Nārada Purāṇa
The life of Hanumān79.239-252
860 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 79.239-252

Sanat-kumāra

Devanāgarī

क्षालितं वसनं शुष्कं धृत्वाचम्य त्रिरन्यधीः ॥ अथ भस्म समादाय आग्नेयं स्नानमाचरेत्
प्रणवेन समामंत्र्य अष्टवारमथांपि वा ॥ पञ्चाक्षरेण मन्त्रेण नाम्ना वा येन केनचित्
सप्ताभिमंत्रितं भस्म दर्भपाणिः समाहरेत् ॥ ईशानः सर्वविद्यानामुक्त्वा शिरसिपातयेत्
तत्पुरुषाय विद्महे मुखे भस्म प्रसेचयेत् ॥ अघोरेभ्योऽथ घोरेभ्यो भस्म वक्षसि निक्षिपेत्
वामदेवय नमः इति गुह्यस्थाने विनिक्षिपेत् ॥ सद्योजातं प्रपद्यामि निक्षिपेदथ पादयोः
उद्ध्वूलयेत्समस्तांगं प्रणवेन विचक्षणाः ॥ त्रैवर्णिकानामुदितः स्नानादिविधिरुत्तमः
शूद्रादीनां प्रवक्ष्यामि यदुक्तं गुरुणा तथो ॥ शिवेति पदमुच्चार्य भस्म संमन्त्रयेत्सुधीः
सप्त वारमथादाय शिवायेति शिरस्यथ ॥ शंकराय मुखे प्रोक्तं सर्वज्ञाय हृदि क्षिपेत्
स्थाणवे नम इत्युक्त्वा मुखे चापि स्वयंभुवे ॥ उच्चार्य पादयोः क्षिप्त्वा भस्म शुद्ध्वमतः परम्
नमः शिवायेत्युच्चार्य सर्वांगोद्ध्वूलनं स्मृतम् ॥ प्रक्षाल्य हस्तावाचम्य दर्भपाणिः समाहितः
दर्भाभावे सुवर्णं स्यात्तदभावे गवालुकाः ॥ तदभावे तु दूर्वाः स्युस्तदभावे तु राजतम्
संध्योपास्तिं जपं देव्याः कृत्वा देवगृहं व्रजेत् ॥ देववेदीमथो वापि कल्पितं स्थंडिलं तु वा
मृण्मयं कल्पितं शुद्धूं पद्मादिरचनायुतम् ॥ चातुर्वर्णकरं गैश्च श्वेतेनैकेन वा पुनः
विचित्राणि च पद्मानि स्वस्तिकादि तथैव च ॥ उत्पलादिगदाशंखत्रिशूलडमरूंस्तथा

Transliteration (IAST)

