एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता । सा पत्नी नहुषस्यासीद्ययातेर्जननी तथा
एषाष्टका भवत्पश्चाद्ब्रह्मलोकं गता सती । त्रय एते गणाः प्रोक्ताश्चतुर्थं तु वदाम्यहम्
लोकाः सुमनसो नाम ब्रह्मलोके परिस्थिताः । सोमपा नाम पितरो यत्र तिष्ठंति शाश्वतम्
धर्ममूर्तिधराः सर्वे परतो ब्रह्मणः स्मृताः । उत्पन्नाः प्रलयान्ते तु ब्रह्मत्वं प्राप्य योगिनः
कृत्वा सृष्ट्यादिकं सर्वे मानसे सांप्रतं स्थिताः । नर्मदा नाम तेषां तु कन्या तोयवहा सरित्
भूतानि पुनती यातु पश्चिमोदधिगामिनी । तेभ्यः सर्वत्र मनुजाः प्रजासर्गे च निर्मितम्
eteṣāṃ mānasī kanyā virajā nāma viśrutā | sā patnī nahuṣasyāsīdyayāterjananī tathā
eṣāṣṭakā bhavatpaścādbrahmalokaṃ gatā satī | traya ete gaṇāḥ proktāścaturthaṃ tu vadāmyaham
lokāḥ sumanaso nāma brahmaloke paristhitāḥ | somapā nāma pitaro yatra tiṣṭhaṃti śāśvatam
dharmamūrtidharāḥ sarve parato brahmaṇaḥ smṛtāḥ | utpannāḥ pralayānte tu brahmatvaṃ prāpya yoginaḥ
kṛtvā sṛṣṭyādikaṃ sarve mānase sāṃprataṃ sthitāḥ | narmadā nāma teṣāṃ tu kanyā toyavahā sarit
bhūtāni punatī yātu paścimodadhigāminī | tebhyaḥ sarvatra manujāḥ prajāsarge ca nirmitam
«У них прославлена рождённая мыслью дочь по имени Вираджа: она была женою Нахуши и матерью Яяти. Эта [Вираджа] стала затем Аштакой и, праведная, ушла в мир Брахмы. Три сонма названы; скажу теперь о четвёртом. Есть миры по имени Суманасы, расположенные в мире Брахмы, где вечно пребывают праотцы Сомапы. Все они носят облик дхармы и признаны стоящими выше Брахмы: возникнув в конце растворения и достигнув брахманства, йогины эти, совершив творение и прочее, пребывают ныне в мысленном [мире]. Дочь их — Нармада, река, несущая воды: очищая существа, течёт она в западный океан».
b2b33dd01491 · published Sep 3, 2026, 4:13:26 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Праотцы Сомапы названы стоящими «выше Брахмы» — они бывшие йогины, достигшие брахманства и творившие миры. Иерархия здесь не по рождению, а по достижению.
И дочь их — Нармада, единственная большая река Индии, текущая на запад. Пурана отмечает это направление особо: река, идущая против общего порядка, происходит от тех, кто выше Брахмы.
Так вся глава и устроена: всякая известная вещь — река, день новолуния, знаменитая царица — оказывается дочерью какого-нибудь сонма праотцов.