Mahabharata
Дьюта-парва: плач Драупади и гнев Бхимы · Verse 2.62.8–11
2680 / 3756
Mahabharata · 2.62.8–11
Devanāgarī

किं त्व् अतः कृपणं भूयो यद् अहं स्त्री सती शुभा ॥
सभामध्यं विगाहे ऽद्य क्व नु धर्मो महीक्षिताम् ॥
धर्म्याः स्त्रियः सभां पूर्वं न नयन्तीति नः श्रुतम् ॥
स नष्टः कौरवेयेषु पूर्वो धर्मः सनातनः ॥
कथं हि भार्या पाण्डूनां पार्षतस्य स्वसा सती ॥
वासुदेवस्य च सखी पार्थिवानां सभाम् इयाम् ॥
ताम् इमां धर्मराजस्य भार्यां सदृशवर्णजाम् ॥
ब्रूत दासीम् अदासीं वा तत् करिष्यामि कौरवाः ॥

Transliteration (IAST)

kiṃ tv ataḥ kṛpaṇaṃ bhūyo yad ahaṃ strī satī śubhā ||
sabhāmadhyaṃ vigāhe 'dya kva nu dharmo mahīkṣitām ||
dharmyāḥ striyaḥ sabhāṃ pūrvaṃ na nayantīti naḥ śrutam ||
sa naṣṭaḥ kauraveyeṣu pūrvo dharmaḥ sanātanaḥ ||
kathaṃ hi bhāryā pāṇḍūnāṃ pārṣatasya svasā satī ||
vāsudevasya ca sakhī pārthivānāṃ sabhām iyām ||
tām imāṃ dharmarājasya bhāryāṃ sadṛśavarṇajām ||
brūta dāsīm adāsīṃ vā tat kariṣyāmi kauravāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
किं त्व् अतः कृपणं भूयो यद् अहं स्त्री सती शुभाkiṃ tv ataḥ kṛpaṇaṃ bhūyo yad ahaṃ strī satī śubhā«что же [может быть] жалостнее этого — что я, жена честная, прекрасная,
सभा-मध्यं विगाहे ऽद्य क्व नु धर्मो मही-क्षिताम्sabhā-madhyaṃ vigāhe 'dya kva nu dharmo mahī-kṣitāmныне погружаюсь в средину собрания? где же дхарма владык земли?
धर्म्याः स्त्रियः सभां पूर्वं न नयन्ति इति नः श्रुतम्dharmyāḥ striyaḥ sabhāṃ pūrvaṃ na nayanti iti naḥ śrutamправедных жён в собрание прежде не приводят — так мы слыхали;
स नष्टः कौरवेयेषु पूर्वो धर्मः सनातनःsa naṣṭaḥ kauraveyeṣu pūrvo dharmaḥ sanātanaḥпогибла та древняя, вечная дхарма у Кауравов!
कथं हि भार्या पाण्डूनां पार्षतस्य स्वसा सतीkathaṃ hi bhāryā pāṇḍūnāṃ pārṣatasya svasā satīкак же супруга Панду, сестра Паршаты, честная,
वासुदेवस्य च सखी पार्थिवानां सभाम् इयाम्vāsudevasya ca sakhī pārthivānāṃ sabhām iyāmи подруга Васудевы — придёт в собрание царей?
ताम् इमां धर्म-राजस्य भार्यां सदृश-वर्ण-जाम्tām imāṃ dharma-rājasya bhāryāṃ sadṛśa-varṇa-jāmэту супругу Дхармараджи, рождённую в равном [с ним] роде,
ब्रूत दासीम् अदासीं वा तत् करिष्यामि कौरवाःbrūta dāsīm adāsīṃ vā tat kariṣyāmi kauravāḥскажите: рабыня или не рабыня, — и то я сделаю, о Кауравы».
Translation

[Драупади:] «Что же может быть жалостнее этого — что я, честная и прекрасная жена, ныне погружаюсь в средину собрания? Где же дхарма владык земли? Мы слыхали прежде, что праведных жён не приводят в собрание; погибла та древняя, вечная дхарма у Кауравов! Как же супруга Панду, честная сестра Паршаты и подруга Васудевы, должна войти в собрание царей? Скажите же: рабыня ли эта супруга Дхармараджи, рождённая в равном с ним роде, или не рабыня? — и я поступлю по тому, о Кауравы».

Commentary

Драупади называет себя «подругой Васудевы» — и в этом имени уже сокрыта её защита: связанная с Кришною, она не оставлена, как бы ни попирал её мир. Её вопрос не о гордости, но о дхарме: погибель «вечной дхармы» у Кауравов страшит её более собственного позора. Знаменательно её смирение пред любым решением — «и то я сделаю»: она не бунтует против закона, а взыскует его, требуя лишь, чтобы он был назван. Стих учит, что взыскующий правды не тот, кто требует своего, а тот, кто готов покориться правде, какова бы она ни была; и что упоминание Кришны в час нужды есть не риторика, а само основание надежды.

Version

5bec6d107d5a · published Jun 16, 2026, 5:05:00 PM UTC

Page between verses with