Govinda-bhāṣya
Пада 2.12.1.15
150 / 558
Govinda-bhāṣya · 2.1.15
Devanāgarī

भावे चोपलब्धेः

Transliteration (IAST)

bhāve copalabdheḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भावेbhāveв бытии; местный падеж от bhāva; пока причина есть
caи; соединительная частица; ещё довод
उपलब्धेःupalabdheḥиз-за обнаружения; upalabdhi «восприятие», отложительный падеж; следствие видимо лишь при причине: ткань есть, пока есть нити
Translation

И потому, что в наличном [изделии] воспринимается [само вещество: горшок узнаётся как глина].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

इतश् चोपादेयम् उपादानाद् अनन्यद् इत्य् आह—

भावे चोपलब्धे ॥

घट-मुकुटाद्य्-उपादेय-भावे च मृत्-सुवर्णाद्य्-उपादानोपलब्धेः घतादेर् मृद्-आदित्वेन प्रत्यभिज्ञानाद् इत्य् अर्थः । ननु हस्त्य्-अश्वादौ कल्प-वृक्षादेः प्रत्यभिज्ञानं नास्तीति चेत्, न । तत्राप्य् उपादानस्य पृथिव्याः प्रत्यभिज्ञानात् । वह्नेर् निमित्तत्वात् धूमे तन् नास्ति । धूमोपादानं खलु वह्नि-संयुक्तम् आर्द्रेन्दनं गन्धैक्यात् विदितम् ॥15॥

Transliteration (IAST)

itaś copādeyam upādānād ananyad ity āha—

bhāve copalabdhe ||

ghaṭa-mukuṭādy-upādeya-bhāve ca mṛt-suvarṇādy-upādānopalabdheḥ ghatāder mṛd-āditvena pratyabhijñānād ity arthaḥ | nanu hasty-aśvādau kalpa-vṛkṣādeḥ pratyabhijñānaṁ nāstīti cet, na | tatrāpy upādānasya pṛthivyāḥ pratyabhijñānāt | vahner nimittatvāt dhūme tan nāsti | dhūmopādānaṁ khalu vahni-saṁyuktam ārdrendanaṁ gandhaikyāt viditam ||15||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इतः च उपादेयम् उपादानात् अनन्यत् इति आहitaḥ ca upādeyam upādānāt ananyat iti āhaи отсюда изделие не иное от вещества, — говорит; itas
भावे च उपलब्धेःbhāve ca upalabdheḥ«и по восприятию в наличии»; сутра (у Мадхвы — 2.1.16)
घट-मुकुट-आदि-उपादेय-भावे चghaṭa-mukuṭa-ādi-upādeya-bhāve caи при наличии изделий — горшка, венца; bhāva
मृत्-सुवर्ण-आदि-उपादान-उपलब्धेःmṛt-suvarṇa-ādi-upādāna-upalabdheḥвоспринимается вещество — глина, золото; upalabdhi!
घट-आदेः मृत्-आदित्वेन प्रत्यभिज्ञानात् इति अर्थःghaṭa-ādeḥ mṛt-āditvena pratyabhijñānāt iti arthaḥгоршок УЗНАЁТСЯ как глина; таков смысл; pratyabhijñāna!
ननु हस्ति-अश्व-आदौ कल्प-वृक्ष-आदेः प्रत्यभिज्ञानम् न अस्ति इति चेत्nanu hasti-aśva-ādau kalpa-vṛkṣa-ādeḥ pratyabhijñānam na asti iti cetно в слоне и коне древо желаний не узнаётся — если так; cet
naнет; ответ
तत्र अपि उपादानस्य पृथिव्याः प्रत्यभिज्ञानात्tatra api upādānasya pṛthivyāḥ pratyabhijñānātи там узнаётся вещество — земля [-стихия]; pṛthivī!
वह्नेः निमित्तत्वात् धूमे तत् न अस्तिvahneḥ nimittatvāt dhūme tat na astiогонь же для дыма — деятель, потому в дыме его [узнавания] нет; nimitta!
धूम-उपादानम् खलुdhūma-upādānam khaluвещество дыма; dhūma
वह्नि-संयुक्तम् आर्द्र-इन्धनम्vahni-saṁyuktam ārdra-indhanamсырое топливо, соединённое с огнём; ārdra-indhana!
गन्ध-ऐक्यात् विदितम्gandha-aikyāt viditamузнано по единству запаха; gandha!
Commentary translation

И отсюда изделие не иное от вещества, — говорит:

«И по восприятию в наличии».

И при наличии изделий — горшка, венца — воспринимается вещество: глина, золото; горшок УЗНАЁТСЯ как глина. Но [скажут]: в слоне и коне [из древа желаний] древо не узнаётся. Нет: и там узнаётся вещество — земля [-стихия]. Огонь же для дыма — деятель, потому в дыме его [узнавания] нет: вещество дыма — сырое топливо, соединённое с огнём, — узнано по единству запаха.

Version

79425d905a09 · published Jul 27, 2026, 4:31:31 AM UTC

Available inRU

Page between verses with