महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (subhadrā-vilāpa) (The Lament of Subhadrā)7.55.3–5
6723 / 15823
महाभारत · 7.55.3–5
देवनागरी

कथम् इन्दीवरश्यामं सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् ॥
मुखं ते दृश्यते वत्स गुण्ठितं रणरेणुना ॥
नूनं शूरं निपतितं त्वां पश्यन्त्य् अनिवर्तिनम् ॥
सुशिरोग्रीवबाह्वंसं व्यूढोरस्कं निरूदरम् ॥
चारूपचितसर्वाङ्गं स्वक्षं शस्त्रक्षताचितम् ॥
भूतानि त्वा निरीक्षन्ते नूनं चन्द्रम् इवोदितम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

katham indīvaraśyāmaṃ sudaṃṣṭraṃ cārulocanam ||
mukhaṃ te dṛśyate vatsa guṇṭhitaṃ raṇareṇunā ||
nūnaṃ śūraṃ nipatitaṃ tvāṃ paśyanty anivartinam ||
suśirogrīvabāhvaṃsaṃ vyūḍhoraskaṃ nirūdaram ||
cārūpacitasarvāṅgaṃ svakṣaṃ śastrakṣatācitam ||
bhūtāni tvā nirīkṣante nūnaṃ candram ivoditam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कथम् इन्दीवरश्यामम्katham indīvaraśyāmamhow [is it] dark, like a blue lotus; how dark, like a blue lotus
सुदंष्ट्रम् चारुलोचनम्sudaṃṣṭram cārulocanamwith beautiful teeth, wondrous-eyed; with wondrous teeth, beautiful-eyed
मुखम् ते दृश्यते वत्सmukham te dṛśyate vatsayour face is seen, child; your visage is seen, child
गुण्ठितम् रणरेणुनाguṇṭhitam raṇareṇunāshrouded in the dust of battle; enveloped in the dust of combat
नूनम् शूरम् निपतितम्nūnam śūram nipatitamsurely, the fallen brave one; surely, the fallen warrior
त्वाम् पश्यन्ति अनिवर्तिनम्tvām paśyanti anivartinamthey see you, who did not retreat; they see you, unyielding
सुशिरोग्रीवबाह्वंसम्suśirogrīvabāhvaṃsamwith beautiful head, neck, arms and shoulders; with wondrous brow, neck, shoulders
व्यूढोरस्कम् निरूदरम्vyūḍhoraskam nirūdarambroad-chested, with a lean waist; broad-chested, with a lean belly
चारूपचितसर्वाङ्गम्cārūpacitasarvāṅgamwith all limbs beautifully formed; with a whole body gracefully formed
स्वक्षम्svakṣambeautiful-eyed; clear-eyed
शस्त्रक्षताचितम्śastrakṣatācitamstrewn with wounds from weapons; covered with wounds
भूतानि त्वा निरीक्षन्तेbhūtāni tvā nirīkṣantecreatures gaze upon you; beings gaze upon you
नूनम् चन्द्रम् इव उदितम्nūnam candram iva uditamsurely, as upon the risen moon; as upon the risen moon
अनुवाद

"How is it that your face, child — dark like a blue lotus, with beautiful teeth, wondrous-eyed — now appears shrouded in the dust of battle? Surely they see you, the fallen brave one, unyielding: with beautiful head, neck, arms and shoulders, broad-chested, with a lean waist, with all your limbs beautifully formed, clear-eyed, strewn with wounds — creatures gaze upon you, as upon the risen moon."

संस्करण

a912bdb655fa · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 3:36:52 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से