सर्वोपेता च तद्-दर्शनात्
sarvopetā ca tad-darśanāt
И [Он] наделён всеми [шакти]: ибо так показывает [шрути].
अथ विधान्तरैर् आशङ्क्य समादधति आवैषम्याधिकरणम् । ब्रह्मणः कर्तृत्वं युज्यते न वेति संशये सत्यं ज्ञानम् अनन्तं ब्रह्म, सद् एव सौम्येदम् अग्र आसीत् आत्मा वा इदम् [छा.उ. 6.2.2] इत्य् आदिषु शक्त्य्-अश्रवणात् न युज्यते । शक्तिमान् एव हि तक्षादिर् विचित्र-कार्याय क्षमो वीक्ष्यते नाशक्तिमान् इति प्राप्ते—
सर्वोपेता च तद्-दर्शनात् ॥
च-शब्दोऽवधारणे । सर्वासां शक्तीनाम् उपेता प्राप्तासाव् आत्मा । तृच् प्रत्ययः । सर्व-शक्ति-विशिष्ट एव परमात्मा । कुतः ? तद्-दर्शनात् । देवात्म-शक्तिं स्व-गुणैर् निगूढां [श्वे.उ. 1.3], य एकोऽवर्णो बहुधा शक्ति-योगात् [श्वे.उ. 4.1], परास्य शक्तिर् विविधैव श्रूयते [श्वे.उ. 6.8] इत्य् आदि श्रुतिषु तथा-दर्शनात् । विष्णु-शक्तिः परा प्रोक्ता इत्य् आदिका स्मृतिस् तूक्ता । अचिन्त्याश् चैताः । अपाणि-पादोऽहम् अचिन्त्य-शक्तिः, आत्मेश्वरोऽतर्क्य-सहस्र-शक्तिः इत्य् आदि स्मृतिभ्यः । तथा चाविचिन्त्य-शक्ति-योगात् ब्रह्मणः कर्तृत्वं युज्यत एवेति । सत्यम् इत्य् आदिषु स्वरूपं परामृष्टम् । देवात्मेत्य् आदिषु तु तस्य शक्तय इति । तस्माद् शक्तिमद् एव ब्रह्म-स्वरूपम् । अत एव तत्र तत्र सोऽकामयत इत्य् आदिना तद् ऐक्षत इत्य् आदिना च तस्यैव सङ्कल्पादयो निरूपिताः । उभयेषां वाक्यानां प्रामाण्येऽविशेषः श्रुतित्वाविशेषात् ॥30॥
atha vidhāntarair āśaṅkya samādadhati āvaiṣamyādhikaraṇam | brahmaṇaḥ kartṛtvaṁ yujyate na veti saṁśaye satyaṁ jñānam anantaṁ brahma, sad eva saumyedam agra āsīt ātmā vā idam [chā.u. 6.2.2] ity ādiṣu śakty-aśravaṇāt na yujyate | śaktimān eva hi takṣādir vicitra-kāryāya kṣamo vīkṣyate nāśaktimān iti prāpte—
sarvopetā ca tad-darśanāt ||
ca-śabdo'vadhāraṇe | sarvāsāṁ śaktīnām upetā prāptāsāv ātmā | tṛc pratyayaḥ | sarva-śakti-viśiṣṭa eva paramātmā | kutaḥ ? tad-darśanāt | devātma-śaktiṁ sva-guṇair nigūḍhāṁ [śve.u. 1.3], ya eko'varṇo bahudhā śakti-yogāt [śve.u. 4.1], parāsya śaktir vividhaiva śrūyate [śve.u. 6.8] ity ādi śrutiṣu tathā-darśanāt | viṣṇu-śaktiḥ parā proktā ity ādikā smṛtis tūktā | acintyāś caitāḥ | apāṇi-pādo'ham acintya-śaktiḥ, ātmeśvaro'tarkya-sahasra-śaktiḥ ity ādi smṛtibhyaḥ | tathā cāvicintya-śakti-yogāt brahmaṇaḥ kartṛtvaṁ yujyata eveti | satyam ity ādiṣu svarūpaṁ parāmṛṣṭam | devātmety ādiṣu tu tasya śaktaya iti | tasmād śaktimad eva brahma-svarūpam | ata eva tatra tatra so'kāmayata ity ādinā tad aikṣata ity ādinā ca tasyaiva saṅkalpādayo nirūpitāḥ | ubhayeṣāṁ vākyānāṁ prāmāṇye'viśeṣaḥ śrutitvāviśeṣāt ||30||
63ed182c283c · published Jul 27, 2026, 4:31:31 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Теперь, предвидя [сомнения] на иные лады, разрешают. Складно ли творчество Брахмана? В «истина, знание, бесконечность — Брахман», «Сущим было это вначале», «Атман — вот это [всё]» о шакти не слышно, а способным к дивному делу видится лишь наделённый силой плотник, не бессильный. При полученном —
«И всем наделён: ибо так показывает [шрути]».
Сей Атман — стяжавший ВСЕ шакти; Параматма именно отличён всеми шакти. Почему? По показу того: «шакти Божьего Атмана, сокрытую своими гунами»; «кто один, без цвета, многообразно — связью с шакти»; «высшая Его шакти слышится именно многообразной: прирождённые знание, мощь и действие» — в этих шрути так показано; смрити «шакти Вишну речена высшей…» уже приведена. И они непостижимы: «я — без рук и ног, с непостижимой шакти», «Владыка атманов с тысячей недоводимых шакти». Итак: связью с непостижимой шакти творчество Брахмана складно. В «истина, [знание]…» затронута сварупа; в «шакти Божьего Атмана…» — Его шакти: потому сварупа Брахмана именно ШАКТИМАТ — с силами. Потому-то там и там («Он возжелал…», «Оно воззрело…») выписаны замыслы именно Его. У обоих [родов] речений мерность равная — ибо равно шрути.