Nārada Purāṇa
Saṃhitā: omens, auspicious times, the house, and the march56.351-375
612 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 56.351-375

Sanandana

Devanāgarī

दृश्यमानगुरौ शुक्रे शाखेशे चोत्तरायणे । वेदानामधिपा जीवशुक्रभौमबुधाः क्रमात्
शरद्ग्रीष्मवसंतेषु व्युत्क्रमात्तु द्विजन्मनाम् । मुख्यं साधारणं तेषां तपोमासादिपंचसु
स्वकुलाचारधर्मज्ञो माघमासे तु फाल्गुने । विधिज्ञश्चार्थवांश्चैत्रे वेदवेदांगपारगः
वैशाषे धनवान्वेदशास्त्रविद्याविशारदः । उपनीतोबलाढ्यश्च ज्येष्टे विधिविदां वरः
शुक्लपक्षे द्वितीया च तृतीया पंचमी तथा । त्रयोदशी च दशमी सप्तमी व्रतबंधने
श्रेष्ठा त्वेकादशी षष्ठी द्वादश्यन्यास्तु मध्यमाः । कृष्णे द्वित्रीषुसंख्याश्च तिथ्योऽन्या ह्यतिनिंदिताः
धिष्णान्यर्कत्रयांतेज्यरुद्रा दित्युत्तराणि च । विष्णुत्रयाश्विमित्राब्जयोनिभान्युपनायने
जन्मभाद्दशमं कर्म संघातर्क्षं तु षोडशम् । अष्टादशं समुदयं त्रयोविंशं विनाशनम्
मानसं पंचविंशर्क्षं नाचरेच्छुभमेषु तु । आचार्यसौम्यकाव्यानां वाराः शस्ताः शशीनयोः
वारौ तु मध्यमौ चैव व्रतेऽन्यौ निंदितौ मतौ । त्रिधा विभज्य दिवसं तत्रादौ कर्म दैविकम्
द्वितीये मानुषं कार्यं तृतीयेंशे च पैतृकम् । स्वनीचगे तदंशे वा स्वारिभे वा तदंशके
गुरुशिखिनोश्च शाखेशे कलाशीलविवर्जितः । स्वाधिशत्रुगृहस्थे वा तदंशस्थेऽथ वा व्रती
शाखेशे वा गुरौ शुक्रे महापातककृद्भवेत् । स्वोच्चसंस्थे तदंशे वा स्वराशौ राशिगे गणे
शाखेशे वा गुरौ शुक्रे केंद्र गे वा त्रिकोणगे । अतीव धनवांश्चैव वेदवेदांगपारगः
परमोच्चगते जीवे शाखेशे वाथ वा सिते । व्रती विशुद्धे निधने वेदशास्त्रविशारदः
स्वाधिमित्रगृहस्थे वा तस्योच्चस्थे तदंशगे । गुरौ भृगौ वा शाखेशे विद्याधनसमन्वितः
शाखाधिपतिवारश्च शाखाधिपबलं शिशोः । शाखाधिपतिलग्नं च दुर्लभं त्रितयं व्रते
तस्माद्वेद्वांशगे चंद्रे व्रती विद्याविशारदः । पापांशगे स्वांशगे वा दरिद्रो नित्यदुःखितः
श्रवणादिनि नक्षत्रे कर्कांशस्थे निशाकरे । तदा व्रती वेदशास्त्रधनधान्यसमृद्धिमान्
शुभलग्ने शुभांशे च नैधने शुद्धिसंयुते । लग्ने तु निधने सौम्यैः संयुते वा निरीक्षिते
इष्टैर्जीवार्कचंद्रा द्यैः पंचभिर्बलिभिर्ग्रहैः । स्थानादिबलंसपूर्णैश्चतुर्भिर्वा शुभान्वितैः
ईक्षन्नैवात्रैकविंशमहादोषविवर्जिते । राशयः सकलाः श्रेष्ठाः शुभग्रहयुतेक्षिताः
शुभनवांशकगता ग्राह्यास्ते शुभराशयः । न कदाचित्कर्कटांशशुभेक्षितयुतोऽपि वा
तस्माद्गोमिथुनांशाश्च तुलाकन्यांशकाः शुभाः । एवंविधे लग्नगते नवांशे व्रतमीरितम्
त्रिषडायगतैः पापैः षडष्टांत्यविवर्जितैः । शुभैःषष्ठाष्टलग्नांत्यवर्जितेन हिमांशुना

Transliteration (IAST)

dṛśyamānagurau śukre śākheśe cottarāyaṇe | vedānāmadhipā jīvaśukrabhaumabudhāḥ kramāt
śaradgrīṣmavasaṃteṣu vyutkramāttu dvijanmanām | mukhyaṃ sādhāraṇaṃ teṣāṃ tapomāsādipaṃcasu
