Govinda-bhāṣya
Пада 1.11.1.18
18 / 558
Govinda-bhāṣya · 1.1.18
Devanāgarī

कामाच्च नानुमानापेक्षा

Transliteration (IAST)

kāmācca nānumānāpekṣā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कामात्kāmātиз-за желания; kāma «желание» (от √kam), отложительный падеж — «[творит] одним желанием»; «Он пожелал» — и мир стал
caи; соединительная частица; довод продолжается
naне; отрицание; незачем
अनुमान-अपेक्षाanumāna-apekṣāнужда в выводимой; anumāna «вывод, умозаключение» (праматерия, выводимая санкхьей) + apekṣā «потребность»; домысливать бессознательную праматерию
Translation

И из-за [творения] замыслом — нет нужды в выводимой [прадхане]: у косного замысел невозможен.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

ननु सत्त्वस्यानन्द-हेतोः प्रधाने सत्त्वात् तद् एवानन्द-मयं स्याद् इति चेत्, तत्राह—

कामाच् च नानुमानापेक्षा ॥

सोऽकामयत बहु स्यां प्रजायेय इति सङ्कल्पाद् एव विश्व-सर्ग-श्रुतेर् नानुमानस्य प्रधानस्यास्मिन्न् आनन्द-मय-वाक्यं भवत्य् अपेक्षा जडस्य सङ्कल्पासम्भवात् ॥18॥

Transliteration (IAST)

nanu sattvasyānanda-hetoḥ pradhāne sattvāt tad evānanda-mayaṁ syād iti cet, tatrāha—

kāmāc ca nānumānāpekṣā ||

so'kāmayata bahu syāṁ prajāyeya iti saṅkalpād eva viśva-sarga-śruter nānumānasya pradhānasyāsminn ānanda-maya-vākyaṁ bhavaty apekṣā jaḍasya saṅkalpāsambhavāt ||18||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ननुnanuно [скажут]; возражение санкхьи
सत्त्वस्य आनन्द-हेतोःsattvasya ānanda-hetoḥпоскольку саттва — причина блаженства; hetu
प्रधाने सत्त्वात्pradhāne sattvātесть в прадхане; местн.
तत् एव आनन्द-मयम् स्यात् इति चेत्tat eva ānanda-mayam syāt iti cetанандамайей будет она — если так [скажут]; оптатив
तत्र आहtatra āhaна это говорит; формула
कामात् च न अनुमान-अपेक्षाkāmāt ca na anumāna-apekṣā«и из-за желания — нет нужды в выводимой»; сутра 1.1.18
सः अकामयतsaḥ akāmayata«Он возжелал»; Тайттирия 2.6
बहु स्याम् प्रजायेय इतिbahu syām prajāyeya iti«стану многим, размножусь»; оптативы
सङ्कल्पात् एव विश्व-सर्ग-श्रुतेःsaṅkalpāt eva viśva-sarga-śruteḥпоскольку творение мира слышано из одного замысла; saṅkalpa
न अनुमानस्य प्रधानस्यna anumānasya pradhānasyaнет у выводимой прадханы; anumāna «выводимое»
अस्मिन् आनन्द-मय-वाक्ये भवति अपेक्षाasmin ānanda-maya-vākye bhavati apekṣāнужды в этом речении об анандамайе; apekṣā
जडस्य सङ्कल्प-असम्भवात्jaḍasya saṅkalpa-asambhavātибо у косного замысел невозможен; a-sambhava
Commentary translation

Но [скажут]: поскольку саттва — причина блаженства — есть в прадхане, анандамайей будет она. На это [сутракара] говорит:

«И из-за желания — нет нужды в выводимой».

«Он возжелал: стану многим, размножусь» [Тайттирия 2.6]: поскольку творение мира слышано [рождающимся] из одного замысла — нет в этом речении об анандамайе нужды в выводимой прадхане: у косного замысел невозможен.

Version

f314ca130338 · published Jul 27, 2026, 3:55:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with