Nārada Purāṇa
The life of Hanumān79.43-56
846 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 79.43-56

Sanat-kumāra

Devanāgarī

इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हो मर्त्यः शुद्धो जायते ह्येव सद्यः ॥ पूजां कर्तुं जप्यकर्मापि पश्चादेवं ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यै
एवं ध्यात्वा चद्रंदीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिंगे शिवस्य ॥ सदाशिवं दीपमध्ये विचिंत्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु
आवाहनादीनुपचारांरतथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छंकरस्य ॥ औदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिच्छन्नं सर्वमेवेह पीठम्
अंते कृत्वा बुद्बुदाभ्यां च सृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् ॥ कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च
जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादशप्रातिगुण्ये ॥ सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिंगाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्
एवं कृत्वा साधकास्ते तु सर्वे दत्त्वा दत्त्वा पंचगंधाशष्टगंधम् ॥ पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य
धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् ॥ पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः
काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शंकरात्मेति नाम्ना
उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः ॥ क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चंडालसन्निभः
क्वचिच्छूद्रसमो योगी तापसः क्वचिदप्युत ॥ गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति
रोदिति श्रृणुतेऽत्युक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् ॥ शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानंदनिर्भरः
संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यांतिकं ययौ ॥ बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च
क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् ॥ हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्
क्वचिद् गृहांतरे मूत्रं क्वचित्कर्दमलेपनम् ॥ सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मंदिरम्

Transliteration (IAST)

itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārho martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ || pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai
evaṃ dhyātvā cadraṃdīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṃge śivasya || sadāśivaṃ dīpamadhye viciṃtya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu
āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṃkarasya || auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham
aṃte kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt || kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca
japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye || suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṃgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam
evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā paṃcagaṃdhāśaṣṭagaṃdham || puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya
dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram || pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ
kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṃkarātmeti nāmnā
unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ || kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṃḍālasannibhaḥ
kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta || garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati
roditi śrṛṇute'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit || śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānaṃdanirbharaḥ
saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāṃtikaṃ yayau || bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca
kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit || hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit
kvacid gṛhāṃtare mūtraṃ kvacitkardamalepanam || sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya maṃdiram