kṣālitaṃ vasanaṃ śuṣkaṃ dhṛtvācamya triranyadhīḥ || atha bhasma samādāya āgneyaṃ snānamācaret
praṇavena samāmaṃtrya aṣṭavāramathāṃpi vā || pañcākṣareṇa mantreṇa nāmnā vā yena kenacit
saptābhimaṃtritaṃ bhasma darbhapāṇiḥ samāharet || īśānaḥ sarvavidyānāmuktvā śirasipātayet
tatpuruṣāya vidmahe mukhe bhasma prasecayet || aghorebhyo'tha ghorebhyo bhasma vakṣasi nikṣipet
vāmadevaya namaḥ iti guhyasthāne vinikṣipet || sadyojātaṃ prapadyāmi nikṣipedatha pādayoḥ
uddhvūlayetsamastāṃgaṃ praṇavena vicakṣaṇāḥ || traivarṇikānāmuditaḥ snānādividhiruttamaḥ
śūdrādīnāṃ pravakṣyāmi yaduktaṃ guruṇā tatho || śiveti padamuccārya bhasma saṃmantrayetsudhīḥ
sapta vāramathādāya śivāyeti śirasyatha || śaṃkarāya mukhe proktaṃ sarvajñāya hṛdi kṣipet
sthāṇave nama ityuktvā mukhe cāpi svayaṃbhuve || uccārya pādayoḥ kṣiptvā bhasma śuddhvamataḥ param
namaḥ śivāyetyuccārya sarvāṃgoddhvūlanaṃ smṛtam || prakṣālya hastāvācamya darbhapāṇiḥ samāhitaḥ
darbhābhāve suvarṇaṃ syāttadabhāve gavālukāḥ || tadabhāve tu dūrvāḥ syustadabhāve tu rājatam
saṃdhyopāstiṃ japaṃ devyāḥ kṛtvā devagṛhaṃ vrajet || devavedīmatho vāpi kalpitaṃ sthaṃḍilaṃ tu vā
mṛṇmayaṃ kalpitaṃ śuddhūṃ padmādiracanāyutam || cāturvarṇakaraṃ gaiśca śvetenaikena vā punaḥ
vicitrāṇi ca padmāni svastikādi tathaiva ca || utpalādigadāśaṃkhatriśūlaḍamarūṃstathā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
क्षालितंkṣālitaṃвымытую
वसनंvasanaṃодежду
शुष्कंśuṣkaṃсухую
धृत्वाचम्यdhṛtvācamyaнадев, прополоскав рот
त्रिरन्यधीःtriranyadhīḥтрижды, с иным помыслом
अथathaзатем
भस्मbhasmaпепел
समादायsamādāyaвзяв
आग्नेयंāgneyaṃогненное
स्नानमाचरेत्snānamācaretомовение да совершит
प्रणवेनpraṇavenaпранавою
समामंत्र्यsamāmaṃtryaзаговорив
अष्टवारमथांपिaṣṭavāramathāṃpiвосемь раз затем и
वाили
पञ्चाक्षरेणpañcākṣareṇaпятислоговою
मन्त्रेणmantreṇaмантрою
नाम्नाnāmnāименем
वाили
येनyenaкаким
केनचित्kenacitлюбым
सप्ताभिमंत्रितंsaptābhimaṃtritaṃсемикратно заговорённый
भस्मbhasmaпепел
दर्भपाणिःdarbhapāṇiḥс дарбхой в руке
समाहरेत्samāharetда возьмёт
ईशानःīśānaḥ«Ишана
सर्वविद्यानामुक्त्वाsarvavidyānāmuktvāвсех знаний» сказав
शिरसिपातयेत्śirasipātayetна голову да возложит
तत्पुरुषायtatpuruṣāya«Татпурушая
विद्महेvidmaheвидмахе»
मुखेmukheна лицо
भस्मbhasmaпепел
प्रसेचयेत्prasecayetда нанесёт
अघोरेभ्योऽथaghorebhyo'tha«агхоребхьо» затем
घोरेभ्योghorebhyo«гхоребхьо»
भस्मbhasmaпепел
वक्षसिvakṣasiна грудь
निक्षिपेत्nikṣipetда возложит
वामदेवयvāmadevaya«Вамадевая
नमःnamaḥнамах»
इतिitiтак
गुह्यस्थानेguhyasthāneна тайное место
विनिक्षिपेत्vinikṣipetда возложит
सद्योजातंsadyojātaṃ«Садьоджатам
प्रपद्यामिprapadyāmiпрападьями»
निक्षिपेदथnikṣipedathaда возложит затем
पादयोःpādayoḥна обе стопы
उद्ध्वूलयेत्समस्तांगंuddhvūlayetsamastāṃgaṃда осыплет всё тело
प्रणवेनpraṇavenaпранавою
विचक्षणाःvicakṣaṇāḥпрозорливые
त्रैवर्णिकानामुदितःtraivarṇikānāmuditaḥдля трёх варн назван
स्नानादिविधिरुत्तमःsnānādividhiruttamaḥчин омовения и прочего наилучший
शूद्रादीनांśūdrādīnāṃдля шудр и прочих
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизложу
यदुक्तंyaduktaṃчто сказано
गुरुणाguruṇāнаставником
तथोtathoтак
शिवेतिśiveti«шива»
पदमुच्चार्यpadamuccāryaслово произнеся
भस्मbhasmaпепел
संमन्त्रयेत्सुधीःsaṃmantrayetsudhīḥда заговорит разумный
सप्तsaptaсемь
वारमथादायvāramathādāyaраз затем взяв
शिवायेतिśivāyeti«шивая»
शिरस्यथśirasyathaна голову затем
शंकरायśaṃkarāya«шанкарая»
मुखेmukheна лицо
प्रोक्तंproktaṃсказано
सर्वज्ञायsarvajñāya«сарваджняя»
हृदिhṛdiна сердце
क्षिपेत्kṣipetда возложит
स्थाणवेsthāṇave«стханаве
नमnamaнамах»
इत्युक्त्वाityuktvāтак сказав
मुखेmukheна лицо
चापिcāpiи
स्वयंभुवेsvayaṃbhuve«сваямбхуве»
उच्चार्यuccāryaпроизнеся
पादयोःpādayoḥна обе стопы
क्षिप्त्वाkṣiptvāвозложив
भस्मbhasmaпепел
शुद्ध्वमतःśuddhvamataḥчистое затем
परम्paramпосле
नमःnamaḥ«намах
शिवायेत्युच्चार्यśivāyetyuccāryaшивая» произнеся
सर्वांगोद्ध्वूलनंsarvāṃgoddhvūlanaṃосыпание всего тела
स्मृतम्smṛtamсчитается
प्रक्षाल्यprakṣālyaомыв
हस्तावाचम्यhastāvācamyaруки, прополоскав рот
दर्भपाणिःdarbhapāṇiḥс дарбхой в руке
समाहितःsamāhitaḥсосредоточенный
दर्भाभावेdarbhābhāveпри отсутствии дарбхи
सुवर्णंsuvarṇaṃзолото
स्यात्तदभावेsyāttadabhāveда будет; при его отсутствии
गवालुकाःgavālukāḥкоровий песок
तदभावेtadabhāveпри его отсутствии
तुtuже
दूर्वाःdūrvāḥдурва
स्युस्तदभावेsyustadabhāveда будет; при её отсутствии
तुtuже
राजतम्rājatamсеребро
संध्योपास्तिंsaṃdhyopāstiṃпоклонение сумеркам
जपंjapaṃшёпот
देव्याःdevyāḥбогини
कृत्वाkṛtvāсовершив
देवगृहंdevagṛhaṃв дом божества
व्रजेत्vrajetда идёт
देववेदीमथोdevavedīmathoк алтарю божества затем
वापिvāpiили же
कल्पितंkalpitaṃустроенному
स्थंडिलंsthaṃḍilaṃжертвеннику
तुtuже
वाили
मृण्मयंmṛṇmayaṃглиняный
कल्पितंkalpitaṃустроенный
शुद्धूंśuddhūṃчистый
पद्मादिरचनायुतम्padmādiracanāyutamс начертанием лотоса и прочего
चातुर्वर्णकरंcāturvarṇakaraṃчетырёхцветный
गैश्चgaiścaи красками
श्वेतेनैकेनśvetenaikenaодним белым
वाили
पुनःpunaḥснова
विचित्राणिvicitrāṇiразнообразные
caи
पद्मानिpadmāniлотосы
स्वस्तिकादिsvastikādiсвастику и прочее
तथैवtathaivaтак же
caи
उत्पलादिगदाशंखत्रिशूलडमरूंस्तथाutpalādigadāśaṃkhatriśūlaḍamarūṃstathāкувшинку, палицу, раковину, трезубец и дамару также
Translation

