Nārada Purāṇa
Saṃhitā: omens, auspicious times, the house, and the march56.426-450
615 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 56.426-450

Sanandana

Devanāgarī

विवाहे बलमावश्यं दंपत्योर्गुरुसूर्ययोः । चेत्पूजा यत्नतः कार्या दुर्बलग्रहयोस्तयोः
गोचरं वेधजं चाष्टवर्गजं रूपजं बलम् । यथोत्तरं बलाधिक्यं स्थूलं गोचरमार्गजम्
चंद्र ताराबलं वीक्ष्य ततःपंचांगजं बलम् । तिथिरेकगुणा वारो द्विगुणस्त्रिगुणं च भम्
योगश्चतुर्गुणः पञ्चगुणं तिथ्यर्द्धसंज्ञितम् । ततो मुहूर्तो बलवांस्ततो लग्नं बलाधिकम्
ततो बलवती होरा द्रे ष्कोणो बलवांस्ततः । ततो नवांशो बलवान्द्वादशांशो बली ततः
त्रिंशांशो बलवांस्तस्माद्वीक्ष्यमेतद्बलाबलम् । शुभेक्षितयुताः शस्ता उद्वाहेऽखिलराशयः
चंद्रा र्केज्यादयः पंच यस्य राशेस्तु खेचराः । इष्टास्तच्छुभदं लग्नं चत्वारोऽपि बलान्विताः
जामित्रशुद्ध्य्कैविंशन्महादोषविवर्जितम् । एकविंशतिदोषाणां नामरूपफलानि च
वक्ष्यंतेऽत्र समासेन शृणु नारद सांप्रतम् । पञ्चांगशुद्धिराहित्यं दोषस्त्वाद्यः प्रकीर्तितः
उदयास्तशुद्धिर्हानिर्द्वितीयः सूर्यसंक्रमः । तृतीयः पापषड्वर्गो भृगुः षष्ठः कुजोऽष्टमः
गंडांतं कर्तरी रिष्फषडष्टेन्दुगतो ग्रहः । दंपत्योरष्टमं लग्नं राशिर्विषघटी तथा
दुर्मुहूर्तो वारदोषः खार्जूरिकसमाङ्घ्रिभम् । ग्रहणोत्पातभं क्रूरविद्धर्क्षं क्रूरसंयुतम्
कुनवांशो महापातो वैधृतिश्चैकविंशतिः । तिथिवारर्क्षयोगानां करणस्य च मेलनम्
पंचांगमस्य शुद्धिस्तु पंचांगशुद्धिरीरिता । यस्मिन्पंचांगदोषोऽस्ति तस्मिँ ल्लग्ने निरर्थकम्
त्यजेत्पंचैष्टिकं चापि विषसंयुक्तदुग्धवत् । लग्नलग्नांशकौस्वस्वपतिना वीक्षितौ युतौ
न चेद्वान्योन्यपतिना शुभमित्रेण वा तथा । वरस्य मृत्युः स्यात्ताभ्यां सप्तसप्तोदयांशकौ
एवं तौ न युतौ दृष्टौ मुत्युर्वध्वाः करग्रहे । त्याज्याः सूर्यस्य संक्रांतेः पूर्वतःपरतस्तथा
विवाहादिषु कार्येषु नाड्यः षोडशषोडश । षड्वर्गः शुभदः श्रेष्ठो विवाहस्थापनादिषु
भृगुषष्ठाह्वयो दोषो लग्नात्षष्ठगते सिते । उच्चगे शुभसंयुक्ते तल्लग्नं सर्वदा त्यजेत्
कुजोऽष्टमो महादोषो लग्नादष्टमगे कुजे । शुभत्रययुतं लग्नं न त्यजेत्तुंगगो यदि
पूर्णानंदाख्ययोस्तिथ्योः संधिर्नाडीद्वयं यदा । गंडांतं मृत्युदं जन्मयात्रोद्वाहव्रतादिषु
कुलीरसिंहयोः कीटचापयोर्मीनमेषयोः । गंडातमंतरालं स्याघ्दटिकार्द्धं मृतिप्रदम्
सार्पैन्द्र पौष्णभेष्वंत्यषोडशेशा भसंधयः । तदग्रिमेष्वाद्यपादा भानां गंडातसंज्ञकाः
उग्रं च संधित्रितयं गंडातं त्रिविधं महत् । लग्नाभिमुखयोःपापग्रहयोरृजुवक्रयोः
सा कर्तरीति विज्ञेया दंपत्योर्गलकर्तरी । कर्तरीयोगदुष्टं यल्लग्नं तत्परिवर्जयेत्

Transliteration (IAST)

vivāhe balamāvaśyaṃ daṃpatyorgurusūryayoḥ | cetpūjā yatnataḥ kāryā durbalagrahayostayoḥ
gocaraṃ vedhajaṃ cāṣṭavargajaṃ rūpajaṃ balam | yathottaraṃ balādhikyaṃ sthūlaṃ gocaramārgajam