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इत्थंitthaṃтак
कृत्वाkṛtvāсделав
भूतशुद्धिंbhūtaśuddhiṃочищение стихий
क्रियार्होkriyārhoгодный для обряда
मर्त्यःmartyaḥсмертный
शुद्धोśuddhoчистым
जायतेjāyateстановится
ह्येवhyevaименно
सद्यःsadyaḥтотчас
पूजांpūjāṃпочитание
कर्तुंkartuṃсовершить
जप्यकर्मापिjapyakarmāpiи дело шёпота
पश्चादेवंpaścādevaṃзатем так
ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यैdhyāyedbrahmahatyādiśuddhyaiда созерцает ради очищения от убийства брахмана
एवंevaṃтак
ध्यात्वाdhyātvāсозерцав
चद्रंदीप्तिप्रकाशंcadraṃdīptiprakāśaṃлуну, сияющую светом
ध्यानेनारोप्याशुdhyānenāropyāśuсозерцанием быстро возведя
लिंगेliṃgeв лингам
शिवस्यśivasyaШивы
सदाशिवंsadāśivaṃСадашиву
दीपमध्येdīpamadhyeв средине светильника
विचिंत्यviciṃtyaпомыслив
पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययंpañcākṣareṇārcanamavyayaṃпятислоговою — нетленное почитание
तुtuже
आवाहनादीनुपचारांरतथापिāvāhanādīnupacārāṃratathāpiпризывание и прочие услужения также
कृत्वाkṛtvāсделав
स्नानंsnānaṃомовение
पूर्ववच्छंकरस्यpūrvavacchaṃkarasyaкак прежде, Шанкары
औदुंबरंauduṃbaraṃудумбаровое
राजतंrājataṃсеребряное
स्वर्णपीठंsvarṇapīṭhaṃзолотое подножие
वस्त्रादिच्छन्नंvastrādicchannaṃпокрытое тканью и прочим
सर्वमेवेहsarvamevehaвсё именно здесь
पीठम्pīṭhamподножие
अंतेaṃteв конце
कृत्वाkṛtvāсделав
बुद्बुदाभ्यांbudbudābhyāṃдвумя пузырями
caи
सृष्टिंsṛṣṭiṃтворение
पीठेpīṭheна подножии
पीठेpīṭheна подножии
नागमेकंnāgamekaṃодного нага
पुरस्तात्purastātвпереди
कुर्यात्पीठेkuryātpīṭheда сотворит на подножии
चोर्द्ध्वकेcorddhvakeи на верхнем
नागयुग्मंnāgayugmaṃпару нагов
देवाभ्याशेdevābhyāśeблиз божества
दक्षिणेdakṣiṇeсправа
वामतश्चvāmataścaи слева
जपापुष्पंjapāpuṣpaṃцветок джапы
नागमध्येnāgamadhyeпосреди нагов
निधायnidhāyaположив
मध्येmadhyeв середине
वस्त्रंvastraṃткань
द्वादशप्रातिगुण्येdvādaśaprātiguṇyeв двенадцать раз сложенную
सुश्वेतेनsuśvetenaвесьма белою
तस्यtasyaего
मध्येmadhyeв середине
महेशंmaheśaṃМахешу
लिंगाकारंliṃgākāraṃв образе лингама
पीठयुक्तंpīṭhayuktaṃс подножием
प्रपूज्यम्prapūjyamдолжно почитать
एवंevaṃтак
कृत्वाkṛtvāсделав
साधकास्तेsādhakāsteсадхаки те
तुtuже
सर्वेsarveвсе
दत्त्वाdattvāподнося
दत्त्वाdattvāподнося
पंचगंधाशष्टगंधम्paṃcagaṃdhāśaṣṭagaṃdhamпять благовоний и восемь благовоний
पुष्पैःpuṣpaiḥцветами
पत्रैःpatraiḥлистьями
श्रीतिलैरक्षतैश्चśrītilairakṣataiścaблагим кунжутом и целыми зёрнами
तिलोन्मिश्रैःtilonmiśraiḥсмешанными с кунжутом
केवलैश्चप्रपूज्यkevalaiścaprapūjyaи одними лишь, почтив
धूपंdhūpaṃкурение
दत्त्वाdattvāподнеся
विधिवत्संप्रयुक्तंvidhivatsaṃprayuktaṃпо правилу приготовленное
दीपंdīpaṃсветильник
दत्त्वाdattvāподнеся
चोक्तमेवोपहारम्coktamevopahāramи названное поднесение
पूजाशेषंpūjāśeṣaṃостаток почитания
तेteони
समाप्याथsamāpyāthaзавершив затем
सर्वेsarveвсе
गीतंgītaṃпение
नृत्यंnṛtyaṃпляску
तत्रtatraтам
तत्रापिtatrāpiи там
चक्रुःcakruḥсовершили
कालेkāleво время
चास्मिन्सुव्रतेcāsminsuvrateи в этом благом обете
गौतमस्यgautamasyaГаутамы
शिष्यःśiṣyaḥученик
प्राप्तःprāptaḥпришёл
शंकरात्मेतिśaṃkarātmeti«Шанкаратма»
नाम्नाnāmnāпо имени
उन्मत्तवेषोunmattaveṣoв обличье безумного
दिग्वासाdigvāsāодетый сторонами света
अनेकांanekāṃмногий
वृत्तिमास्थितःvṛttimāsthitaḥпринявший образ жизни
क्वचिद्द्विजातिप्रवरःkvaciddvijātipravaraḥгде — лучший из дваждырождённых
क्वचिञ्चंडालसन्निभःkvaciñcaṃḍālasannibhaḥгде — подобный чандале
क्वचिच्छूद्रसमोkvacicchūdrasamoгде равный шудре
योगीyogīйогин
तापसःtāpasaḥподвижник
क्वचिदप्युतkvacidapyutaгде-то и притом
गर्जत्युत्पततेgarjatyutpatateревёт, взлетает
चैवcaivaи именно
नृत्यतिnṛtyatiпляшет
स्तौतिstautiславит
गायतिgāyatiпоёт
रोदितिroditiплачет
श्रृणुतेऽत्युक्तंśrṛṇute'tyuktaṃслушает сказанное сверх меры
पतत्युत्तिष्ठतिpatatyuttiṣṭhatiпадает, встаёт
क्वचित्kvacitгде-то
शिवज्ञानैकसंपन्नःśivajñānaikasaṃpannaḥнаделённый единым знанием Шивы
परमानंदनिर्भरःparamānaṃdanirbharaḥполный высшего блаженства
संप्राप्तोsaṃprāptoпришедший
भोज्यवेलायांbhojyavelāyāṃв час трапезы
गौतमस्यांतिकंgautamasyāṃtikaṃк Гаутаме
ययौyayauподходил
बुभुजेbubhujeел
गुरुणाguruṇāс наставником
साकंsākaṃвместе
क्वचिदुच्छिष्टमेवkvaciducchiṣṭamevaгде-то и объедки именно
caи
क्वचिल्लिहतिkvacillihatiгде-то лижет
तत्पात्रंtatpātraṃего сосуд
तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित्tūṣṇīmevābhyagātkvacitмолча именно подходил где-то
हस्तंhastaṃруку
गृहीत्वैवgṛhītvaivaвзяв именно
गुरोःguroḥнаставника
स्वयमेवाभुनक्क्वचित्svayamevābhunakkvacitгде-то сам кормил себя
क्वचिद्kvacidгде-то
गृहांतरेgṛhāṃtareвнутри дома
मूत्रंmūtraṃмоча
क्वचित्कर्दमलेपनम्kvacitkardamalepanamгде-то обмазывание грязью
सर्वदाsarvadāвсегда
तंtaṃего
गुरुर्दृष्ट्वाgururdṛṣṭvāнаставник, увидев
करमालंब्यkaramālaṃbyaза руку взяв
मंदिरम्maṃdiramв дом
Translation

