Nārada Purāṇa
Saṃhitā: omens, auspicious times, the house, and the march56.501-525
618 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 56.501-525

Sanandana

Devanāgarī

दंपत्योर्जन्मभे चैकगणे प्रीतिरनेकधा । मध्यमा देवमर्त्यानां राक्षसानां तयोर्मृतिः
मृत्युः षष्ठाष्टके पञ्चनवमे त्वनपत्यता । नैःस्व्यं द्विर्द्वादशेऽन्येषु दम्पत्योः प्रीतिरुत्तमा
एकाधिपे मित्रभावे शुभदं पाणिपीडनम् । द्विर्द्वादशे त्रिकोणे च न कदाचित्षडष्टके
अश्वेभमेषसर्पाहिह्योतुमेषोतुमूषकाः । आखुगोमहिषव्याघ्रकालीव्याघ्रमृगद्वयम्
श्वानः कपिर्बभ्रुयुगं कपिसिंहतुरङ्गमाः । सिंहगोदन्तिनो भानां योनयः स्युर्यथाश्विभात्
श्वैणं बभ्ररगं मेषवानरौ सिंहवारणम् । गोव्याघ्रमाखुमार्जारं महिषाश्वं च शात्रवम्
झषालिकर्कटा विप्रास्तदूर्ध्वाः क्षत्रियादयः । पुंवर्णराशेः स्त्रीराशौ सतिहीने यथाशुभम्
चतुस्त्रिद्व्यंघ्रिभोत्थायाः कन्यायाश्चाश्विभात्क्रमात् । वह्निभादिन्दुभान्नाडीत्रिचतुःपञ्चपर्वसु
गणयेत्सङ्ख्यया चैकनाड्यां मृत्युर्न पार्श्वयोः । प्राजापत्यब्राह्मदैवा विवाहाश्चार्षसंयुताः
उक्तकाले तु कर्तव्याश्चत्वारः फलदायकाः । गंधर्वासुरपैशाचराक्षसाख्यास्तु सर्वदा
चतुर्थमभिजिल्लग्नमुदयर्क्षाच्च सप्तमम् । गोधूलिकं तदुभयं विवाहे पुत्रपौत्रदम्
प्राच्या न च कलिङ्गानां मुख्यं गोधूलिकं स्मृतम् । अभिजित्सर्वदेशेषु मुख्यो दोषविनाशकृत्
मध्यन्दिनगते भानौ मुहुर्तोऽभिजिदाह्वयः । नाशयत्यखिलान्दोषान्पिनाकी त्रिपुरं यथा
पुत्रोद्वाहात्परं पुत्रीविवाहो न ऋतुत्रये । न तयोर्व्रतमुद्वाहान्मङ्गले नान्यमङ्गलम्
विवाहश्चैकजन्यानां षण्मासाभ्यंतरे यदि । असंशयं त्रिभिर्वर्षैस्तत्रैका विधवा भवेत्
प्रत्युद्वाहो नैव कार्यो नैकस्मै दुहितृद्वयम् । न चैकजन्ययोः पुंसोरेकजन्ये तु कन्यके
नैवं कदाचिदुद्वाहो नैकदा मुंडनद्वयम् । दिवाजातस्तु पितरं रात्रौ तु जन्नीं तथा
आत्मानं संध्ययोर्हन्ति नास्ति गंडे विपर्ययः । सुतः सुता वा नियतं श्वसुरं हन्ति मूलजः
तदन्त्यपादजो नैव तथाश्लेषाद्यपादजः । ज्येष्ठान्त्यपादजौ ज्येष्ठं बालो हन्ति न बालिका
न बालिकाम्बुमूलर्क्षे मातरं पितरं तथा । सैन्द्री धवाग्रजं हन्ति देवरं तु द्विदैवजा
आरभ्योद्वाहदिवसात् षष्ठे वाप्यष्टमे दिने । वधूप्रवेशः संपत्त्यै दशमे सप्तमे दिने
हायनद्वितयं जन्मभलग्नदिवसानपि । सन्त्यज्य ह्यतिशुक्रेऽपि यात्रा वैवाहिकी शुभा
श्रीप्रदं सर्वगीर्वाणस्थापनं चोत्तरायणे । गीर्वाणपूर्वगीर्वाणमत्रिणोर्दृश्यमानयोः
विचैत्रेष्वेव मासेषु माघादिषु च पञ्चसु । शुक्लपक्षेषु कृष्णेषु तदादिष्वष्टसु शुभम्
दिनेषु यस्य देवस्य या तिथिस्तत्र तस्य च । द्वितीयादिद्वये पञ्चम्यादितस्तिसृषु क्रमात्

Transliteration (IAST)

daṃpatyorjanmabhe caikagaṇe prītiranekadhā | madhyamā devamartyānāṃ rākṣasānāṃ tayormṛtiḥ