caṃdra tārābalaṃ vīkṣya tataḥpaṃcāṃgajaṃ balam | tithirekaguṇā vāro dviguṇastriguṇaṃ ca bham
yogaścaturguṇaḥ pañcaguṇaṃ tithyarddhasaṃjñitam | tato muhūrto balavāṃstato lagnaṃ balādhikam
tato balavatī horā dre ṣkoṇo balavāṃstataḥ | tato navāṃśo balavāndvādaśāṃśo balī tataḥ
triṃśāṃśo balavāṃstasmādvīkṣyametadbalābalam | śubhekṣitayutāḥ śastā udvāhe'khilarāśayaḥ
caṃdrā rkejyādayaḥ paṃca yasya rāśestu khecarāḥ | iṣṭāstacchubhadaṃ lagnaṃ catvāro'pi balānvitāḥ
jāmitraśuddhykaiviṃśanmahādoṣavivarjitam | ekaviṃśatidoṣāṇāṃ nāmarūpaphalāni ca
vakṣyaṃte'tra samāsena śṛṇu nārada sāṃpratam | pañcāṃgaśuddhirāhityaṃ doṣastvādyaḥ prakīrtitaḥ
udayāstaśuddhirhānirdvitīyaḥ sūryasaṃkramaḥ | tṛtīyaḥ pāpaṣaḍvargo bhṛguḥ ṣaṣṭhaḥ kujo'ṣṭamaḥ
gaṃḍāṃtaṃ kartarī riṣphaṣaḍaṣṭendugato grahaḥ | daṃpatyoraṣṭamaṃ lagnaṃ rāśirviṣaghaṭī tathā
durmuhūrto vāradoṣaḥ khārjūrikasamāṅghribham | grahaṇotpātabhaṃ krūraviddharkṣaṃ krūrasaṃyutam
kunavāṃśo mahāpāto vaidhṛtiścaikaviṃśatiḥ | tithivārarkṣayogānāṃ karaṇasya ca melanam
paṃcāṃgamasya śuddhistu paṃcāṃgaśuddhirīritā | yasminpaṃcāṃgadoṣo'sti tasmim̐ llagne nirarthakam
tyajetpaṃcaiṣṭikaṃ cāpi viṣasaṃyuktadugdhavat | lagnalagnāṃśakausvasvapatinā vīkṣitau yutau
na cedvānyonyapatinā śubhamitreṇa vā tathā | varasya mṛtyuḥ syāttābhyāṃ saptasaptodayāṃśakau
evaṃ tau na yutau dṛṣṭau mutyurvadhvāḥ karagrahe | tyājyāḥ sūryasya saṃkrāṃteḥ pūrvataḥparatastathā
vivāhādiṣu kāryeṣu nāḍyaḥ ṣoḍaśaṣoḍaśa | ṣaḍvargaḥ śubhadaḥ śreṣṭho vivāhasthāpanādiṣu
bhṛguṣaṣṭhāhvayo doṣo lagnātṣaṣṭhagate site | uccage śubhasaṃyukte tallagnaṃ sarvadā tyajet
kujo'ṣṭamo mahādoṣo lagnādaṣṭamage kuje | śubhatrayayutaṃ lagnaṃ na tyajettuṃgago yadi
pūrṇānaṃdākhyayostithyoḥ saṃdhirnāḍīdvayaṃ yadā | gaṃḍāṃtaṃ mṛtyudaṃ janmayātrodvāhavratādiṣu
kulīrasiṃhayoḥ kīṭacāpayormīnameṣayoḥ | gaṃḍātamaṃtarālaṃ syāghdaṭikārddhaṃ mṛtipradam
sārpaindra pauṣṇabheṣvaṃtyaṣoḍaśeśā bhasaṃdhayaḥ | tadagrimeṣvādyapādā bhānāṃ gaṃḍātasaṃjñakāḥ
ugraṃ ca saṃdhitritayaṃ gaṃḍātaṃ trividhaṃ mahat | lagnābhimukhayoḥpāpagrahayorṛjuvakrayoḥ
sā kartarīti vijñeyā daṃpatyorgalakartarī | kartarīyogaduṣṭaṃ yallagnaṃ tatparivarjayet

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विवाहेvivāheпри свадьбе
बलमावश्यंbalamāvaśyaṃсила непременно
दंपत्योर्गुरुसूर्ययोःdaṃpatyorgurusūryayoḥу супругов, Юпитера и Солнца
चेत्पूजाcetpūjāесли почитание
यत्नतःyatnataḥс усердием
कार्याkāryāдолжно
दुर्बलग्रहयोस्तयोःdurbalagrahayostayoḥтех двух слабых планет
