कुलपतिर् उवाच
न शक्यम् इह शूद्रेण लिङ्गम् आश्रित्य वर्तितुम् ॥
आस्यतां यदि ते बुद्धिः शुश्रूषानिरतो भव ॥
भीष्म उवाच
एवम् उक्तस् तु मुनिना स शूद्रो ऽचिन्तयन् नृप ॥
कथम् अत्र मया कार्यं श्रद्धा धर्मे परा च मे ॥
विज्ञातम् एवं भवतु करिष्ये प्रियम् आत्मनः ॥
गत्वाश्रमपदाद् दूरम् उटजं कृतवांस् तु सः ॥
तत्र वेदिं च भूमिं च देवतायतनानि च ॥
निवेश्य भरतश्रेष्ठ नियमस्थो ऽभवत् सुखम् ॥
अभिषेकांश् च नियमान् देवतायतनेषु च ॥
बलिं च कृत्वा हुत्वा च देवतां चाप्य् अपूजयत् ॥
kulapatir uvāca
na śakyam iha śūdreṇa liṅgam āśritya vartitum ||
āsyatāṃ yadi te buddhiḥ śuśrūṣānirato bhava ||
bhīṣma uvāca
evam uktas tu muninā sa śūdro 'cintayan nṛpa ||
katham atra mayā kāryaṃ śraddhā dharme parā ca me ||
vijñātam evaṃ bhavatu kariṣye priyam ātmanaḥ ||
gatvāśramapadād dūram uṭajaṃ kṛtavāṃs tu saḥ ||
tatra vediṃ ca bhūmiṃ ca devatāyatanāni ca ||
niveśya bharataśreṣṭha niyamastho 'bhavat sukham ||
abhiṣekāṃś ca niyamān devatāyataneṣu ca ||
baliṃ ca kṛtvā hutvā ca devatāṃ cāpy apūjayat ||
Глава общины сказал: «Невозможно здесь шудре, к отшельническому знаку прибегнув, жить; оставайся, если такова твоя мысль, и будь преданным служению». Так сказанный мудрецом, тот шудра помыслил, о царь: «Как мне здесь поступить? Вера в дхарму высшая у меня». Уйдя от обители вдаль, он сделал себе хижину; там — алтарь, площадку и святилища божеств. Омовения и обеты в святилищах божеств, и подношение совершив, и возлияние, и божество почтил.
766d8f4f62ab · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:45:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Глава общины отказывает шудре в отшельническом «знаке» (liṅga), дозволяя лишь служение: формальный орден закрыт для него по правилу. Но знаменательно, что вера его неудержима: отойдя вдаль, он сам устрояет себе обитель — алтарь, святилища — и совершает поклонение. Так являет себя глубокая истина: правило ограждает внешний чин отречения, но не самое благочестие; искреннее устремление к Богу не нуждается в дозволении и находит свой путь. Запрет касается формы, а не сердца.