Padma Purāṇa
The Story of the Descent as Rāma6.244.64-75
5141 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.244.64-75
Devanāgarī

अथ काले मनोरम्ये मधुमासि शुचिस्मिते । शुक्ले नवम्यां विमले नक्षत्रेऽदितिदैवते
मध्याह्नसमये लग्ने सर्वग्रहशुभान्विते । कौसल्या जनयामास पुत्रं लोकेश्वरं हरिम्
इन्दीवरदलश्यामं कोटिकन्दर्पसन्निभम् । पद्मपत्रविशालाक्षं सर्वाभरणशोभितम्
श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं सर्वाभरणभूषितम् । उद्यद्दिनकरप्रख्यकुण्डलाभ्यां विराजितम्
अनेकसूर्यसङ्काशं तेजसा महतावृतम् । परेशस्य तनोर्जातं दीपादुत्पन्नदीपवत्
ईशानं सर्वलोकानां योगिध्येयं सनातनम् । सर्वोपनिषदामर्थमनन्तं परमेश्वरम्
जगत्सर्गस्थितिलये हेतुभूतमनामयम् । शरण्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमयं विभुम्
समुत्पन्ने जगन्नाथे देवदुन्दुभयो दिवि । विनेदुः पुष्पवर्षाणि ववृषुः सुरसत्तमाः
प्रजापतिमुखा देवा विमानस्था नभस्तले । तुष्टुवुर्मुनिभिः सार्धं हर्षपूर्णाङ्गविह्वलाः
जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ववुः पुण्याः शिवा वाताः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः
जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता विमलाश्च दिशो दश । ततः स राजा हर्षेण पुत्रं दृष्ट्वा सनातनम्
पुरोधसा वसिष्ठेन जातकर्म तदाकरोत् । नाम चास्मै ददौ रम्यं वसिष्ठो भगवांस्तदा

Transliteration (IAST)

