Mahabharata
Digvijaya-parva (arjuna-uttara-digvijaya) (The Conquest of the Quarters (Arjuna's Northern Campaign))2.23.7–10
2273 / 15823
Mahabharata · 2.23.7–10
Devanāgarī

इत्य् उक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः ॥
अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा ॥
तथैव भीमसेनो ऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ ॥
ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजाभिपूजिताः ॥
दिशं धनपतेर् इष्टाम् अजयत् पाकशासनिः ॥
भीमसेनस् तथा प्राचीं सहदेवस् तु दक्षिणाम् ॥
प्रतीचीं नकुलो राजन् दिशं व्यजयद् अस्त्रवित् ॥
खाण्डवप्रस्थम् अध्यास्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥

Transliteration (IAST)

ity uktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ ||
agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā ||
tathaiva bhīmaseno 'pi yamau ca puruṣarṣabhau ||
sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ ||
diśaṃ dhanapater iṣṭām ajayat pākaśāsaniḥ ||
bhīmasenas tathā prācīṃ sahadevas tu dakṣiṇām ||
pratīcīṃ nakulo rājan diśaṃ vyajayad astravit ||
khāṇḍavaprastham adhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इत्य् उक्तः प्रययौ पार्थःity uktaḥ prayayau pārthaḥthus addressed, Partha set forth,
सैन्येन महता वृतःsainyena mahatā vṛtaḥsurrounded by a great army,
अग्नि-दत्तेन दिव्येनagni-dattena divyenaon the divine chariot given by Agni,
रथेन अद्भुत-कर्मणाrathena adbhuta-karmaṇāwondrous in its deeds;
तथैव भीमसेनो अपिtathaiva bhīmaseno apilikewise Bhimasena too,
यमौ च पुरुषर्षभौyamau ca puruṣarṣabhauand the twins, bulls among men,
स-सैन्याः प्रययुः सर्वेsa-sainyāḥ prayayuḥ sarveset forth with their armies, all
धर्म-राज-अभिपूजिताःdharma-rāja-abhipūjitāḥhonored by Dharmaraja;
दिशं धन-पतेर् इष्टाम्diśaṃ dhana-pater iṣṭāmthe quarter dear to the lord of wealth
अजयत् पाक-शासनिःajayat pāka-śāsaniḥthe son of Pakashasana conquered,
भीमसेनस् तथा प्राचींbhīmasenas tathā prācīṃBhimasena the eastern,
सहदेवस् तु दक्षिणाम्sahadevas tu dakṣiṇāmSahadeva the southern;
प्रतीचीं नकुलो राजन्pratīcīṃ nakulo rājanthe western, Nakula, O king,
दिशं व्यजयद् अस्त्र-वित्diśaṃ vyajayad astra-vitquarter conquered, the knower of weapons;
खाण्डवप्रस्थम् अध्यास्तेkhāṇḍavaprastham adhyāsteat Khandavaprastha remained
धर्म-राजो युधिष्ठिरःdharma-rājo yudhiṣṭhiraḥDharmaraja Yudhishthira.
अग्निदत्तेनagnidattenaoriginal form "agnidattena", added to complete the word-by-word coverage
रथेनाद्भुतकर्मणाrathenādbhutakarmaṇāoriginal form "rathenādbhutakarmaṇā", added to complete the word-by-word coverage
ऽपि'pioriginal form "'pi", added to complete the word-by-word coverage
ससैन्याःsasainyāḥoriginal form "sasainyāḥ", added to complete the word-by-word coverage
धर्मराजाभिपूजिताःdharmarājābhipūjitāḥoriginal form "dharmarājābhipūjitāḥ", added to complete the word-by-word coverage
धनपतेर्dhanapateroriginal form "dhanapater", added to complete the word-by-word coverage
पाकशासनिःpākaśāsaniḥoriginal form "pākaśāsaniḥ", added to complete the word-by-word coverage
अस्त्रवित्astravitoriginal form "astravit", added to complete the word-by-word coverage
धर्मराजोdharmarājooriginal form "dharmarājo", added to complete the word-by-word coverage
Translation

Thus admonished, Partha set forth, surrounded by a great army, on the wondrous, miracle-working chariot given by Agni. Likewise Bhimasena, and the twins, bulls among men, set forth with their armies — all honored by Dharmaraja. The quarter dear to the lord of wealth [north] was conquered by the son of Pakashasana [Arjuna], the eastern by Bhimasena, the southern by Sahadeva, and the western was conquered by Nakula, the knower of weapons, O king; while Dharmaraja Yudhishthira himself remained at Khandavaprastha.

Version

50ec6c1060f1 · published Jul 16, 2026, 3:28:50 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with