गोचरंgocaraṃобход
वेधजंvedhajaṃрождённая пронзанием
चाष्टवर्गजंcāṣṭavargajaṃи рождённая аштакаваргой
रूपजंrūpajaṃрождённая обликом
बलम्balamсила
यथोत्तरंyathottaraṃчем далее
बलाधिक्यंbalādhikyaṃтем больше силы
स्थूलंsthūlaṃгрубая
गोचरमार्गजम्gocaramārgajamрождённая путём обхода
चंद्रcaṃdraЛуны
ताराबलंtārābalaṃсилу звезды
वीक्ष्यvīkṣyaрассмотрев
ततःपंचांगजंtataḥpaṃcāṃgajaṃзатем рождённую панчангой
बलम्balamсилу
तिथिरेकगुणाtithirekaguṇāтитхи однократна
वारोvāroдень
द्विगुणस्त्रिगुणंdviguṇastriguṇaṃдвукратен, трёхкратно
caи
भम्bhamсозвездие
योगश्चतुर्गुणःyogaścaturguṇaḥйога четырёхкратна
पञ्चगुणंpañcaguṇaṃпятикратна
तिथ्यर्द्धसंज्ञितम्tithyarddhasaṃjñitamзовущаяся половиной титхи
ततोtatoзатем
मुहूर्तोmuhūrtoмухурта
बलवांस्ततोbalavāṃstatoсильна; затем
लग्नंlagnaṃлагна
बलाधिकम्balādhikamсильнее
ततोtatoзатем
बलवतीbalavatīсильна
होराhorāхора
द्रेdreдрек
ष्कोणोṣkoṇoкана
बलवांस्ततःbalavāṃstataḥсильна; затем
ततोtatoзатем
नवांशोnavāṃśoнавамша
बलवान्द्वादशांशोbalavāndvādaśāṃśoсильна; двенадцатая доля
बलीbalīсильна
ततःtataḥзатем
त्रिंशांशोtriṃśāṃśoтримшамша
बलवांस्तस्माद्वीक्ष्यमेतद्बलाबलम्balavāṃstasmādvīkṣyametadbalābalamсильна; потому пусть рассмотрит эту силу и слабость
शुभेक्षितयुताःśubhekṣitayutāḥвидимые и соединённые с благими
शस्ताśastāодобрены
उद्वाहेऽखिलराशयःudvāhe'khilarāśayaḥпри свадьбе все знаки
चंद्राcaṃdrāЛуна
र्केज्यादयःrkejyādayaḥСолнце, Юпитер и прочие
पंचpaṃcaпять
यस्यyasyaу какого
राशेस्तुrāśestuзнака
खेचराःkhecarāḥнебоходы
इष्टास्तच्छुभदंiṣṭāstacchubhadaṃжеланны — та даёт благо
लग्नंlagnaṃлагна
चत्वारोऽपिcatvāro'piи четыре
बलान्विताःbalānvitāḥнаделённые силою
जामित्रशुद्ध्य्कैविंशन्महादोषविवर्जितम्jāmitraśuddhykaiviṃśanmahādoṣavivarjitamс чистым седьмым домом, лишённое двадцати одного великого изъяна
एकविंशतिदोषाणांekaviṃśatidoṣāṇāṃдвадцати одного изъяна
नामरूपफलानिnāmarūpaphalāniимена, облики и плоды
caи
वक्ष्यंतेऽत्रvakṣyaṃte'traбудут изложены здесь
समासेनsamāsenaвкратце
शृणुśṛṇuслушай
नारदnāradaо Нарада
सांप्रतम्sāṃpratamныне
पञ्चांगशुद्धिराहित्यंpañcāṃgaśuddhirāhityaṃотсутствие чистоты панчанги
दोषस्त्वाद्यःdoṣastvādyaḥпервый изъян
प्रकीर्तितःprakīrtitaḥобъявлен
उदयास्तशुद्धिर्हानिर्द्वितीयःudayāstaśuddhirhānirdvitīyaḥутрата чистоты восхода и захода — второй
सूर्यसंक्रमःsūryasaṃkramaḥпереход Солнца
तृतीयःtṛtīyaḥтретий
पापषड्वर्गोpāpaṣaḍvargoдурная шадварга
भृगुःbhṛguḥВенера
षष्ठःṣaṣṭhaḥв шестом
कुजोऽष्टमःkujo'ṣṭamaḥМарс в восьмом
गंडांतंgaṃḍāṃtaṃконец стыка
