इत्य् उक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः ॥
अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा ॥
तथैव भीमसेनो ऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ ॥
ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजाभिपूजिताः ॥
दिशं धनपतेर् इष्टाम् अजयत् पाकशासनिः ॥
भीमसेनस् तथा प्राचीं सहदेवस् तु दक्षिणाम् ॥
प्रतीचीं नकुलो राजन् दिशं व्यजयद् अस्त्रवित् ॥
खाण्डवप्रस्थम् अध्यास्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
ity uktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ ||
agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā ||
tathaiva bhīmaseno 'pi yamau ca puruṣarṣabhau ||
sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ ||
diśaṃ dhanapater iṣṭām ajayat pākaśāsaniḥ ||
bhīmasenas tathā prācīṃ sahadevas tu dakṣiṇām ||
pratīcīṃ nakulo rājan diśaṃ vyajayad astravit ||
khāṇḍavaprastham adhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
Так напутствованный, выступил Партха, окружённый великим войском, на дивной, чудотворной колеснице, дарованной Агни. Так же и Бхимасена, и оба близнеца, быки среди мужей, выступили с войсками — все почтённые Дхармараджей. Сторону, любезную владыке богатств [север], покорил сын Пакашасаны [Арджуна], восточную — Бхимасена, южную — Сахадева, а западную покорил Накула, знаток оружия, о царь; сам же Дхармараджа Юдхиштхира пребывал в Кхандавапрастхе.
1c29085efb1d · published Jun 16, 2026, 1:50:00 PM UTC
Page between verses with
Четверо братьев расходятся на четыре стороны, а старший остаётся средоточием — образ царства, где разные силы устремлены к одной главе. Знаменательно, что покоряют все, но «почтённые Дхармараджей»: даже завоевание исходит из единого источника дхармы и к нему возвращается. Так являет себя устроение праведной власти: труды многих сходятся в одном, и завоёванное — не добыча каждого, а приношение целому. Стих учит, что согласие, подчинённое дхарме, объемлет все стороны света.