबन्धम् अवेक्षते ॥
तस्माद् अरिं न मृष्यन्ति बालम् अर्थपरायणम् ॥
हित्वा करान् यौवनाश्वः पालनाच् च भगीरथः ॥
कार्तवीर्यस् तपोयोगाद् बलात् तु भरतो विभुः ॥
ऋद्ध्या मरुत्तस् तान् पञ्च सम्राज इति शुश्रुमः ॥

Transliteration (IAST)

kṛṣṇa uvāca
ādatte 'rthaparo bālo nānubandham avekṣate ||
tasmād ariṃ na mṛṣyanti bālam arthaparāyaṇam ||
hitvā karān yauvanāśvaḥ pālanāc ca bhagīrathaḥ ||
kārtavīryas tapoyogād balāt tu bharato vibhuḥ ||
ṛddhyā maruttas tān pañca samrāja iti śuśrumaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आदत्ते अर्थ-परः बालःādatte artha-paraḥ bālaḥthe greedy fool grasps [acts],
न अनुबन्धम् अवेक्षतेna anubandham avekṣatewithout regard for consequences;
तस्मात् अरिम् न मृष्यन्तिtasmāt arim na mṛṣyantitherefore [the wise] do not tolerate an enemy —
बालम् अर्थ-परायणम्bālam artha-parāyaṇama fool devoted to gain;
हित्वा करान् यौवनाश्वःhitvā karān yauvanāśvaḥby remitting taxes, Yauvanashva [Mandhata],
पालनात् च भगीरथःpālanāt ca bhagīrathaḥby protection — Bhagiratha,
कार्तवीर्यः तपः-योगात्kārtavīryaḥ tapaḥ-yogātKartavirya — by the power of austerity,
बलात् तु भरतः विभुःbalāt tu bharataḥ vibhuḥby strength — the mighty Bharata,
ऋद्ध्या मरुत्तः तान् पञ्चṛddhyā maruttaḥ tān pañcaby prosperity — Marutta — these five
सम्राजः इति शुश्रुमःsamrājaḥ iti śuśrumaḥwe have heard were sovereigns;
कृष्णkṛṣṇaoriginal form «kṛṣṇa», added to complete the word-by-word coverage
ऽर्थपरो'rthaparooriginal form «'rthaparo», added to complete the word-by-word coverage
बालोbālooriginal form «bālo», added to complete the word-by-word coverage
नानुबन्धम्nānubandhamoriginal form «nānubandham», added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form «tasmād», added to complete the word-by-word coverage
अरिंariṃoriginal form «ariṃ», added to complete the word-by-word coverage
अर्थपरायणम्arthaparāyaṇamoriginal form «arthaparāyaṇam», added to complete the word-by-word coverage
पालनाच्pālanācoriginal form «pālanāc», added to complete the word-by-word coverage
कार्तवीर्यस्kārtavīryasoriginal form «kārtavīryas», added to complete the word-by-word coverage
तपोयोगाद्tapoyogādoriginal form «tapoyogād», added to complete the word-by-word coverage
भरतोbharatooriginal form «bharato», added to complete the word-by-word coverage
मरुत्तस्maruttasoriginal form «maruttas», added to complete the word-by-word coverage
सम्राजsamrājaoriginal form «samrāja», added to complete the word-by-word coverage
Translation

Krishna said: "A greedy fool grasps [at things], without regard for consequences; therefore [the wise] do not tolerate such an enemy — a fool devoted to gain. By remitting taxes, [Yauvanashva] Mandhata [became a sovereign]; by protection — Bhagiratha; by the power of austerity — Kartavirya; by [martial] strength — the mighty Bharata; by prosperity — Marutta; these five we have heard were sovereigns."

Version

684f4ac3e3f2 · published Jul 16, 2026, 3:13:23 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with