Padma Purāṇa
The Greatness of Dīpāvalī6.122.57-63
4139 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.122.57-63
Devanāgarī

विष्णुना च स्वयं वत्स तुष्टेन बलये पुनः । उपकारकरं दत्तमसुराणां महोत्सवम् ॥
तदा प्रभृति सेनानीः प्रवृत्ता कौमुदी सदा । सर्वोपद्रवविद्रावा सर्वविघ्नविनाशिनी ॥
लोकशोकहरा काम्या धनपुष्टिसुखावहा । कुशब्देन मही ज्ञेया मुद्धर्षे ततो द्वयम् ॥
धातुत्वे निगमैश्चैव तेनैषा कौमुदी स्मृता । कौ मोदन्ते जना यस्मान्नानाभावैः परस्परम् ॥
हृष्टतुष्टाः सुखापन्नास्तेनैषा कौमुदी स्मृता । कुमुदानि बलेर्यस्यां दीयन्ते तेन षण्मुख ॥
अर्घार्थं पार्थिवैः पुत्र तेनैषा कौमुदी स्मृता । एकमेव महोरात्रं वर्षे वर्षे च कार्तिके ॥
दत्तं दानवराजस्य आदर्शमिव भूतले । यः करोति नृपो राज्ये तस्य व्याधिभयं कुतः ॥

Transliteration (IAST)

viṣṇunā ca svayaṃ vatsa tuṣṭena balaye punaḥ | upakārakaraṃ dattamasurāṇāṃ mahotsavam ||
tadā prabhṛti senānīḥ pravṛttā kaumudī sadā | sarvopadravavidrāvā sarvavighnavināśinī ||
lokaśokaharā kāmyā dhanapuṣṭisukhāvahā | kuśabdena mahī jñeyā muddharṣe tato dvayam ||
dhātutve nigamaiścaiva tenaiṣā kaumudī smṛtā | kau modante janā yasmānnānābhāvaiḥ parasparam ||
hṛṣṭatuṣṭāḥ sukhāpannāstenaiṣā kaumudī smṛtā | kumudāni baleryasyāṃ dīyante tena ṣaṇmukha ||
arghārthaṃ pārthivaiḥ putra tenaiṣā kaumudī smṛtā | ekameva mahorātraṃ varṣe varṣe ca kārtike ||
dattaṃ dānavarājasya ādarśamiva bhūtale | yaḥ karoti nṛpo rājye tasya vyādhibhayaṃ kutaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विष्णुनाviṣṇunāВишну
caи
स्वयंsvayaṃсамим
वत्सvatsaдитя
तुष्टेनtuṣṭenaдовольным
बलयेbalayeБали
पुनःpunaḥзатем
उपकारupakāraблагодеяние
करंkaraṃтворящее
दत्तम्dattamдано
असुराणांasurāṇāṃасуров
महोत्सवम्mahotsavamвеликое празднество
तदाtadāс тех пор
प्रभृतिprabhṛtiначиная
सेनानीःsenānīḥо военачальник
प्रवृत्ताpravṛttāначалась
कौमुदीkaumudīкаумуди
सदाsadāвсегда
सर्वsarvaвсе
उपद्रवupadravaнапасти
विद्रावाvidrāvāразгоняющая
सर्वsarvaвсе
विघ्नvighnaпомехи
विनाशिनीvināśinīуничтожающая
लोकlokaмира
शोकśokaскорбь
हराharāуносящая
काम्याkāmyāжеланная
धनdhanaбогатство
पुष्टिpuṣṭiдостаток
सुखsukhaсчастье
आवहाāvahāнесущая
कुkuку
शब्देनśabdenaсловом
महीmahīземля
ज्ञेयाjñeyāда будет знаема
मुद्mudмуд
हर्षेharṣeв радости
ततोtatoзатем
द्वयम्dvayamдвоицу
धातुत्वेdhātutveв глагольности
निगमैश्nigamaiśсводами
चैवcaivaи же
तेनtenaпотому
एषाeṣāэта
कौमुदीkaumudīкаумуди
स्मृताsmṛtāназвана
कौkauна земле
मोदन्तेmodanteрадуются
जनाjanāлюди
यस्मान्yasmānпоскольку
नानाnānāразными
भावैःbhāvaiḥчувствами
परस्परम्parasparamдруг с другом
हृष्टhṛṣṭaвесёлые
तुष्टाःtuṣṭāḥдовольные
सुखsukhaсчастья
आपन्नास्āpannāsдостигшие
तेनtenaпотому
एषाeṣāэта
कौमुदीkaumudīкаумуди
स्मृताsmṛtāназвана
कुमुदानिkumudāniкумуды
बलेर्balerБали
यस्यांyasyāṃв которую
दीयन्तेdīyanteдаются
तेनtenaпотому
षण्मुखṣaṇmukhaо Шестиликий
अर्घarghaаргхьи
अर्थंarthaṃради
पार्थिवैःpārthivaiḥцарями
पुत्रputraсын
तेनtenaпотому
एषाeṣāэта
कौमुदीkaumudīкаумуди
स्मृताsmṛtāназвана
एकम्ekamодни
एवevaже
महाmahāвеликие
अहोरात्रंahorātraṃсутки
वर्षेvarṣeв год
वर्षेvarṣeза годом
caи
कार्तिकेkārtikeв карттику
दत्तंdattaṃдано
दानवdānavaданавов
राजस्यrājasyaцарю
आदर्शम्ādarśamзеркалом
इवivaсловно
भूतलेbhūtaleна земле
यःyaḥкто
करोतिkarotiтворит
नृपोnṛpoцарь
राज्येrājyeв царстве
तस्यtasyaу того
व्याधिvyādhiнедуга
भयंbhayaṃстрах
कुतःkutaḥоткуда
Translation

«И самим Вишну, довольным, о дитя, дано было Бали благодеяние — великое празднество асуров. С той поры, о военачальник, всегда началась каумуди: разгоняющая все напасти, уничтожающая все помехи, уносящая скорбь мира, желанная, несущая богатство, достаток и счастье. Словом „ку“ да будет знаема земля, „муд“ — в радости; двоицу эту сводами признают глагольной, — потому и названа она каумуди. И поскольку на земле люди радуются друг с другом разными чувствами, весёлые, довольные, достигшие счастья, — потому она названа каумуди. И поскольку в неё, о Шестиликий, царями подносятся Бали кумуды ради аргхьи, сын, — потому она названа каумуди. Одни только великие сутки год за годом в карттику даны царю данавов, словно зеркало на земле; и у того царя, который творит это в своём царстве, — откуда страх недуга?»

Version

01ddc1b15ce0 · published Sep 3, 2026, 4:13:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with