Mahabharata · 2.31.18–19
॥
Devanāgarī
ददुस् तेषाम् आवसथान् धर्मराजस्य शासनात् ॥
बहुकक्ष्यान्वितान् राजन् दीर्घिकावृक्षशोभितान् ॥
तथा धर्मात्मजस् तेषां चक्रे पूजाम् अनुत्तमाम् ॥
सत्कृताश् च यथोद्दिष्टाञ् जग्मुर् आवसथान् नृपाः ॥
Transliteration (IAST)
dadus teṣām āvasathān dharmarājasya śāsanāt ||
bahukakṣyānvitān rājan dīrghikāvṛkṣaśobhitān ||
tathā dharmātmajas teṣāṃ cakre pūjām anuttamām ||
satkṛtāś ca yathoddiṣṭāñ jagmur āvasathān nṛpāḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ददुस् तेषाम् आवसथान्dadus teṣām āvasathānдали им жилища
धर्म-राजस्य शासनात्dharma-rājasya śāsanātпо повелению Дхармараджи,
बहु-कक्ष्य-अन्वितान् राजन्bahu-kakṣya-anvitān rājanс многими покоями, о царь,
दीर्घिका-वृक्ष-शोभितान्dīrghikā-vṛkṣa-śobhitānукрашенные прудами и деревьями;
तथा धर्म-आत्मजस् तेषांtathā dharma-ātmajas teṣāṃи сын Дхармы им
चक्रे पूजाम् अनुत्तमाम्cakre pūjām anuttamāmоказал непревзойдённый почёт;
सत्कृताश् च यथा-उद्दिष्टाञ्satkṛtāś ca yathā-uddiṣṭāñи почтённые, в указанные
जग्मुर् आवसथान् नृपाःjagmur āvasathān nṛpāḥжилища отправились цари —
Translation
Им дали жилища по повелению Дхармараджи — с многими покоями, о царь, украшенные прудами и деревьями. И сын Дхармы оказал им непревзойдённый почёт; и почтённые цари отправились в указанные им жилища —
Commentary
Version
7f5a4e1dab39 · published Jun 16, 2026, 2:30:00 PM UTC
Page between verses with
Каждому отведено своё место — «в указанные жилища»: и в гостеприимстве есть свой чин и порядок. Знаменательно, что почёт оказан «непревзойдённый», но при этом упорядоченный: щедрость не оборачивается беспорядком. Стих учит, что радушие достигает совершенства, когда соединяет обилие с устроением; одарить с избытком, но и разместить каждого по достоинству — вот искусство приёма. Где сердце щедро, а рука распорядительна, там гость и ублаготворён, и почтён должным образом; полнота гостеприимства — в сочетании широты с порядком.