«...вымытую сухую одежду надев, прополоскав рот трижды, с иным помыслом, затем, взяв пепел, да совершит он огненное омовение. Заговорив пранавою, восемь раз, или пятислоговою мантрою, или именем — каким любым; семикратно заговорённый пепел с дарбхой в руке да возьмёт. Сказав «Ишана всех знаний», да возложит на голову; «Татпурушая видмахе» — на лицо да нанесёт пепел; «агхоребхьо, гхоребхьо» — пепел на грудь да возложит; «Вамадевая намах» — так на тайное место да возложит; «Садьоджатам прападьями» — да возложит затем на обе стопы. Да осыплет всё тело пранавою, о прозорливые. Для трёх варн назван этот наилучший чин омовения и прочего. Для шудр и прочих изложу, что сказано наставником так: произнеся слово «шива», да заговорит разумный пепел. Взяв затем семь раз, «шивая» — на голову, «шанкарая» — на лицо сказано, «сарваджняя» — на сердце да возложит; «стханаве намах» так сказав — и на лицо; «сваямбхуве» произнеся, на обе стопы возложив пепел, — чистое затем. После, произнеся «намах шивая», считается осыпание всего тела. Омыв руки и прополоскав рот, с дарбхой в руке, сосредоточенный, — при отсутствии дарбхи да будет золото, при его отсутствии — коровий песок, при его отсутствии — дурва, при её отсутствии — серебро. Совершив поклонение сумеркам и шёпот богини, да идёт он в дом божества, или к алтарю божества, или к устроенному жертвеннику: глиняный, устроенный, чистый, с начертанием лотоса и прочего, четырёхцветный красками или снова одним белым; и разнообразные лотосы, свастику и прочее, так же кувшинку, палицу, раковину, трезубец и дамару...»

Version

2cebd8cffca8 · published Sep 5, 2026, 12:49:32 PM UTC

Available inRU

Page between verses with