Mahabharata · 2.15.1–2
॥
Devanāgarī
युधिष्ठिर उवाच
सम्राड्गुणम् अभीप्सन् वै युष्मान् स्वार्थपरायणः ॥
कथं प्रहिणुयां भीमं बलात् केवलसाहसात् ॥
भीमार्जुनाव् उभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम् ॥
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत् ॥
Transliteration (IAST)
yudhiṣṭhira uvāca
samrāḍguṇam abhīpsan vai yuṣmān svārthaparāyaṇaḥ ||
kathaṃ prahiṇuyāṃ bhīmaṃ balāt kevalasāhasāt ||
bhīmārjunāv ubhau netre mano manye janārdanam ||
manaścakṣurvihīnasya kīdṛśaṃ jīvitaṃ bhavet ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सम्राट्-गुणम् अभीप्सन् वैsamrāṭ-guṇam abhīpsan vaiдостоинства самодержца желая,
युष्मान् स्व-अर्थ-परायणःyuṣmān sva-artha-parāyaṇaḥвас, [я,] преданный своей корысти, —
कथम् प्रहिणुयाम् भीमम्katham prahiṇuyām bhīmamкак пошлю [в бой] Бхиму
बलात् केवल-साहसात्balāt kevala-sāhasātсилою, из одной [лишь] дерзости?
भीम-अर्जुनौ उभौ नेत्रेbhīma-arjunau ubhau netreБхима и Арджуна — оба [мои] глаза,
मनः मन्ये जनार्दनम्manaḥ manye janārdanamумом считаю Джанардану;
मनः-चक्षुः-विहीनस्यmanaḥ-cakṣuḥ-vihīnasyaлишённого ума и очей
कीदृशम् जीवितम् भवेत्kīdṛśam jīvitam bhavetкакова была бы жизнь?
Translation
Юдхиштхира сказал: «Желая достоинства самодержца, [я,] преданный своей корысти, — как пошлю Бхиму [в бой] из одной лишь дерзости? Бхима и Арджуна — оба мои глаза, а умом своим я считаю Джанардану; какова была бы жизнь у лишённого ума и очей?».
Commentary
Version
f5240cc1bdb8 · published Jun 16, 2026, 1:10:00 PM UTC
Page between verses with
Здесь любовь царя к близким сильнее жажды славы: братья для него — очи, Кришна — самый ум. Знаменательно, что Юдхиштхира не хочет покупать величие риском для любимых: сердце праведного дороже ценит ближних, чем венец. Так писание являет нежность как добродетель, хотя [здесь] она склоняет к чрезмерной осторожности; и далее царь излагает свои опасения.