Upanishads
Haṁsa UpaniṣadHaṁsa 17
2895 / 5286
Upanishads · Haṁsa 17
Devanāgarī

पूर्वदले पुण्ये मतिः आग्नेये निद्रालस्यादयो भवन्ति याम्ये क्रूरे मतिः नैरृते पापे मनीषा वारुण्यां क्रीडा वायव्ये गमनादौ बुद्धिः सौम्ये रतिप्रीतिः ईशाने द्रव्यादानं मध्ये वैराग्यं केसरे जाग्रदवस्था कर्णिकायां स्वप्नं लिङ्गे सुषुप्तिः पद्मत्यागे तुरीयं यदा हंसो नादे लीनो भवति तदा तुर्यातीतमुन्मननमजपोपसंहारमित्यभिधीयते

Transliteration (IAST)

pūrvadale puṇye matiḥ āgneye nidrālasyādayo bhavanti yāmye krūre matiḥ nairṛte pāpe manīṣā vāruṇyāṃ krīḍā vāyavye gamanādau buddhiḥ saumye ratiprītiḥ īśāne dravyādānaṃ madhye vairāgyaṃ kesare jāgradavasthā karṇikāyāṃ svapnaṃ liṅge suṣuptiḥ padmatyāge turīyaṃ yadā haṃso nāde līno bhavati tadā turyātītamunmananamajapopasaṃhāramityabhidhīyate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पूर्व-दले पुण्ये मतिःpūrva-dale puṇye matiḥв восточном лепестке — склонность к благому
आग्नेये निद्रालस्यादयो भवन्तिāgneye nidrālasyādayo bhavantiв юго-восточном бывают сон, вялость и прочее
याम्ये क्रूरे मतिःyāmye krūre matiḥв южном — склонность к жестокому
नैरृते पापे मनीषाnairṛte pāpe manīṣāв юго-западном — помысел о грехе
वारुण्यां क्रीडाvāruṇyāṃ krīḍāв западном — игра
वायव्ये गमनादौ बुद्धिःvāyavye gamanādau buddhiḥв северо-западном — мысль о хождении и прочем
सौम्ये रति-प्रीतिःsaumye rati-prītiḥв северном — влечение и приязнь
ईशाने द्रव्यादानंīśāne dravyādānaṃв северо-восточном — стяжание добра
मध्ये वैराग्यंmadhye vairāgyaṃв середине — бесстрастие
केसरे जाग्रद्-अवस्थाkesare jāgrad-avasthāв тычинках — бодрствование
कर्णिकायां स्वप्नंkarṇikāyāṃ svapnaṃв околоплоднике — сон со сновидениями
लिङ्गे सुषुप्तिःliṅge suṣuptiḥв лингé — глубокий сон
पद्म-त्यागे तुरीयंpadma-tyāge turīyaṃв оставлении лотоса — турия
यदा हंसो नादेyadā haṃso nādeкогда хамса в наде
लीनो भवति तदाlīno bhavati tadāрастворяется, тогда
तुर्यातीतम् उन्मननम्turyātītam unmananam«запредельное турии», «безумственное»
अजपोपसंहारम् इत्य् अभिधीयतेajapopasaṃhāram ity abhidhīyate«свёртывание аджапы» — так именуется
Translation

В восточном лепестке — склонность к благому; в юго-восточном бывают сон, вялость и прочее; в южном — склонность к жестокому; в юго-западном — помысел о грехе; в западном — игра; в северо-западном — мысль о хождении и прочем; в северном — влечение и приязнь; в северо-восточном — стяжание добра; в середине — бесстрастие. В тычинках — бодрствование, в околоплоднике — сон со сновидениями, в лингé — глубокий сон, в оставлении лотоса — турия. Когда же хамса растворяется в наде, тогда это именуется «запредельным турии», «безумственным», «свёртыванием аджапы».

Version

159875a81c43 · published Jul 30, 2026, 5:39:31 PM UTC

Available inRU

Page between verses with