mṛtyuḥ ṣaṣṭhāṣṭake pañcanavame tvanapatyatā | naiḥsvyaṃ dvirdvādaśe'nyeṣu dampatyoḥ prītiruttamā
ekādhipe mitrabhāve śubhadaṃ pāṇipīḍanam | dvirdvādaśe trikoṇe ca na kadācitṣaḍaṣṭake
aśvebhameṣasarpāhihyotumeṣotumūṣakāḥ | ākhugomahiṣavyāghrakālīvyāghramṛgadvayam
śvānaḥ kapirbabhruyugaṃ kapisiṃhaturaṅgamāḥ | siṃhagodantino bhānāṃ yonayaḥ syuryathāśvibhāt
śvaiṇaṃ babhraragaṃ meṣavānarau siṃhavāraṇam | govyāghramākhumārjāraṃ mahiṣāśvaṃ ca śātravam
jhaṣālikarkaṭā viprāstadūrdhvāḥ kṣatriyādayaḥ | puṃvarṇarāśeḥ strīrāśau satihīne yathāśubham
catustridvyaṃghribhotthāyāḥ kanyāyāścāśvibhātkramāt | vahnibhādindubhānnāḍītricatuḥpañcaparvasu
gaṇayetsaṅkhyayā caikanāḍyāṃ mṛtyurna pārśvayoḥ | prājāpatyabrāhmadaivā vivāhāścārṣasaṃyutāḥ
uktakāle tu kartavyāścatvāraḥ phaladāyakāḥ | gaṃdharvāsurapaiśācarākṣasākhyāstu sarvadā
caturthamabhijillagnamudayarkṣācca saptamam | godhūlikaṃ tadubhayaṃ vivāhe putrapautradam
prācyā na ca kaliṅgānāṃ mukhyaṃ godhūlikaṃ smṛtam | abhijitsarvadeśeṣu mukhyo doṣavināśakṛt
madhyandinagate bhānau muhurto'bhijidāhvayaḥ | nāśayatyakhilāndoṣānpinākī tripuraṃ yathā
putrodvāhātparaṃ putrīvivāho na ṛtutraye | na tayorvratamudvāhānmaṅgale nānyamaṅgalam
vivāhaścaikajanyānāṃ ṣaṇmāsābhyaṃtare yadi | asaṃśayaṃ tribhirvarṣaistatraikā vidhavā bhavet
pratyudvāho naiva kāryo naikasmai duhitṛdvayam | na caikajanyayoḥ puṃsorekajanye tu kanyake
naivaṃ kadācidudvāho naikadā muṃḍanadvayam | divājātastu pitaraṃ rātrau tu jannīṃ tathā
ātmānaṃ saṃdhyayorhanti nāsti gaṃḍe viparyayaḥ | sutaḥ sutā vā niyataṃ śvasuraṃ hanti mūlajaḥ
tadantyapādajo naiva tathāśleṣādyapādajaḥ | jyeṣṭhāntyapādajau jyeṣṭhaṃ bālo hanti na bālikā
na bālikāmbumūlarkṣe mātaraṃ pitaraṃ tathā | saindrī dhavāgrajaṃ hanti devaraṃ tu dvidaivajā
ārabhyodvāhadivasāt ṣaṣṭhe vāpyaṣṭame dine | vadhūpraveśaḥ saṃpattyai daśame saptame dine
hāyanadvitayaṃ janmabhalagnadivasānapi | santyajya hyatiśukre'pi yātrā vaivāhikī śubhā
śrīpradaṃ sarvagīrvāṇasthāpanaṃ cottarāyaṇe | gīrvāṇapūrvagīrvāṇamatriṇordṛśyamānayoḥ
vicaitreṣveva māseṣu māghādiṣu ca pañcasu | śuklapakṣeṣu kṛṣṇeṣu tadādiṣvaṣṭasu śubham
dineṣu yasya devasya yā tithistatra tasya ca | dvitīyādidvaye pañcamyāditastisṛṣu kramāt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दंपत्योर्जन्मभेdaṃpatyorjanmabheу супругов в созвездии рождения
चैकगणेcaikagaṇeи в одном разряде
प्रीतिरनेकधाprītiranekadhāлюбовь многообразна
मध्यमाmadhyamāсредняя
देवमर्त्यानांdevamartyānāṃу божеских и человеческих
राक्षसानांrākṣasānāṃу ракшасовых