atha kāle manoramye madhumāsi śucismite | śukle navamyāṃ vimale nakṣatre'ditidaivate
madhyāhnasamaye lagne sarvagrahaśubhānvite | kausalyā janayāmāsa putraṃ lokeśvaraṃ harim
indīvaradalaśyāmaṃ koṭikandarpasannibham | padmapatraviśālākṣaṃ sarvābharaṇaśobhitam
śrīvatsakaustubhoraskaṃ sarvābharaṇabhūṣitam | udyaddinakaraprakhyakuṇḍalābhyāṃ virājitam
anekasūryasaṅkāśaṃ tejasā mahatāvṛtam | pareśasya tanorjātaṃ dīpādutpannadīpavat
īśānaṃ sarvalokānāṃ yogidhyeyaṃ sanātanam | sarvopaniṣadāmarthamanantaṃ parameśvaram
jagatsargasthitilaye hetubhūtamanāmayam | śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamayaṃ vibhum
samutpanne jagannāthe devadundubhayo divi | vineduḥ puṣpavarṣāṇi vavṛṣuḥ surasattamāḥ
prajāpatimukhā devā vimānasthā nabhastale | tuṣṭuvurmunibhiḥ sārdhaṃ harṣapūrṇāṅgavihvalāḥ
jagurgandharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ | vavuḥ puṇyāḥ śivā vātāḥ suprabho'bhūddivākaraḥ
jajvaluścāgnayaḥ śāntā vimalāśca diśo daśa | tataḥ sa rājā harṣeṇa putraṃ dṛṣṭvā sanātanam
purodhasā vasiṣṭhena jātakarma tadākarot | nāma cāsmai dadau ramyaṃ vasiṣṭho bhagavāṃstadā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaзатем
कालेkāleво время
मनोरम्येmanoramyeотрадное
मधु-मासिmadhu-māsiв месяце мадху
शुचिस्मितेśucismiteо ясноулыбная
शुक्लेśukleв светлую половину
नवम्यांnavamyāṃв девятый день
विमलेvimaleчистый
नक्षत्रेnakṣatreпод созвездием
अदितिदैवतेaditidaivateчьё божество — Адити
मध्याह्न-समयेmadhyāhna-samayeв полуденный час
लग्नेlagneпри лагне
सर्व-ग्रह-शुभान्वितेsarva-graha-śubhānviteсо всеми благими планетами
कौसल्याkausalyāКаусалья
जनयामासjanayāmāsaродила
पुत्रंputraṃсына
लोकेश्वरंlokeśvaraṃвладыку миров
हरिम्harimХари
इन्दीवर-दल-श्यामंindīvara-dala-śyāmaṃтёмного, как лепесток лотоса
कोटि-कन्दर्प-सन्निभम्koṭi-kandarpa-sannibhamподобного коти Камадев
पद्म-पत्र-विशालाक्षंpadma-patra-viśālākṣaṃс очами, широкими, как лепестки лотоса
सर्वाभरण-शोभितम्sarvābharaṇa-śobhitamсияющего всеми уборами
श्रीवत्स-कौस्तुभोरस्कंśrīvatsa-kaustubhoraskaṃс грудью, несущей шриватсу и каустубху
सर्वाभरण-भूषितम्sarvābharaṇa-bhūṣitamукрашенного всеми уборами
उद्यद्-दिनकर-प्रख्य-कुण्डलाभ्यांudyad-dinakara-prakhya-kuṇḍalābhyāṃдвумя серьгами, подобными восходящему солнцу
विराजितम्virājitamсияющего
अनेक-सूर्य-सङ्काशंaneka-sūrya-saṅkāśaṃподобного многим солнцам
तेजसाtejasāблеском
महतावृतम्mahatāvṛtamвеликим окружённого
परेशस्यpareśasyaвысшего Владыки
तनोर्tanorот тела
जातंjātaṃрождённого
दीपाद्dīpādот светильника
उत्पन्न-दीपवत्utpanna-dīpavatкак возжённый светильник
ईशानंīśānaṃвладыку
सर्व-लोकानांsarva-lokānāṃвсех миров
योगि-ध्येयंyogi-dhyeyaṃсозерцаемого йогами
सनातनम्sanātanamвечного
सर्वोपनिषदाम्sarvopaniṣadāmвсех упанишад
अर्थम्arthamсмысл
अनन्तंanantaṃбесконечного
परमेश्वरम्parameśvaramвысшего Владыку
जगत्-सर्ग-स्थिति-लयेjagat-sarga-sthiti-layeв творении, поддержании и растворении мира
हेतु-भूतम्hetu-bhūtamсущего причиною
अनामयम्anāmayamневредимого
शरण्यंśaraṇyaṃдающего прибежище
सर्व-भूतानांsarva-bhūtānāṃвсем существам
सर्व-भूत-मयंsarva-bhūta-mayaṃсостоящего из всех существ
विभुम्vibhumвсеобъемлющего
समुत्पन्नेsamutpanneкогда родился
जगन्नाथेjagannātheвладыка мира
देव-दुन्दुभयोdeva-dundubhayoбожественные литавры
दिविdiviв небе
विनेदुःvineduḥзагремели
पुष्प-वर्षाणिpuṣpa-varṣāṇiдожди цветов
ववृषुःvavṛṣuḥпролили
सुर-सत्तमाःsura-sattamāḥлучшие из богов
प्रजापति-मुखाprajāpati-mukhāво главе с Праджапати
देवाdevāбоги
विमान-स्थाvimāna-sthāна виманах
नभस्-तलेnabhas-taleв небе
तुष्टुवुर्tuṣṭuvurвосхваляли
मुनिभिःmunibhiḥс мудрецами
सार्धंsārdhaṃвместе
हर्ष-पूर्णाङ्ग-विह्वलाःharṣa-pūrṇāṅga-vihvalāḥизнемогая, с телами, полными радости
जगुर्jagurпели
गन्धर्व-पतयोgandharva-patayoвладыки гандхарвов
ननृतुश्nanṛtuśплясали
चाप्सरो-गणाःcāpsaro-gaṇāḥи сонмы апсар
ववुःvavuḥвеяли
पुण्याःpuṇyāḥчистые
शिवाśivāблагие
वाताःvātāḥветры
सुप्रभोsuprabhoсветел
भूद्bhūdстал
दिवाकरःdivākaraḥсолнце
जज्वलुश्jajvaluśвозгорелись
चाग्नयःcāgnayaḥи огни
शान्ताśāntāумиротворённые
विमलाश्vimalāśчистыми
caи
दिशोdiśoстороны света
दशdaśaдесять
ततःtataḥзатем
saтот
राजाrājāцарь
हर्षेणharṣeṇaс радостью
पुत्रंputraṃсына
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
सनातनम्sanātanamвечного
पुरोधसाpurodhasāдомашним жрецом
वसिष्ठेनvasiṣṭhenaВасиштхою
जात-कर्मjāta-karmaобряд рождения
तदाकरोत्tadākarotтогда совершил
नामnāmaимя
चास्मैcāsmaiи ему
ददौdadauдал
रम्यंramyaṃпрекрасное
वसिष्ठोvasiṣṭhoВасиштха
भगवांस्bhagavāṃsпочтенный
तदाtadāтогда
Translation

Затем, в отрадное время, в месяце мадху, о ясноулыбная, в светлую половину, в девятый день, чистый, под созвездием, чьё божество — Адити, в полуденный час, при лагне со всеми благими планетами, Каусалья родила сына — владыку миров Хари: тёмного, как лепесток лотоса, подобного коти Камадев, с очами, широкими, как лепестки лотоса, сияющего всеми уборами, с грудью, несущей шриватсу и каустубху, украшенного всеми уборами, сияющего двумя серьгами, подобными восходящему солнцу, подобного многим солнцам, окружённого великим блеском, рождённого от тела высшего Владыки, как светильник, возжённый от светильника; владыку всех миров, созерцаемого йогами, вечного, смысл всех упанишад, бесконечного, высшего Владыку, сущего причиною творения, поддержания и растворения мира, невредимого, дающего прибежище всем существам, состоящего из всех существ, всеобъемлющего. Когда родился владыка мира, в небе загремели божественные литавры, лучшие из богов пролили дожди цветов; боги во главе с Праджапати, на виманах в небе, вместе с мудрецами восхваляли Его, изнемогая, с телами, полными радости. Пели владыки гандхарвов, плясали сонмы апсар, веяли чистые благие ветры, светло стало солнце, возгорелись умиротворённые огни, и чистыми стали десять сторон света. Затем тот царь, с радостью увидев вечного сына, совершил тогда с домашним жрецом Васиштхою обряд рождения; и почтенный Васиштха дал ему тогда прекрасное имя.

Version

c65ed481fdfb · published Sep 3, 2026, 4:14:07 AM UTC

Available inRU

Page between verses with