महाभारत
Digvijaya-parva (sahadeva-dakṣiṇa-digvijaya) (Sahadeva's Southern Campaign)2.28.32–34
2325 / 15823
महाभारत · 2.28.32–34
देवनागरी

तम् अभ्येत्य शनैर् वह्निर् उवाच कुरुनन्दनम् ॥
सहदेवं नृणां देवं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ कौरव्य जिज्ञासेयं कृता मया ॥
वेद्मि सर्वम् अभिप्रायं तव धर्मसुतस्य च ॥
मया तु रक्षितव्येयं पुरी भरतसत्तम ॥
यावद् राज्ञो ऽस्य नीलस्य कुलवंशधरा इति ॥
ईप्सितं तु करिष्यामि मनसस् तव पाण्डव ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tam abhyetya śanair vahnir uvāca kurunandanam ||
sahadevaṃ nṛṇāṃ devaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||
uttiṣṭhottiṣṭha kauravya jijñāseyaṃ kṛtā mayā ||
vedmi sarvam abhiprāyaṃ tava dharmasutasya ca ||
mayā tu rakṣitavyeyaṃ purī bharatasattama ||
yāvad rājño 'sya nīlasya kulavaṃśadharā iti ||
īpsitaṃ tu kariṣyāmi manasas tava pāṇḍava ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तम् अभ्येत्य शनैर् वह्निर्tam abhyetya śanair vahnirapproaching him quietly, the fire
उवाच कुरु-नन्दनम्uvāca kuru-nandanamsaid to the descendant of Kuru,
सहदेवं नृणां देवंsahadevaṃ nṛṇāṃ devaṃto Sahadeva, the god among men,
सान्त्व-पूर्वम् इदं वचःsāntva-pūrvam idaṃ vacaḥgently spoke these words:
उत्तिष्ठ उत्तिष्ठ कौरव्यuttiṣṭha uttiṣṭha kauravya"Rise, rise, Kauravya;
जिज्ञासा इयं कृता मयाjijñāsā iyaṃ kṛtā mayāthis was a trial performed by me;
वेद्मि सर्वम् अभिप्रायंvedmi sarvam abhiprāyaṃI know the entire intention
तव धर्म-सुतस्य चtava dharma-sutasya caof yours and of the son of Dharma;
मया तु रक्षितव्या इयंmayā tu rakṣitavyā iyaṃbut I must protect
पुरी भरत-सत्तमpurī bharata-sattamathis city, O best of the Bharatas,
यावद् राज्ञो अस्य नीलस्यyāvad rājño asya nīlasyaas long as of this king Nila
कुल-वंश-धरा इतिkula-vaṃśa-dharā itithe bearers of the lineage [live]."
कुरुनन्दनम्kurunandanamoriginal form "kurunandanam", added to complete the word-by-word coverage
सान्त्वपूर्वम्sāntvapūrvamoriginal form "sāntvapūrvam", added to complete the word-by-word coverage
उत्तिष्ठोत्तिष्ठuttiṣṭhottiṣṭhaoriginal form "uttiṣṭhottiṣṭha", added to complete the word-by-word coverage
जिज्ञासेयंjijñāseyaṃoriginal form "jijñāseyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
धर्मसुतस्यdharmasutasyaoriginal form "dharmasutasya", added to complete the word-by-word coverage
रक्षितव्येयंrakṣitavyeyaṃoriginal form "rakṣitavyeyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
भरतसत्तमbharatasattamaoriginal form "bharatasattama", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्य'syaoriginal form "'sya", added to complete the word-by-word coverage
कुलवंशधराkulavaṃśadharāoriginal form "kulavaṃśadharā", added to complete the word-by-word coverage
ईप्सितंīpsitaṃoriginal form "īpsitaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तुtuoriginal form "tu", added to complete the word-by-word coverage
करिष्यामिkariṣyāmioriginal form "kariṣyāmi", added to complete the word-by-word coverage
मनसस्manasasoriginal form "manasas", added to complete the word-by-word coverage
तवtavaoriginal form "tava", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डवpāṇḍavaoriginal form "pāṇḍava", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Approaching him, the fire spoke gently to the descendant of Kuru, Sahadeva, the god among men, these words: "Rise, rise, Kauravya; this trial was made by me; I know the whole intention of yours and of the son of Dharma. But I must protect this city, O best of the Bharatas, as long as the descendants of this king Nila live."

संस्करण

bbdf7d71aad3 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:28:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से