svakulācāradharmajño māghamāse tu phālgune | vidhijñaścārthavāṃścaitre vedavedāṃgapāragaḥ
vaiśāṣe dhanavānvedaśāstravidyāviśāradaḥ | upanītobalāḍhyaśca jyeṣṭe vidhividāṃ varaḥ
śuklapakṣe dvitīyā ca tṛtīyā paṃcamī tathā | trayodaśī ca daśamī saptamī vratabaṃdhane
śreṣṭhā tvekādaśī ṣaṣṭhī dvādaśyanyāstu madhyamāḥ | kṛṣṇe dvitrīṣusaṃkhyāśca tithyo'nyā hyatiniṃditāḥ
dhiṣṇānyarkatrayāṃtejyarudrā dityuttarāṇi ca | viṣṇutrayāśvimitrābjayonibhānyupanāyane
janmabhāddaśamaṃ karma saṃghātarkṣaṃ tu ṣoḍaśam | aṣṭādaśaṃ samudayaṃ trayoviṃśaṃ vināśanam
mānasaṃ paṃcaviṃśarkṣaṃ nācarecchubhameṣu tu | ācāryasaumyakāvyānāṃ vārāḥ śastāḥ śaśīnayoḥ
vārau tu madhyamau caiva vrate'nyau niṃditau matau | tridhā vibhajya divasaṃ tatrādau karma daivikam
dvitīye mānuṣaṃ kāryaṃ tṛtīyeṃśe ca paitṛkam | svanīcage tadaṃśe vā svāribhe vā tadaṃśake
guruśikhinośca śākheśe kalāśīlavivarjitaḥ | svādhiśatrugṛhasthe vā tadaṃśasthe'tha vā vratī
śākheśe vā gurau śukre mahāpātakakṛdbhavet | svoccasaṃsthe tadaṃśe vā svarāśau rāśige gaṇe
śākheśe vā gurau śukre keṃdra ge vā trikoṇage | atīva dhanavāṃścaiva vedavedāṃgapāragaḥ
paramoccagate jīve śākheśe vātha vā site | vratī viśuddhe nidhane vedaśāstraviśāradaḥ
svādhimitragṛhasthe vā tasyoccasthe tadaṃśage | gurau bhṛgau vā śākheśe vidyādhanasamanvitaḥ
śākhādhipativāraśca śākhādhipabalaṃ śiśoḥ | śākhādhipatilagnaṃ ca durlabhaṃ tritayaṃ vrate
tasmādvedvāṃśage caṃdre vratī vidyāviśāradaḥ | pāpāṃśage svāṃśage vā daridro nityaduḥkhitaḥ
śravaṇādini nakṣatre karkāṃśasthe niśākare | tadā vratī vedaśāstradhanadhānyasamṛddhimān
śubhalagne śubhāṃśe ca naidhane śuddhisaṃyute | lagne tu nidhane saumyaiḥ saṃyute vā nirīkṣite
iṣṭairjīvārkacaṃdrā dyaiḥ paṃcabhirbalibhirgrahaiḥ | sthānādibalaṃsapūrṇaiścaturbhirvā śubhānvitaiḥ
īkṣannaivātraikaviṃśamahādoṣavivarjite | rāśayaḥ sakalāḥ śreṣṭhāḥ śubhagrahayutekṣitāḥ
śubhanavāṃśakagatā grāhyāste śubharāśayaḥ | na kadācitkarkaṭāṃśaśubhekṣitayuto'pi vā
tasmādgomithunāṃśāśca tulākanyāṃśakāḥ śubhāḥ | evaṃvidhe lagnagate navāṃśe vratamīritam
triṣaḍāyagataiḥ pāpaiḥ ṣaḍaṣṭāṃtyavivarjitaiḥ | śubhaiḥṣaṣṭhāṣṭalagnāṃtyavarjitena himāṃśunā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दृश्यमानगुरौdṛśyamānagurauпри видимом Юпитере
शुक्रेśukreпри Венере
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви Веды
चोत्तरायणेcottarāyaṇeи в северном пути
वेदानामधिपाvedānāmadhipāвладыки Вед
जीवशुक्रभौमबुधाःjīvaśukrabhaumabudhāḥЮпитер, Венера, Марс и Меркурий
क्रमात्kramātпо порядку
शरद्ग्रीष्मवसंतेषुśaradgrīṣmavasaṃteṣuосенью, летом и весною
