महाभारत
On Giving Instruction; the Śūdra-Ascetic and the Ṛṣi13.10.54-58
11796 / 15823
महाभारत · 13.10.54-58
देवनागरी

एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् ॥
पुरोहितत्वम् उत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे ॥
इतस् त्वम् अधमाम् अन्यां मा योनिं प्राप्स्यसे द्विज ॥
गृह्यतां द्रविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम ॥
भीष्म उवाच
ततो विसृष्टो राज्ञा तु विप्रो दानान्य् अनेकशः ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं भूमिं ग्रामांश् च सर्वशः ॥
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततो यथोक्तानि द्विजोत्तमः ॥
तीर्थानि चाभिगत्वा वै दानानि विविधानि च ॥
दत्त्वा गाश् चैव विप्राणां पूतात्मा सो ऽभवद् द्विजः ॥
तम् एव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evaṃ tavograṃ hi tapa upadeśena nāśitam ||
purohitatvam utsṛjya yatasva tvaṃ punarbhave ||
itas tvam adhamām anyāṃ mā yoniṃ prāpsyase dvija ||
gṛhyatāṃ draviṇaṃ vipra pūtātmā bhava sattama ||
bhīṣma uvāca
tato visṛṣṭo rājñā tu vipro dānāny anekaśaḥ ||
brāhmaṇebhyo dadau vittaṃ bhūmiṃ grāmāṃś ca sarvaśaḥ ||
kṛcchrāṇi cīrtvā ca tato yathoktāni dvijottamaḥ ||
tīrthāni cābhigatvā vai dānāni vividhāni ca ||
dattvā gāś caiva viprāṇāṃ pūtātmā so 'bhavad dvijaḥ ||
tam eva cāśramaṃ gatvā cacāra vipulaṃ tapaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवं तव उग्रं हि तपःevaṃ tava ugraṃ hi tapaḥтак твой грозный ведь подвиг
उपदेशेन नाशितम्upadeśena nāśitamнаставлением погублен
पुरोहितत्वम् उत्सृज्यpurohitatvam utsṛjyaпурохитство оставив
यतस्व त्वं पुनर्भवेyatasva tvaṃ punarbhaveстарайся ты о следующем рождении
इतः त्वम् अधमाम् अन्यांitaḥ tvam adhamām anyāṃотсюда ты иного, низшего
मा योनिं प्राप्स्यसे द्विजmā yoniṃ prāpsyase dvijaда не обретёшь лона, о дваждырождённый
गृह्यतां द्रविणं विप्रgṛhyatāṃ draviṇaṃ vipraприми богатство, о брахман
पूतात्मा भव सत्तमpūtātmā bhava sattamaчистым душою будь, о благой
ततः विसृष्टः राज्ञा तुtataḥ visṛṣṭaḥ rājñā tuтогда отпущенный царём, брахман
दानानि अनेकशःdānāni anekaśaḥдары многократно
ब्राह्मणेभ्यः ददौ वित्तंbrāhmaṇebhyaḥ dadau vittaṃбрахманам дал богатство
भूमिं ग्रामान् च सर्वशःbhūmiṃ grāmān ca sarvaśaḥземлю и деревни во множестве
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततःkṛcchrāṇi cīrtvā ca tataḥпокаянные обеты исполнив затем
यथोक्तानि द्विजोत्तमःyathoktāni dvijottamaḥкак предписано, лучший из дваждырождённых
तीर्थानि च अभिगत्वा वैtīrthāni ca abhigatvā vaiи к тиртхам пойдя
दानानि विविधानि चdānāni vividhāni caи дары разные раздав
दत्त्वा गाः च एव विप्राणांdattvā gāḥ ca eva viprāṇāṃдав коров брахманам
पूतात्मा सः अभवत् द्विजःpūtātmā saḥ abhavat dvijaḥчистым душою стал тот брахман
तम् एव च आश्रमं गत्वाtam eva ca āśramaṃ gatvāи в ту самую обитель пойдя
चचार विपुलं तपःcacāra vipulaṃ tapaḥсовершил обширный подвиг
अनुवाद

«„Так твой грозный подвиг наставлением погублен; пурохитство оставив, старайся ты о следующем рождении. Отсюда ты да не обретёшь иного, низшего лона, о дваждырождённый; прими богатство, о брахман, чистым душою будь, о благой“. Тогда, отпущенный царём, брахман дары многократно брахманам дал — богатство, землю и деревни во множестве. Покаянные обеты исполнив затем, как предписано, лучший из дваждырождённых, и к тиртхам пойдя, и дары разные раздав, дав коров брахманам, чистым душою стал тот брахман. И в ту самую обитель пойдя, совершил обширный подвиг».

संस्करण

6f8bc8ac720b · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:45:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से