अथ तं तापसं शूद्रः सो ऽब्रवीद् भरतर्षभ ॥
पितृकार्यं करिष्यामि तत्र मे ऽनुग्रहं कुरु ॥
बाढम् इत्य् एव तं विप्र उवाच भरतर्षभ ॥
शुचिर् भूत्वा स शूद्रस् तु तस्यर्षेः पाद्यम् आनयत् ॥
अथ दर्भांश् च वन्याश् च ओषधीर् भरतर्षभ ॥
पवित्रम् आसनं चैव बृसीं च समुपानयत् ॥
अथ दक्षिणम् आवृत्य बृसीं परमशीर्षिकाम् ॥
कृताम् अन्यायतो दृष्ट्वा ततस् तम् ऋषिर् अब्रवीत् ॥
कुरुष्वैतां पूर्वशीर्षां भव चोदङ्मुखः शुचिः ॥
स च तत् कृतवाञ् शूद्रः सर्वं यद् ऋषिर् अब्रवीत् ॥
यथोपदिष्टं मेधावी दर्भादींस् तान् यथातथम् ॥
हव्यकव्यविधिं कृत्स्नम् उक्तं तेन तपस्विना ॥
ऋषिणा पितृकार्ये च स च धर्मपथे स्थितः ॥
पितृकार्ये कृते चापि विसृष्टः स जगाम ह ॥
atha taṃ tāpasaṃ śūdraḥ so 'bravīd bharatarṣabha ||
pitṛkāryaṃ kariṣyāmi tatra me 'nugrahaṃ kuru ||
bāḍham ity eva taṃ vipra uvāca bharatarṣabha ||
śucir bhūtvā sa śūdras tu tasyarṣeḥ pādyam ānayat ||
atha darbhāṃś ca vanyāś ca oṣadhīr bharatarṣabha ||
pavitram āsanaṃ caiva bṛsīṃ ca samupānayat ||
atha dakṣiṇam āvṛtya bṛsīṃ paramaśīrṣikām ||
kṛtām anyāyato dṛṣṭvā tatas tam ṛṣir abravīt ||
kuruṣvaitāṃ pūrvaśīrṣāṃ bhava codaṅmukhaḥ śuciḥ ||
sa ca tat kṛtavāñ śūdraḥ sarvaṃ yad ṛṣir abravīt ||
yathopadiṣṭaṃ medhāvī darbhādīṃs tān yathātatham ||
havyakavyavidhiṃ kṛtsnam uktaṃ tena tapasvinā ||
ṛṣiṇā pitṛkārye ca sa ca dharmapathe sthitaḥ ||
pitṛkārye kṛte cāpi visṛṣṭaḥ sa jagāma ha ||
«Тогда тому подвижнику шудра сказал, о бык Бхаратов: „Обряд предкам совершу — в том окажи мне милость“. „Хорошо“, — тому брахман сказал, о бык Бхаратов. Чистым став, тот шудра тому риши воду для ног поднёс. Тогда траву дарбха и лесные травы, чистое сиденье и подстилку поднёс. Увидев же подстилку с изголовьем, неверно повёрнутую к югу, риши тогда ему сказал: „Сделай её с изголовьем к востоку и будь, чистый, обращён к северу“. И шудра сделал всё, что риши сказал. Как наставлено, разумный (исполнил) дарбху и прочее, как должно; весь обряд возлияний богам и предкам поведан был тем подвижником-риши в обряде предкам. И он, на пути дхармы стоявший, когда обряд предкам совершён, отпущенный, ушёл».
ea7096352938 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:45:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вот роковое деяние: риши, движимый дружеством, наставляет шудру в обрядовых тонкостях — как обратить подстилку, куда стать, как вершить возлияния богам и предкам. Знаменательно, что это акт доброты, ради благочестивого обряда праведного мужа, — и всё же он преступает правило о передаче запретного знания. Притча не клеймит ни доброты риши, ни веры шудры, но являет, что и благонамеренная передача неподобающего сопряжена с последствием: ответственность учащего не отменяется чистотою его побуждения.