व्युत्क्रमात्तुvyutkramāttuобратным порядком
द्विजन्मनाम्dvijanmanāmу дваждырождённых
मुख्यंmukhyaṃглавное
साधारणंsādhāraṇaṃобщее
तेषांteṣāṃу них
तपोमासादिपंचसुtapomāsādipaṃcasuв пяти месяцах, начиная с магхи
स्वकुलाचारधर्मज्ञोsvakulācāradharmajñoзнающий дхарму обычая своего рода
माघमासेmāghamāseв месяце магха
तुtuже
फाल्गुनेphālguneв пхальгуне
विधिज्ञश्चार्थवांश्चैत्रेvidhijñaścārthavāṃścaitreв чайтре — знающий обряд и состоятельный
वेदवेदांगपारगःvedavedāṃgapāragaḥпрошедший Веды и веданги
वैशाषेvaiśāṣeв вайшакхе
धनवान्वेदशास्त्रविद्याविशारदःdhanavānvedaśāstravidyāviśāradaḥбогатый и искушённый в Веде, шастрах и знании
उपनीतोबलाढ्यश्चupanītobalāḍhyaścaпосвящённый и полный сил
ज्येष्टेjyeṣṭeв джьештхе
विधिविदांvidhividāṃсреди знающих обряд
वरःvaraḥлучший
शुक्लपक्षेśuklapakṣeв светлую половину
द्वितीयाdvitīyāвторая
caи
तृतीयाtṛtīyāтретья
पंचमीpaṃcamīпятая
तथाtathāтакже
त्रयोदशीtrayodaśīтринадцатая
caи
दशमीdaśamīдесятая
सप्तमीsaptamīседьмая
व्रतबंधनेvratabaṃdhaneпри повязывании обета
श्रेष्ठाśreṣṭhāнаилучшие
त्वेकादशीtvekādaśīодиннадцатая
षष्ठीṣaṣṭhīшестая
द्वादश्यन्यास्तुdvādaśyanyāstuдвенадцатая; прочие же
मध्यमाःmadhyamāḥсредние
कृष्णेkṛṣṇeв тёмную
द्वित्रीषुसंख्याश्चdvitrīṣusaṃkhyāścaчислом два, три и пять
तिथ्योऽन्याtithyo'nyāпрочие титхи
ह्यतिनिंदिताःhyatiniṃditāḥвесьма порицаемы
धिष्णान्यर्कत्रयांतेज्यरुद्राdhiṣṇānyarkatrayāṃtejyarudrāсозвездия: три солнечных, Пушья и Ардра
दित्युत्तराणिdityuttarāṇiПунарвасу и Уттары
caи
विष्णुत्रयाश्विमित्राब्जयोनिभान्युपनायनेviṣṇutrayāśvimitrābjayonibhānyupanāyaneШравана, три, Ашвини, Анурадха и Рохини — при посвящении
जन्मभाद्दशमंjanmabhāddaśamaṃдесятое от созвездия рождения
कर्मkarmaдело
संघातर्क्षंsaṃghātarkṣaṃсозвездие сплочения
तुtuже
षोडशम्ṣoḍaśamшестнадцатое
अष्टादशंaṣṭādaśaṃвосемнадцатое
समुदयंsamudayaṃвосход
त्रयोविंशंtrayoviṃśaṃдвадцать третье
विनाशनम्vināśanamгибель
मानसंmānasaṃумственное
पंचविंशर्क्षंpaṃcaviṃśarkṣaṃдвадцать пятое созвездие
नाचरेच्छुभमेषुnācarecchubhameṣuв них не должно совершать благого
तुtuже
आचार्यसौम्यकाव्यानांācāryasaumyakāvyānāṃнаставника, Меркурия и Венеры
वाराःvārāḥдни
शस्ताःśastāḥодобрены
शशीनयोःśaśīnayoḥЛуны и Солнца
वारौvārauдва дня
तुtuже
मध्यमौmadhyamauсредние
चैवcaivaи
व्रतेऽन्यौvrate'nyauпри обете; прочие два
निंदितौniṃditauпорицаемы
मतौmatauпризнаны
त्रिधाtridhāнатрое
विभज्यvibhajyaразделив
दिवसंdivasaṃдень
तत्रादौtatrādauтам в начале
कर्मkarmaдело
दैविकम्daivikamбожеское
द्वितीयेdvitīyeво второй
मानुषंmānuṣaṃчеловеческое