कर्तरीkartarīножницы
रिष्फषडष्टेन्दुगतोriṣphaṣaḍaṣṭendugatoпланета в двенадцатом, шестом и восьмом от Луны
ग्रहःgrahaḥпланета
दंपत्योरष्टमंdaṃpatyoraṣṭamaṃвосьмая у супругов
लग्नंlagnaṃлагна
राशिर्विषघटीrāśirviṣaghaṭīзнак и ядовитая гхати
तथाtathāтакже
दुर्मुहूर्तोdurmuhūrtoдурная мухурта
वारदोषःvāradoṣaḥизъян дня
खार्जूरिकसमाङ्घ्रिभम्khārjūrikasamāṅghribhamпальмовый круг и созвездие равной четверти
ग्रहणोत्पातभंgrahaṇotpātabhaṃсозвездие затмения и знамения
क्रूरविद्धर्क्षंkrūraviddharkṣaṃсозвездие, пронзённое жестокими
क्रूरसंयुतम्krūrasaṃyutamсоединённое с жестокими
कुनवांशोkunavāṃśoдурная навамша
महापातोmahāpātoвеликое падение
वैधृतिश्चैकविंशतिःvaidhṛtiścaikaviṃśatiḥи вайдхрити — двадцать один
तिथिवारर्क्षयोगानांtithivārarkṣayogānāṃтитхи, дня, созвездия и йоги
करणस्यkaraṇasyaкараны
caи
मेलनम्melanamсочетание
पंचांगमस्यpaṃcāṃgamasyaего панчанга
शुद्धिस्तुśuddhistuчистота же
पंचांगशुद्धिरीरिताpaṃcāṃgaśuddhirīritāназвана чистотой панчанги
यस्मिन्पंचांगदोषोऽस्तिyasminpaṃcāṃgadoṣo'stiв какой есть изъян панчанги
तस्मिम्̐tasmim̐в той
ल्लग्नेllagneлагне
निरर्थकम्nirarthakamбесполезно
त्यजेत्पंचैष्टिकंtyajetpaṃcaiṣṭikaṃпусть отбросит пятеричное желанное
चापिcāpiи также
विषसंयुक्तदुग्धवत्viṣasaṃyuktadugdhavatкак молоко, смешанное с ядом
लग्नलग्नांशकौस्वस्वपतिनाlagnalagnāṃśakausvasvapatināлагна и доля лагны — своими владыками
वीक्षितौvīkṣitauвидимы
युतौyutauсоединены
naне
चेद्वान्योन्यपतिनाcedvānyonyapatināесли же взаимными владыками
शुभमित्रेणśubhamitreṇaблагим другом
वाили
तथाtathāтакже
वरस्यvarasyaжениха
मृत्युःmṛtyuḥсмерть
स्यात्ताभ्यांsyāttābhyāṃбудет от них
सप्तसप्तोदयांशकौsaptasaptodayāṃśakauседьмые доли восхода
एवंevaṃтак
तौtauте два
naне
युतौyutauсоединены
दृष्टौdṛṣṭauвидимы
मुत्युर्वध्वाःmutyurvadhvāḥсмерть невесты
करग्रहेkaragraheпри взятии руки
त्याज्याःtyājyāḥдолжны быть отброшены
सूर्यस्यsūryasyaСолнца
संक्रांतेःsaṃkrāṃteḥот перехода
पूर्वतःपरतस्तथाpūrvataḥparatastathāпрежде и после
विवाहादिषुvivāhādiṣuпри свадьбе и прочих
कार्येषुkāryeṣuделах
नाड्यःnāḍyaḥнадики
षोडशषोडशṣoḍaśaṣoḍaśaпо шестнадцати
षड्वर्गःṣaḍvargaḥшадварга
शुभदःśubhadaḥдаёт благо
श्रेष्ठोśreṣṭhoнаилучшая
विवाहस्थापनादिषुvivāhasthāpanādiṣuпри свадьбе, установлении и прочем
भृगुषष्ठाह्वयोbhṛguṣaṣṭhāhvayoзовущийся Венерой в шестом
दोषोdoṣoизъян
लग्नात्षष्ठगतेlagnātṣaṣṭhagateпри стоящей в шестом от лагны
सितेsiteВенере
उच्चगेuccageв возвышении
शुभसंयुक्तेśubhasaṃyukteпри соединении с благими
तल्लग्नंtallagnaṃту лагну