तयोर्मृतिःtayormṛtiḥсмерть обоих
मृत्युःmṛtyuḥсмерть
षष्ठाष्टकेṣaṣṭhāṣṭakeв шестом и восьмом
पञ्चनवमेpañcanavameв пятом и девятом
त्वनपत्यताtvanapatyatāбездетность
नैःस्व्यंnaiḥsvyaṃнищета
द्विर्द्वादशेऽन्येषुdvirdvādaśe'nyeṣuво втором и двенадцатом; в прочих
दम्पत्योःdampatyoḥу супругов
प्रीतिरुत्तमाprītiruttamāлюбовь наилучшая
एकाधिपेekādhipeпри одном владыке
मित्रभावेmitrabhāveпри дружестве
शुभदंśubhadaṃдаёт благо
पाणिपीडनम्pāṇipīḍanamвзятие руки
द्विर्द्वादशेdvirdvādaśeво втором и двенадцатом
त्रिकोणेtrikoṇeв тригоне
caи
naне
कदाचित्षडष्टकेkadācitṣaḍaṣṭakeникогда в шестом и восьмом
अश्वेभमेषसर्पाहिह्योतुमेषोतुमूषकाःaśvebhameṣasarpāhihyotumeṣotumūṣakāḥконь, слон, овца, змея, змей, кот, овца, кот и мышь
आखुगोमहिषव्याघ्रकालीव्याघ्रमृगद्वयम्ākhugomahiṣavyāghrakālīvyāghramṛgadvayamмышь, корова, буйвол, тигр, тигрица, тигр и два оленя
श्वानःśvānaḥпёс
कपिर्बभ्रुयुगंkapirbabhruyugaṃобезьяна и пара мангустов
कपिसिंहतुरङ्गमाःkapisiṃhaturaṅgamāḥобезьяна, лев и конь
सिंहगोदन्तिनोsiṃhagodantinoлев, корова и слон
भानांbhānāṃсозвездий
योनयःyonayaḥлона
स्युर्यथाश्विभात्syuryathāśvibhātбудут по порядку от Ашвини
श्वैणंśvaiṇaṃпёс и олень
बभ्ररगंbabhraragaṃмангуст и змей
मेषवानरौmeṣavānarauовца и обезьяна
सिंहवारणम्siṃhavāraṇamлев и слон
गोव्याघ्रमाखुमार्जारंgovyāghramākhumārjāraṃкорова и тигр, мышь и кот
महिषाश्वंmahiṣāśvaṃбуйвол и конь
caи
शात्रवम्śātravamвраждебны
झषालिकर्कटाjhaṣālikarkaṭāРыбы, Скорпион и Рак
विप्रास्तदूर्ध्वाःviprāstadūrdhvāḥбрахманы; выше их
क्षत्रियादयःkṣatriyādayaḥкшатрии и прочие
पुंवर्णराशेःpuṃvarṇarāśeḥу знака мужского сословия
स्त्रीराशौstrīrāśauв женском знаке
सतिहीनेsatihīneпри недостатке
यथाशुभम्yathāśubhamкак неблагое
चतुस्त्रिद्व्यंघ्रिभोत्थायाःcatustridvyaṃghribhotthāyāḥрождённой в четвёртой, третьей и второй четверти созвездия
कन्यायाश्चाश्विभात्क्रमात्kanyāyāścāśvibhātkramātу девы, по порядку от Ашвини
वह्निभादिन्दुभान्नाडीत्रिचतुःपञ्चपर्वसुvahnibhādindubhānnāḍītricatuḥpañcaparvasuот Криттики и Мригаширы — надики в трёх, четырёх и пяти узлах
गणयेत्सङ्ख्ययाgaṇayetsaṅkhyayāпусть исчислит числом
चैकनाड्यांcaikanāḍyāṃи в одной надике
मृत्युर्नmṛtyurnaсмерть; не
पार्श्वयोःpārśvayoḥпо сторонам
प्राजापत्यब्राह्मदैवाprājāpatyabrāhmadaivāпраджапатья, брахма и дайва
विवाहाश्चार्षसंयुताःvivāhāścārṣasaṃyutāḥбраки, с аршею
उक्तकालेuktakāleв названное время
तुtuже
कर्तव्याश्चत्वारःkartavyāścatvāraḥчетыре должно совершать
फलदायकाःphaladāyakāḥдающие плод