कार्यंkāryaṃдолжно
तृतीयेंशेtṛtīyeṃśeв третьей доле
caи
पैतृकम्paitṛkamпредковское
स्वनीचगेsvanīcageпри стоящем в своём падении
तदंशेtadaṃśeв его доле
वाили
स्वारिभेsvāribheв знаке своего врага
वाили
तदंशकेtadaṃśakeв его доле
गुरुशिखिनोश्चguruśikhinoścaу Юпитера и Кету
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви
कलाशीलविवर्जितःkalāśīlavivarjitaḥлишён искусств и нрава
स्वाधिशत्रुगृहस्थेsvādhiśatrugṛhastheстоящем в доме своего врага
वाили
तदंशस्थेऽथtadaṃśasthe'thaв его доле же
वाили
व्रतीvratīобетник
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви
वाили
गुरौgurauЮпитере
शुक्रेśukreВенере
महापातककृद्भवेत्mahāpātakakṛdbhavetстанет творящим великий грех
स्वोच्चसंस्थेsvoccasaṃstheпри стоящем в своём возвышении
तदंशेtadaṃśeв его доле
वाили
स्वराशौsvarāśauв своём знаке
राशिगेrāśigeв знаке
गणेgaṇeв разряде
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви
वाили
गुरौgurauЮпитере
शुक्रेśukreВенере
केंद्रkeṃdraв кендре
गेgeстоящем
वाили
त्रिकोणगेtrikoṇageв тригоне
अतीवatīvaвесьма
धनवांश्चैवdhanavāṃścaivaбогат и
वेदवेदांगपारगःvedavedāṃgapāragaḥпрошедший Веды и веданги
परमोच्चगतेparamoccagateстоящем в высшем возвышении
जीवेjīveЮпитере
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви
वाथvāthaили же
वाили
सितेsiteВенере
व्रतीvratīобетник
विशुद्धेviśuddheпри чистом
निधनेnidhaneвосьмом
वेदशास्त्रविशारदःvedaśāstraviśāradaḥискушён в Веде и шастрах
स्वाधिमित्रगृहस्थेsvādhimitragṛhastheстоящем в доме своего друга
वाили
तस्योच्चस्थेtasyoccastheв его возвышении
तदंशगेtadaṃśageв его доле
गुरौgurauЮпитере
भृगौbhṛgauВенере
वाили
शाखेशेśākheśeпри владыке ветви
विद्याधनसमन्वितःvidyādhanasamanvitaḥнаделён знанием и богатством
शाखाधिपतिवारश्चśākhādhipativāraścaдень владыки ветви
शाखाधिपबलंśākhādhipabalaṃсила владыки ветви
शिशोःśiśoḥу младенца
शाखाधिपतिलग्नंśākhādhipatilagnaṃлагна владыки ветви
caи
दुर्लभंdurlabhaṃтрудно обретаемо
त्रितयंtritayaṃэто трёхчастное
व्रतेvrateпри обете
तस्माद्वेद्वांशगेtasmādvedvāṃśageпотому при стоящей в доле Веды
चंद्रेcaṃdreЛуне
व्रतीvratīобетник
विद्याविशारदःvidyāviśāradaḥискушён в знании
पापांशगेpāpāṃśageпри стоящей в дурной доле
स्वांशगेsvāṃśageили в своей доле
वाили
दरिद्रोdaridroнищ
नित्यदुःखितःnityaduḥkhitaḥвсегда несчастен
श्रवणादिनिśravaṇādiniначиная со Шраваны
नक्षत्रेnakṣatreв созвездии
कर्कांशस्थेkarkāṃśastheпри стоящей в доле Рака
निशाकरेniśākareЛуне
तदाtadāтогда
व्रतीvratīобетник
वेदशास्त्रधनधान्यसमृद्धिमान्vedaśāstradhanadhānyasamṛddhimānбогат Ведою, шастрами, достатком и зерном
