महाभारत
Arjuna-vanavāsa-parva (The Breaking of the Agreement)1.205.26–27
1621 / 15823
महाभारत · 1.205.26–27
देवनागरी

प्रमाणम् अस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचो ऽनघ ॥
अनुप्रवेशे यद् वीर कृतवांस् त्वं ममाप्रियम् ॥
सर्वं तद् अनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदि ॥
गुरोर् अनुप्रवेशो हि नोपघातो यवीयसः ॥
यवीयसो ऽनुप्रवेशो ज्येष्ठस्य विधिलोपकः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

pramāṇam asmi yadi te mattaḥ śṛṇu vaco 'nagha ||
anupraveśe yad vīra kṛtavāṃs tvaṃ mamāpriyam ||
sarvaṃ tad anujānāmi vyalīkaṃ na ca me hṛdi ||
guror anupraveśo hi nopaghāto yavīyasaḥ ||
yavīyaso 'nupraveśo jyeṣṭhasya vidhilopakaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रमाणम् अस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचः अनघpramāṇam asmi yadi te mattaḥ śṛṇu vacaḥ anagha"if I am an authority for you, listen to my word, o blameless one;
अनुप्रवेशे यत् वीर कृतवान् त्वं मम अप्रियम्anupraveśe yat vīra kṛtavān tvaṃ mama apriyamthat which, at the entrance [to me], o hero, you did unpleasant to me,
सर्वं तत् अनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदिsarvaṃ tat anujānāmi vyalīkaṃ na ca me hṛdiall that I permit; and there is no offense in my heart;
गुरोः अनुप्रवेशः हि न उपघातः यवीयसःguroḥ anupraveśaḥ hi na upaghātaḥ yavīyasaḥfor the entrance of an elder into a junior's place is no violation [no insult];
यवीयसः अनुप्रवेशः ज्येष्ठस्य विधिलोपकःyavīyasaḥ anupraveśaḥ jyeṣṭhasya vidhilopakaḥ[only] the entrance of a junior into an elder's place is a violation of the rule;
वचोvacooriginal form "vaco", added to complete the word-by-word coverage
ऽनघ'naghaoriginal form "'nagha", added to complete the word-by-word coverage
यद्yadoriginal form "yad", added to complete the word-by-word coverage
कृतवांस्kṛtavāṃsoriginal form "kritavams", added to complete the word-by-word coverage
ममाप्रियम्mamāpriyamoriginal form "mamapriyam", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
गुरोर्gurororiginal form "guror", added to complete the word-by-word coverage
अनुप्रवेशोanupraveśooriginal form "anupravesho", added to complete the word-by-word coverage
नोपघातोnopaghātooriginal form "nopaghato", added to complete the word-by-word coverage
यवीयसोyavīyasooriginal form "yaviyaso", added to complete the word-by-word coverage
ऽनुप्रवेशो'nupraveśooriginal form "'nupravesho", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Yudhishthira said: "If I am an authority for you, listen to my word, o blameless one; whatever unpleasant thing you did to me when you entered, all that I forgive, and there is no offense in my heart; for the entrance of an elder into a junior's place is no violation -- it is only the entrance of a junior into an elder's place that violates the rule."

संस्करण

9fb34fa31cad · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 6:01:16 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से