महाभारत
Digvijaya-parva (sahadeva-dakṣiṇa-digvijaya) (Sahadeva's Southern Campaign)2.28.46–49
2329 / 15823
महाभारत · 2.28.46–49
देवनागरी

द्वीपं ताम्राह्वयं चैव पर्वतं रामकं तथा ॥
तिमिंगिलं च नृपतिं वशे चक्रे महामतिः ॥
एकपादांश् च पुरुषान् केवलान् वनवासिनः ॥
नगरीं संजयन्तीं च पिच्छण्डं करहाटकम् ॥
दूतैर् एव वशे चक्रे करं चैनान् अदापयत् ॥
पाण्ड्यांश् च द्रविडांश् चैव सहितांश् चोड्रकेरलैः ॥
अन्ध्रांस् तलवनांश् चैव कलिङ्गान् ओष्ट्रकर्णिकान् ॥
अन्ताखीं चैव रोमां च यवनानां पुरं तथा ॥
दूतैर् एव वशे चक्रे करं चैनान् अदापयत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dvīpaṃ tāmrāhvayaṃ caiva parvataṃ rāmakaṃ tathā ||
timiṃgilaṃ ca nṛpatiṃ vaśe cakre mahāmatiḥ ||
ekapādāṃś ca puruṣān kevalān vanavāsinaḥ ||
nagarīṃ saṃjayantīṃ ca picchaṇḍaṃ karahāṭakam ||
dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat ||
pāṇḍyāṃś ca draviḍāṃś caiva sahitāṃś coḍrakeralaiḥ ||
andhrāṃs talavanāṃś caiva kaliṅgān oṣṭrakarṇikān ||
antākhīṃ caiva romāṃ ca yavanānāṃ puraṃ tathā ||
dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कृत्स्नं कोल्लगिरिं चैवkṛtsnaṃ kollagiriṃ caivaall of Kollagiri,
मुरची-पत्तनं तथाmuracī-pattanaṃ tathāand also Murachipattana,
द्वीपं ताम्र-आह्वयं चैवdvīpaṃ tāmra-āhvayaṃ caivathe island named Tamra,
पर्वतं रामकं तथाparvataṃ rāmakaṃ tathāand also mount Ramaka,
तिमिंगिलं च नृपतिंtimiṃgilaṃ ca nṛpatiṃand king Timingila
वशे चक्रे महा-मतिःvaśe cakre mahā-matiḥthe most wise one subdued;
एक-पादांश् च पुरुषान्eka-pādāṃś ca puruṣānand one-legged men,
केवलान् वन-वासिनःkevalān vana-vāsinaḥmere forest-dwellers,
नगरीं संजयन्तीं चnagarīṃ saṃjayantīṃ caand the city of Sanjayanti,
पिच्छण्डं करहाटकम्picchaṇḍaṃ karahāṭakamPicchanda, Karahataka,
पाण्ड्यांश् च द्रविडांश् चैवpāṇḍyāṃś ca draviḍāṃś caivaand the Pandyas, and the Dravidas,
सहितांश् चोड्र-केरलैःsahitāṃś coḍra-keralaiḥtogether with the Odras and Keralas,
अन्ध्रांस् तलवनांश् चैवandhrāṃs talavanāṃś caivathe Andhras, the Talavanas,
कलिङ्गान् ओष्ट्र-कर्णिकान्kaliṅgān oṣṭra-karṇikānthe Kalingas, the Oshtrakarnikas,
अन्ताखीं चैव रोमां चantākhīṃ caiva romāṃ caAntakhi, Roma,
यवनानां पुरं तथाyavanānāṃ puraṃ tathāand also the city of the Yavanas —
दूतैर् एव वशे चक्रेdūtair eva vaśe cakreby envoys alone he subdued,
करं च एनान् अदापयत्karaṃ ca enān adāpayatand made them pay tribute.
ताम्राह्वयंtāmrāhvayaṃoriginal form "tāmrāhvayaṃ", added to complete the word-by-word coverage
महामतिःmahāmatiḥoriginal form "mahāmatiḥ", added to complete the word-by-word coverage
एकपादांश्ekapādāṃśoriginal form "ekapādāṃś", added to complete the word-by-word coverage
वनवासिनःvanavāsinaḥoriginal form "vanavāsinaḥ", added to complete the word-by-word coverage
चैनान्cainānoriginal form "cainān", added to complete the word-by-word coverage
चोड्रकेरलैःcoḍrakeralaiḥoriginal form "coḍrakeralaiḥ", added to complete the word-by-word coverage
ओष्ट्रकर्णिकान्oṣṭrakarṇikānoriginal form "oṣṭrakarṇikān", added to complete the word-by-word coverage
दूतैर्dūtairoriginal form "dūtair", added to complete the word-by-word coverage
एवevaoriginal form "eva", added to complete the word-by-word coverage
वशेvaśeoriginal form "vaśe", added to complete the word-by-word coverage
चक्रेcakreoriginal form "cakre", added to complete the word-by-word coverage
करंkaraṃoriginal form "karaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चैनान्cainānoriginal form "cainān", added to complete the word-by-word coverage
अदापयत्adāpayatoriginal form "adāpayat", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

The most wise one subdued all of Kollagiri, Murachipattana, the island named Tamra, mount Ramaka, and king Timingila; the one-legged men, mere forest-dwellers, the city of Sanjayanti, Picchanda, Karahataka, the Pandyas and Dravidas together with the Odras and Keralas, the Andhras, the Talavanas, the Kalingas, the Oshtrakarnikas, Antakhi, Roma, and the city of the Yavanas — these he subdued by envoys alone and made them pay tribute.

संस्करण

e442d4b83459 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:28:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से