गंधर्वासुरपैशाचराक्षसाख्यास्तुgaṃdharvāsurapaiśācarākṣasākhyāstuзовущиеся гандхарва, асура, пайшача и ракшаса
सर्वदाsarvadāвсегда
चतुर्थमभिजिल्लग्नमुदयर्क्षाच्चcaturthamabhijillagnamudayarkṣāccaчетвёртая — лагна Абхиджита, и от восходящего созвездия
सप्तमम्saptamamседьмая
गोधूलिकंgodhūlikaṃкоровья пыль
तदुभयंtadubhayaṃто и другое
विवाहेvivāheпри свадьбе
पुत्रपौत्रदम्putrapautradamдаёт сыновей и внуков
प्राच्याprācyāв восточных
naне
caи
कलिङ्गानांkaliṅgānāṃу калингов
मुख्यंmukhyaṃглавное
गोधूलिकंgodhūlikaṃкоровья пыль
स्मृतम्smṛtamсчитается
अभिजित्सर्वदेशेषुabhijitsarvadeśeṣuАбхиджит во всех странах
मुख्योmukhyoглавный
दोषविनाशकृत्doṣavināśakṛtгубитель изъянов
मध्यन्दिनगतेmadhyandinagateкогда стоит в полдень
भानौbhānauСолнце
मुहुर्तोऽभिजिदाह्वयःmuhurto'bhijidāhvayaḥмухурта, зовущаяся Абхиджит
नाशयत्यखिलान्दोषान्पिनाकीnāśayatyakhilāndoṣānpinākīгубит все изъяны, как Пинакин
त्रिपुरंtripuraṃТрипуру
यथाyathāкак
पुत्रोद्वाहात्परंputrodvāhātparaṃпосле свадьбы сына
पुत्रीविवाहोputrīvivāhoсвадьба дочери
naне
ऋतुत्रयेṛtutrayeв три времени года
naне
तयोर्व्रतमुद्वाहान्मङ्गलेtayorvratamudvāhānmaṅgaleобет у них после свадьбы в благом
नान्यमङ्गलम्nānyamaṅgalamиного благого нет
विवाहश्चैकजन्यानांvivāhaścaikajanyānāṃсвадьба у рождённых от одних
षण्मासाभ्यंतरेṣaṇmāsābhyaṃtareв пределах шести месяцев
यदिyadiесли
असंशयंasaṃśayaṃнесомненно
त्रिभिर्वर्षैस्तत्रैकाtribhirvarṣaistatraikāчерез три года одна из них
विधवाvidhavāвдовою
भवेत्bhavetстанет
प्रत्युद्वाहोpratyudvāhoответная свадьба
नैवnaivaвовсе не
कार्योkāryoдолжна
नैकस्मैnaikasmaiне одному
दुहितृद्वयम्duhitṛdvayamдве дочери
naне
चैकजन्ययोःcaikajanyayoḥу рождённых от одних
पुंसोरेकजन्येpuṃsorekajanyeдвух мужей; у одной рождённой
तुtuже
कन्यकेkanyakeдве девы
नैवंnaivaṃне так
कदाचिदुद्वाहोkadācidudvāhoникогда свадьба
नैकदाnaikadāи не разом
मुंडनद्वयम्muṃḍanadvayamдва обрития
दिवाजातस्तुdivājātastuрождённый днём
पितरंpitaraṃотца
रात्रौrātrauночью
तुtuже
जन्नींjannīṃмать
तथाtathāтакже
आत्मानंātmānaṃсебя
संध्ययोर्हन्तिsaṃdhyayorhantiв сумерки губит
नास्तिnāstiнет
गंडेgaṃḍeпри стыке
विपर्ययःviparyayaḥобратного
सुतःsutaḥсын
सुताsutāдочь
वाили
नियतंniyataṃнепременно
श्वसुरंśvasuraṃсвёкра
हन्तिhantiгубит
मूलजःmūlajaḥрождённый в Муле
तदन्त्यपादजोtadantyapādajoрождённый в её последней четверти
नैवnaivaвовсе не
तथाश्लेषाद्यपादजःtathāśleṣādyapādajaḥтак же рождённый в первой четверти Ашлеши
ज्येष्ठान्त्यपादजौjyeṣṭhāntyapādajauрождённые в последней четверти Джьештхи