«Так сделав очищение стихий, смертный тотчас становится чистым и годным для обряда — совершить почитание и дело шёпота; затем так да созерцает он ради очищения от убийства брахмана и прочего. Так созерцав луну, сияющую светом, созерцанием быстро возведя её в лингам Шивы и помыслив Садашиву в средине светильника, — нетленное почитание пятислоговою. Призывание и прочие услужения также сделав, омовение Шанкары, как прежде; подножие удумбаровое, серебряное, золотое, покрытое тканью и прочим — всё здесь подножие. В конце, сделав двумя пузырями творение, на подножии, впереди, да сотворит он одного нага, а на верхнем подножии — пару нагов, близ божества, справа и слева. Положив цветок джапы посреди нагов, в середине — ткань, в двенадцать раз сложенную, весьма белую, и в её середине Махешу в образе лингама с подножием, — должно почитать. Так сделав, все те садхаки, поднося и поднося пять благовоний и восемь благовоний, цветами, листьями, благим кунжутом и целыми зёрнами, смешанными с кунжутом и одними лишь, почтив, поднеся курение, по правилу приготовленное, и светильник, и названное поднесение, — завершив затем остаток почитания, все они там и там совершили пение и пляску. И в это время, при этом благом обете, пришёл ученик Гаутамы по имени Шанкаратма: в обличье безумного, одетый сторонами света, принявший многий образ жизни — где лучший из дваждырождённых, где подобный чандале, где равный шудре, йогин, подвижник, где-то и притом ревёт, взлетает, пляшет, славит, поёт, плачет, слушает сказанное сверх меры, падает, встаёт; где-то наделённый единым знанием Шивы, полный высшего блаженства. Пришедший в час трапезы, он подходил к Гаутаме и ел вместе с наставником, где-то и объедки; где-то лижет его сосуд, где-то молча подходил; взяв руку наставника, где-то сам кормил себя; где-то внутри дома моча, где-то обмазывание грязью. Всегда, увидев его, наставник брал его за руку и вёл в дом...»

Version

297647fc42b2 · published Sep 5, 2026, 12:49:32 PM UTC

Available inRU

Page between verses with