Mahabharata · 2.31.24–25
॥
Devanāgarī
विश्रान्तास् ते ततो ऽपश्यन् भूमिपा भूरिदक्षिणम् ॥
वृतं सदस्यैर् बहुभिर् धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥
तत् सदः पार्थिवैः कीर्णं ब्राह्मणैश् च महात्मभिः ॥
भ्राजते स्म तदा राजन् नाकपृष्ठम् इवामरैः ॥
Transliteration (IAST)
viśrāntās te tato 'paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam ||
vṛtaṃ sadasyair bahubhir dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||
tat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥ ||
bhrājate sma tadā rājan nākapṛṣṭham ivāmaraiḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विश्रान्तास् ते ततो अपश्यन्viśrāntās te tato apaśyanотдохнув, те затем узрели
भूमिपा भूरि-दक्षिणम्bhūmipā bhūri-dakṣiṇamцари [царя] обильных даров,
वृतं सदस्यैर् बहुभिर्vṛtaṃ sadasyair bahubhirокружённого многими садасьями,
धर्म-राजं युधिष्ठिरम्dharma-rājaṃ yudhiṣṭhiramДхармараджу Юдхиштхиру;
तत् सदः पार्थिवैः कीर्णंtat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃто собрание, полное царями
ब्राह्मणैश् च महात्मभिःbrāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥи брахманами великими духом,
भ्राजते स्म तदा राजन्bhrājate sma tadā rājanсияло тогда, о царь,
नाक-पृष्ठम् इव अमरैःnāka-pṛṣṭham iva amaraiḥкак небесный свод — бессмертными.
Translation
Отдохнув, те цари узрели затем [царя] обильных даров, Дхармараджу Юдхиштхиру, окружённого многими садасьями. То собрание, полное царями и брахманами, великими духом, сияло тогда, о царь, как небесный свод, [полный] бессмертными.
Commentary
Version
9634843f3bba · published Jun 16, 2026, 2:30:00 PM UTC
Page between verses with
Собрание уподоблено «небесному своду с бессмертными»: земное торжество дхармы являет образ горнего. Знаменательно, что слава Юдхиштхиры — не в роскоши, а в окружении мудрых: он сияет среди садасьев и брахманов, как свод среди звёзд. Стих учит, что истинное величие правителя — в обществе праведных вокруг него, а не в одном лишь блеске богатства; и собрание, где сошлись ведающие и благочестивые, само становится подобием неба на земле. Где праведность в средоточии, там и земное место сияет светом небесным.