शुभलग्नेśubhalagneпри благой лагне
शुभांशेśubhāṃśeв благой доле
caи
नैधनेnaidhaneв восьмом
शुद्धिसंयुतेśuddhisaṃyuteпри чистоте
लग्नेlagneв лагне
तुtuже
निधनेnidhaneв восьмом
सौम्यैःsaumyaiḥс благими
संयुतेsaṃyuteв соединении
वाили
निरीक्षितेnirīkṣiteпод взглядом
इष्टैर्जीवार्कचंद्राiṣṭairjīvārkacaṃdrāжеланными Юпитером, Солнцем и Луною
द्यैःdyaiḥи прочими
पंचभिर्बलिभिर्ग्रहैःpaṃcabhirbalibhirgrahaiḥпятью сильными планетами
स्थानादिबलंसपूर्णैश्चतुर्भिर्वाsthānādibalaṃsapūrṇaiścaturbhirvāили четырьмя, полными силы места и прочего
शुभान्वितैःśubhānvitaiḥсоединёнными с благими
ईक्षन्नैवात्रैकविंशमहादोषविवर्जितेīkṣannaivātraikaviṃśamahādoṣavivarjiteне глядя, здесь, при отсутствии двадцати одного великого изъяна
राशयःrāśayaḥзнаки
सकलाःsakalāḥвсе
श्रेष्ठाःśreṣṭhāḥнаилучшие
शुभग्रहयुतेक्षिताःśubhagrahayutekṣitāḥсоединённые с благими и видимые ими
शुभनवांशकगताśubhanavāṃśakagatāстоящие в благой навамше
ग्राह्यास्तेgrāhyāsteих должно брать
शुभराशयःśubharāśayaḥблагие знаки
naне
कदाचित्कर्कटांशशुभेक्षितयुतोऽपिkadācitkarkaṭāṃśaśubhekṣitayuto'piникогда доля Рака, даже видимая и соединённая с благими
वाили
तस्माद्गोमिथुनांशाश्चtasmādgomithunāṃśāścaпотому доли Тельца и Близнецов
तुलाकन्यांशकाःtulākanyāṃśakāḥдоли Весов и Девы
शुभाःśubhāḥблаги
एवंविधेevaṃvidheпри таком
लग्नगतेlagnagateстоящем в лагне
नवांशेnavāṃśeнавамше
व्रतमीरितम्vratamīritamобет предписан
त्रिषडायगतैःtriṣaḍāyagataiḥстоящими в третьем, шестом и одиннадцатом
पापैःpāpaiḥзлотворными
षडष्टांत्यविवर्जितैःṣaḍaṣṭāṃtyavivarjitaiḥкроме шестого, восьмого и двенадцатого
शुभैःषष्ठाष्टलग्नांत्यवर्जितेनśubhaiḥṣaṣṭhāṣṭalagnāṃtyavarjitenaблагими, кроме шестого, восьмого, лагны и двенадцатого
हिमांशुनाhimāṃśunāс Луною
Translation

При видимом Юпитере, при Венере, при владыке ветви Веды и в северном пути; владыки Вед по порядку суть Юпитер, Венера, Марс и Меркурий, а осенью, летом и весною у дваждырождённых они идут обратным порядком. Главное и общее у них — пять месяцев, начиная с магхи: в месяце магха посвящается знающий дхарму обычая своего рода, в пхальгуне и чайтре — знающий обряд и состоятельный, прошедший Веды и веданги, в вайшакхе — богатый и искушённый в Веде, шастрах и знании, в джьештхе — посвящённый, полный сил и лучший среди знающих обряд. При повязывании обета наилучшие титхи светлой половины — вторая, третья, пятая, седьмая, десятая и тринадцатая; одиннадцатая, шестая и двенадцатая средние, прочие же весьма порицаемы, а в тёмную половину — вторая, третья и пятая. Созвездия