सर्वदाsarvadāвсегда
त्यजेत्tyajetпусть отбросит
कुजोऽष्टमोkujo'ṣṭamoМарс в восьмом
महादोषोmahādoṣoвеликий изъян
लग्नादष्टमगेlagnādaṣṭamageпри стоящем в восьмом от лагны
कुजेkujeМарсе
शुभत्रययुतंśubhatrayayutaṃсоединённую с тремя благими
लग्नंlagnaṃлагну
naне
त्यजेत्तुंगगोtyajettuṃgagoпусть отбросит, если он в возвышении
यदिyadiесли
पूर्णानंदाख्ययोस्तिथ्योःpūrṇānaṃdākhyayostithyoḥу титхи, зовущихся Пурна и Нанда
संधिर्नाडीद्वयंsaṃdhirnāḍīdvayaṃстык в две надики
यदाyadāкогда
गंडांतंgaṃḍāṃtaṃконец стыка
मृत्युदंmṛtyudaṃдаёт смерть
जन्मयात्रोद्वाहव्रतादिषुjanmayātrodvāhavratādiṣuпри рождении, походе, свадьбе, обете и прочем
कुलीरसिंहयोःkulīrasiṃhayoḥу Рака и Льва
कीटचापयोर्मीनमेषयोःkīṭacāpayormīnameṣayoḥу Скорпиона и Стрельца, у Рыб и Овна
गंडातमंतरालंgaṃḍātamaṃtarālaṃпромежуток конца стыка
स्याघ्दटिकार्द्धंsyāghdaṭikārddhaṃбудет полгхатики
मृतिप्रदम्mṛtipradamдающий смерть
सार्पैन्द्रsārpaindraАшлеша и Джьештха
पौष्णभेष्वंत्यषोडशेशाpauṣṇabheṣvaṃtyaṣoḍaśeśāи Ревати — их последние шестнадцатые
भसंधयःbhasaṃdhayaḥстыки созвездий
तदग्रिमेष्वाद्यपादाtadagrimeṣvādyapādāв следующих — первые четверти
भानांbhānāṃсозвездий
गंडातसंज्ञकाःgaṃḍātasaṃjñakāḥзовутся концом стыка
उग्रंugraṃгрозен
caи
संधित्रितयंsaṃdhitritayaṃтройной стык
गंडातंgaṃḍātaṃконец стыка
त्रिविधंtrividhaṃтроякий
महत्mahatвеликий
लग्नाभिमुखयोःपापग्रहयोरृजुवक्रयोःlagnābhimukhayoḥpāpagrahayorṛjuvakrayoḥпри двух злотворных, обращённых к лагне, прямом и попятном
साто
कर्तरीतिkartarītiзовётся ножницами
विज्ञेयाvijñeyāдолжно знать
दंपत्योर्गलकर्तरीdaṃpatyorgalakartarīножницы у горла супругов
कर्तरीयोगदुष्टंkartarīyogaduṣṭaṃиспорченную сочетанием ножниц
यल्लग्नंyallagnaṃкакую лагну
तत्परिवर्जयेत्tatparivarjayetту пусть отбросит
Translation

При свадьбе непременно нужна сила Юпитера и Солнца у супругов; если же эти две планеты слабы, должно с усердием совершить их почитание. Сила бывает рождённая обходом, пронзанием, аштакаваргой и обликом, и чем далее, тем её больше; грубейшая — рождённая путём обхода. Рассмотрев силу Луны и звезды, смотрят затем силу, рождённую панчангой: титхи однократна, день двукратен, созвездие трёхкратно, йога четырёхкратна, а зовущаяся половиной титхи пятикратна; затем сильна мухурта, затем ещё сильнее лагна, затем хора, затем дреккана, затем навамша, затем двенадцатая доля, а затем тримшамша, — потому пусть рассмотрит эту силу и слабость. При свадьбе одобрены все знаки, если они видимы благими и соединены с ними. Та лагна