ज्येष्ठंjyeṣṭhaṃстаршего
बालोbāloмальчик
हन्तिhantiгубит
naне
बालिकाbālikāдевочка
naне
बालिकाम्बुमूलर्क्षेbālikāmbumūlarkṣeдевочка в Шатабхише и Муле
मातरंmātaraṃмать
पितरंpitaraṃотца
तथाtathāтакже
सैन्द्रीsaindrīрождённая в Джьештхе
धवाग्रजंdhavāgrajaṃстаршего брата мужа
हन्तिhantiгубит
देवरंdevaraṃдеверя
तुtuже
द्विदैवजाdvidaivajāрождённая в Вишакхе
आरभ्योद्वाहदिवसात्ārabhyodvāhadivasātначиная со дня свадьбы
षष्ठेṣaṣṭheв шестой
वाप्यष्टमेvāpyaṣṭameили в восьмой
दिनेdineдень
वधूप्रवेशःvadhūpraveśaḥвход невесты
संपत्त्यैsaṃpattyaiк достатку
दशमेdaśameв десятый
सप्तमेsaptameв седьмой
दिनेdineдень
हायनद्वितयंhāyanadvitayaṃдва года
जन्मभलग्नदिवसानपिjanmabhalagnadivasānapiи дни созвездия и лагны рождения
सन्त्यज्यsantyajyaоставив
ह्यतिशुक्रेऽपिhyatiśukre'piи при сильной Венере
यात्राyātrāвыезд
वैवाहिकीvaivāhikīсвадебный
शुभाśubhāблаг
श्रीप्रदंśrīpradaṃдаёт благополучие
सर्वगीर्वाणस्थापनंsarvagīrvāṇasthāpanaṃустановление всех богов
चोत्तरायणेcottarāyaṇeи в северном пути
गीर्वाणपूर्वगीर्वाणमत्रिणोर्दृश्यमानयोःgīrvāṇapūrvagīrvāṇamatriṇordṛśyamānayoḥпри видимых Юпитере и Венере, наставниках богов
विचैत्रेष्वेवvicaitreṣvevaименно в месяцах, кроме чайтры
मासेषुmāseṣuв месяцах
माघादिषुmāghādiṣuначиная с магхи
caи
पञ्चसुpañcasuв пяти
शुक्लपक्षेषुśuklapakṣeṣuв светлые половины
कृष्णेषुkṛṣṇeṣuв тёмные
तदादिष्वष्टसुtadādiṣvaṣṭasuв восьми, начиная с них
शुभम्śubhamблаго
दिनेषुdineṣuв дни
यस्यyasyaу какого
देवस्यdevasyaбога
याкакая
तिथिस्तत्रtithistatraтитхи — там
तस्यtasyaего
caи
द्वितीयादिद्वयेdvitīyādidvayeво второй и следующей
पञ्चम्यादितस्तिसृषुpañcamyāditastisṛṣuв трёх, начиная с пятой
क्रमात्kramātпо порядку
Translation

У супругов, чьи созвездия рождения в одном разряде, любовь бывает многообразна; средняя — у божеских и человеческих, а у ракшасовых — смерть обоих. В шестом и восьмом — смерть, в пятом и девятом — бездетность, во втором и двенадцатом — нищета, а в прочих любовь супругов наилучшая. При одном владыке и при дружестве взятие руки даёт благо во втором, двенадцатом и в тригоне, но никогда в шестом и восьмом. Лона созвездий по порядку от Ашвини таковы: конь, слон, овца, змея, змей, кот, овца, кот, мышь, мышь, корова, буйвол, тигр, тигрица, тигр, два оленя, пёс, обезьяна, пара мангустов, обезьяна, лев, конь, лев, корова и слон. Враждебны друг другу пёс и олень, мангуст и змей, овца и обезьяна, лев и слон, корова и тигр, мышь и кот, буйвол и конь. Рыбы, Скорпион и Рак — брахманы, выше их кшатрии