Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: слово Арджуны · Verse 2.15.11–12
2155 / 3756
Mahabharata · 2.15.11–12
Devanāgarī

द्रव्यभूता गुणाः सर्वे तिष्ठन्ति हि पराक्रमे ॥
जयस्य हेतुः सिद्धिर् हि कर्म दैवं च संश्रितम् ॥
संयुक्तो हि बलैः कश् चित् प्रमादान् नोपयुज्यते ॥
तेन द्वारेण शत्रुभ्यः क्षीयते सबलो रिपुः ॥

Transliteration (IAST)

dravyabhūtā guṇāḥ sarve tiṣṭhanti hi parākrame ||
jayasya hetuḥ siddhir hi karma daivaṃ ca saṃśritam ||
saṃyukto hi balaiḥ kaś cit pramādān nopayujyate ||
tena dvāreṇa śatrubhyaḥ kṣīyate sabalo ripuḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
द्रव्य-भूताः गुणाः सर्वेdravya-bhūtāḥ guṇāḥ sarve[как] вещество, все достоинства
तिष्ठन्ति हि पराक्रमेtiṣṭhanti hi parākrameпребывают в доблести;
जयस्य हेतुः सिद्धिः हिjayasya hetuḥ siddhiḥ hiпричина победы — успех [свершение],
कर्म दैवम् च संश्रितम्karma daivam ca saṃśritam[на] деяние и судьбу опирающийся;
संयुक्तः हि बलैः कः चित्saṃyuktaḥ hi balaiḥ kaḥ citнаделённый силами некто,
प्रमादात् न उपयुज्यतेpramādāt na upayujyateпо нерадивости [их] не применяет, —
तेन द्वारेण शत्रुभ्यःtena dvāreṇa śatrubhyaḥчерез ту брешь от врагов
क्षीयते स-बलः रिपुःkṣīyate sa-balaḥ ripuḥгибнет [и] сильный недруг;
Translation

«Все достоинства пребывают в доблести, как [драгоценное] вещество [в сосуде]; причина победы — свершение, опирающееся на деяние и [вместе с тем] на судьбу. [Но] если некто, наделённый силами, по нерадивости их не применяет, — через эту брешь и сильный враг гибнет от [своих] недругов».

Commentary

Здесь доблесть уподоблена сосуду, в коем хранятся все блага. Знаменательно, что успех зависит и от деяния, и от судьбы [воли свыше]: труд человека и милость провидения сходятся в победе. И сказано: нерадивость губит даже сильного — ибо дар, не приведённый в действие, открывает врата беде. Так писание являет усердие условием победы; и далее — о пороках, гибельных для царя.

Version

f7c7de5da044 · published Jun 16, 2026, 1:10:00 PM UTC

Page between verses with