при посвящении суть три солнечных, Пушья, Ардра, Пунарвасу, Уттары, Шравана и три от неё, Ашвини, Анурадха и Рохини. Десятое созвездие от созвездия рождения зовётся делом, шестнадцатое — созвездием сплочения, восемнадцатое — восходом, двадцать третье — гибелью, двадцать пятое — умственным; в них не должно совершать благого. Одобрены дни наставника, Меркурия и Венеры; дни Луны и Солнца при обете средние, а прочие два признаны порицаемыми. Разделив день натрое, в первой части совершают божеское дело, во второй человеческое, в третьей предковское. Если владыка ветви, Юпитер или Венера стоят в своём падении или в его доле, в знаке своего врага или в его доле, у Юпитера и Кету, — обетник будет лишён искусств и нрава; если же они стоят в доме своего врага или в его доле, он станет творящим великий грех. Если владыка ветви, Юпитер или Венера стоят в своём возвышении, в его доле, в своём знаке и разряде, в кендре или в тригоне, — он будет весьма богат и пройдёт Веды и веданги. При Юпитере, стоящем в высшем возвышении, или при владыке ветви, или при Венере, при чистом восьмом обетник искушён в Веде и шастрах. При стоящих в доме своего друга, в его возвышении или доле Юпитере, Венере или владыке ветви он наделён знанием и богатством. День владыки ветви, сила владыки ветви и лагна владыки ветви у младенца — это трёхчастное трудно обрести при обете. Потому при Луне, стоящей в доле Веды, обетник искушён в знании, а при стоящей в дурной или в своей доле он нищ и всегда несчастен. При Луне, стоящей в созвездии, начиная со Шраваны, и в доле Рака, обетник богат Ведою, шастрами, достатком и зерном. При благой лагне и в благой доле, при чистом восьмом, при соединении с благими в лагне и восьмом или под их взглядом, при желанных Юпитере, Солнце и Луне и прочих — пяти сильных планетах, или четырёх, полных силы места и соединённых с благими; здесь, при отсутствии двадцати одного великого изъяна, все знаки наилучшие, если соединены с благими и видимы ими. Должно брать благие знаки, стоящие в благой навамше; но никогда — долю Рака, даже видимую и соединённую с благими. Потому благи доли Тельца, Близнецов, Весов и Девы, и при таком навамше, стоящем в лагне, обет предписан — при злотворных, стоящих в третьем, шестом и одиннадцатом, кроме шестого, восьмого и двенадцатого, при благих, кроме шестого, восьмого, лагны и двенадцатого, и с Луною.

Version

7980405b8150 · published Sep 5, 2026, 8:03:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with