и прочие; у знака мужского сословия в женском знаке, при недостатке, бывает как неблагое. У девы, рождённой в четвёртой, третьей или второй четверти созвездия, по порядку от Ашвини, от Криттики и Мригаширы считают надики в трёх, четырёх и пяти узлах: пусть исчислит числом, и в одной надике бывает смерть, но не по сторонам. Праджапатья, брахма, дайва и арша — четыре брака, которые должно совершать в названное время, и они дают плод; зовущиеся же гандхарва, асура, пайшача и ракшаса — всегда иначе. Четвёртая — лагна Абхиджита, а седьмая от восходящего созвездия — коровья пыль; то и другое при свадьбе даёт сыновей и внуков. В восточных странах и у калингов главным считается коровья пыль, а Абхиджит во всех странах главный и губитель изъянов. Когда Солнце стоит в полдень, мухурта, зовущаяся Абхиджит, губит все изъяны, как Пинакин Трипуру. После свадьбы сына свадьбы дочери не бывает в те же три времени года, и обета у них после свадьбы в благом деле нет. Если свадьба у рождённых от одних родителей совершается в пределах шести месяцев, то несомненно через три года одна из них станет вдовою. Не должно быть ответной свадьбы, и не отдают двух дочерей одному, и двух рождённых от одних мужей — одной деве; не бывает так никогда свадьбы, и не совершают разом двух обритий. Рождённый днём губит отца, рождённый ночью — мать, а рождённый в сумерки — себя; при стыке созвездий обратного нет. Сын или дочь, рождённые в Муле, непременно губят свёкра, но рождённый в её последней четверти — вовсе нет, равно как и рождённый в первой четверти Ашлеши. Рождённые в последней четверти Джьештхи: мальчик губит старшего, а девочка нет. Девочка, рождённая в Шатабхише и Муле, не губит мать и отца; рождённая в Джьештхе губит старшего брата мужа, а рождённая в Вишакхе — деверя. Начиная со дня свадьбы, вход невесты в шестой или восьмой день ведёт к достатку, так же в десятый и седьмой день. Оставив два года и дни созвездия и лагны рождения, свадебный выезд благ и при сильной Венере. Установление всех богов даёт благополучие в северном пути при видимых Юпитере и Венере, наставниках богов, именно в месяцах кроме чайтры, в пяти месяцах начиная с магхи, в светлые половины и в восемь тёмных, начиная с них. В дни, где у какого бога своя титхи, — там его; во второй и следующей, в трёх, начиная с пятой, по порядку.

Version

b3b4c034ff02 · published Sep 5, 2026, 8:03:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with