Govinda-bhāṣya
Пада 1.11.1.26
26 / 558
Govinda-bhāṣya · 1.1.26
Devanāgarī

भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश्चैवम्

Transliteration (IAST)

bhūtādipādavyapadeśopapatteścaivam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भूत-आदि-पाद-व्यपदेश-उपपत्तेःbhūta-ādi-pāda-vyapadeśa-upapatteḥибо уместно назвать существа и прочее стопой; bhūta «существа» + ādi «и прочее» + pāda «стопа» + vyapadeśa «обозначение» + upapatti «уместность», отложительный падеж; лишь о Безграничном можно сказать: миры, тела и сердца — Его стопы
caи; соединительная частица; подтверждение
एवम्evamтак; наречие — «именно так»; именно о Брахмане речь
Translation

И так — ибо лишь [при брахманстве Гаятри] сходится указание стоп: существ и прочего.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

युक्तिम् आह—

भूतादि-पाद-व्यपदेशोपपत्तेश् चैवम् ॥

एवं ब्रह्मैव गायत्रीति मन्तव्यम् । कुतः ? भूतादीति भूतादीनि निर्दिश्याह—सैषा चतुष्पदेति । तस्य ब्रह्मत्वाभावे तत्-पादत्व-व्यपदेशासिद्धेर् इत्य् अर्थः । तस्माद् अस्ति पूर्वस्मिन् वाक्ये प्रकृतं ब्रह्म तद् एवेह यद् इत्य् अनुवर्तमानाद् द्यु-संबन्धेन प्रत्यभिज्ञानाच् च परामृष्टम् इति ॥26॥

Transliteration (IAST)

yuktim āha—

bhūtādi-pāda-vyapadeśopapatteś caivam ||

evaṁ brahmaiva gāyatrīti mantavyam | kutaḥ ? bhūtādīti bhūtādīni nirdiśyāha—saiṣā catuṣpadeti | tasya brahmatvābhāve tat-pādatva-vyapadeśāsiddher ity arthaḥ | tasmād asti pūrvasmin vākye prakṛtaṁ brahma tad eveha yad ity anuvartamānād dyu-saṁbandhena pratyabhijñānāc ca parāmṛṣṭam iti ||26||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
युक्तिम् आहyuktim āhaприводит довод; yukti
भूत-आदि-पाद-व्यपदेश-उपपत्तेः च एवम्bhūta-ādi-pāda-vyapadeśa-upapatteḥ ca evam«и так — по уместности указания стоп: существ и прочего»; сутра 1.1.26
एवम् ब्रह्म एव गायत्री इति मन्तव्यम्evam brahma eva gāyatrī iti mantavyamтак до́лжно мыслить: Гаятри — сам Брахман; mantavya
कुतः भूत-आदि इतिkutaḥ bhūta-ādi itiпочему? — «существа и прочее»; разбор
भूत-आदीनि निर्दिश्य आहbhūta-ādīni nirdiśya āhaуказав существа и прочее, [текст] говорит; nirdiśya
सा एषा चतुष्पदा इतिsā eṣā catuṣpadā iti«такова эта четырёхстопная»; цитата
तस्य ब्रह्मत्व-अभावेtasya brahmatva-abhāveбез её брахманства; abhāva
तत्-पादत्व-व्यपदेश-असिद्धेः इति अर्थःtat-pādatva-vyapadeśa-asiddheḥ iti arthaḥуказание их стопности не сложилось бы — таков смысл; a-siddhi
तस्मात् अस्ति पूर्वस्मिन् वाक्ये प्रकृतम् ब्रह्मtasmāt asti pūrvasmin vākye prakṛtam brahmaпотому в предыдущем речении тема — Брахман; prakṛta
तत् एव इह यत् इति अनुवर्तमानात्tat eva iha yat iti anuvartamānātименно он продолжен здесь [словом] «йат»; anuvartamāna
द्यु-सम्बन्धेन प्रत्यभिज्ञानात् चdyu-sambandhena pratyabhijñānāt caи опознан по связи с небом; pratyabhijñāna «узнавание»
परामृष्टम् इतिparāmṛṣṭam iti[он и] затронут [в стихе о свете]; parāmṛṣṭa
Commentary translation

Приводит довод:

«И так — по уместности указания стоп: существ и прочего».

Так до́лжно мыслить: Гаятри — сам Брахман. Почему? «Существа и прочее»: указав существа и прочее, [текст] говорит: «такова эта четырёхстопная». Без её брахманства указание их стопности не сложилось бы — таков смысл. Потому в предыдущем речении тема — Брахман; именно он продолжен здесь [словом] «что [сияет]» и опознан по связи с небом — [он и] затронут [в стихе о свете].

Version

5337ae06a264 · published Jul 27, 2026, 3:55:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with