даёт благо, у знака которой желанны пять небоходов — Луна, Солнце, Юпитер и прочие, — или хотя бы четыре, наделённые силою, с чистым седьмым домом и лишённые двадцати одного великого изъяна. Имена, облики и плоды двадцати одного изъяна будут изложены здесь вкратце; слушай ныне, о Нарада. Первым изъяном объявлено отсутствие чистоты панчанги, вторым — утрата чистоты восхода и захода, третьим — переход Солнца; далее дурная шадварга, Венера в шестом, Марс в восьмом, конец стыка, ножницы, планета в двенадцатом, шестом и восьмом от Луны, восьмая лагна у супругов, восьмой знак, ядовитая гхати, дурная мухурта, изъян дня, пальмовый круг, созвездие равной четверти, созвездие затмения и знамения, созвездие, пронзённое жестокими или соединённое с ними, дурная навамша, великое падение и вайдхрити — всего двадцать один. Сочетание титхи, дня, созвездия, йоги и караны есть его панчанга, а чистота их названа чистотой панчанги; в лагне, где есть изъян панчанги, всё бесполезно. Пусть отбросит и пятеричное желанное, как молоко, смешанное с ядом. Если лагна и доля лагны не видимы и не соединены со своими владыками, взаимными владыками или благим другом, будет смерть жениха; если так же не соединены и не видимы седьмые доли восхода — смерть невесты при взятии руки. Должно отбросить по шестнадцати надик прежде и после перехода Солнца при свадьбе и прочих делах; шадварга даёт благо и наилучшая при свадьбе, установлении и прочем. Изъян, зовущийся Венерой в шестом, бывает при Венере, стоящей в шестом от лагны; ту лагну должно всегда отбросить, даже если Венера в возвышении и соединена с благими. Марс в восьмом от лагны — великий изъян, но лагну, соединённую с тремя благими, не должно отбрасывать, если он в возвышении. Когда стык титхи, зовущихся Пурна и Нанда, длится две надики, это конец стыка, дающий смерть при рождении, походе, свадьбе, обете и прочем. У Рака и Льва, у Скорпиона и Стрельца, у Рыб и Овна промежуток конца стыка будет полгхатики и даёт смерть. Последние шестнадцатые доли Ашлеши, Джьештхи и Ревати — стыки созвездий, а первые четверти следующих созвездий зовутся концом стыка. Грозен тройной стык, и троякий конец стыка велик. Когда две злотворные планеты, прямая и попятная, обращены к лагне, это должно знать как ножницы у горла супругов; лагну, испорченную сочетанием ножниц, пусть отбросит.

Version

9213d924b06b · published Sep 5, 2026, 8:03:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with