344 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 33.127-135

Sanaka

देवनागरी

शनैःशनैर्विजेतव्यः प्राणो मत्तगजेन्द्रवत् ॥ अन्यथा खलु जायन्ते महारोगा भयंकराः
क्रमेण योजयेद्वायुं योगी विगतकल्मषः ॥ स सर्वपापनिर्मुक्तो ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्
विषयेषु प्रसक्तानि चेन्द्रियाणि मुनीश्वरः ॥ समामाहृत्य निगृह्णाति प्रत्याहारस्तु स स्मृतः
जितेन्द्रिया महात्मानो ध्यानशून्या अपि द्विज ॥ प्रयान्ति परमं ब्रह्म पुनरावृत्तिदुर्लभम्
अनिर्जितेंद्रियग्रामं यस्तु ध्यानपरो भवेत् ॥ मूढात्मानं च तं विद्याद्ध्यानं चास्य न सिध्यति
यद्यत्पश्यति तत्सर्वं पश्येदात्मवदात्मनि ॥ प्रत्याहृतानीन्द्रियाणि धारयेत्सा तु धारणा
योगाज्जितेंद्रियग्रामस्तानि हृत्वा दृढं हृदि ॥ आत्मानं परमं ध्यायेत्सर्वधातारमच्युतम्
सर्वविश्वात्मकं विष्णुं सर्वलोकैककारणम् ॥ विकसत्पद्यपत्राक्षं चारुकुण्डलभूषितम्
दीर्घबाहुमुदाराङ्गं सर्वालङ्कारभृषितम् ॥ पीताम्बरधरं देवं हेमयज्ञोपवीतिनम्

लिप्यंतरण (IAST)

śanaiḥśanairvijetavyaḥ prāṇo mattagajendravat || anyathā khalu jāyante mahārogā bhayaṃkarāḥ
krameṇa yojayedvāyuṃ yogī vigatakalmaṣaḥ || sa sarvapāpanirmukto brahmaṇaḥ padamāpnuyāt
viṣayeṣu prasaktāni cendriyāṇi munīśvaraḥ || samāmāhṛtya nigṛhṇāti pratyāhārastu sa smṛtaḥ
jitendriyā mahātmāno dhyānaśūnyā api dvija || prayānti paramaṃ brahma punarāvṛttidurlabham
anirjiteṃdriyagrāmaṃ yastu dhyānaparo bhavet || mūḍhātmānaṃ ca taṃ vidyāddhyānaṃ cāsya na sidhyati
yadyatpaśyati tatsarvaṃ paśyedātmavadātmani || pratyāhṛtānīndriyāṇi dhārayetsā tu dhāraṇā
yogājjiteṃdriyagrāmastāni hṛtvā dṛḍhaṃ hṛdi || ātmānaṃ paramaṃ dhyāyetsarvadhātāramacyutam
sarvaviśvātmakaṃ viṣṇuṃ sarvalokaikakāraṇam || vikasatpadyapatrākṣaṃ cārukuṇḍalabhūṣitam
dīrghabāhumudārāṅgaṃ sarvālaṅkārabhṛṣitam || pītāmbaradharaṃ devaṃ hemayajñopavītinam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शनैःशनैर्विजेतव्यःśanaiḥśanairvijetavyaḥмало-помалу должно быть побеждаемо
प्राणोprāṇoдыхание
मत्तगजेन्द्रवत्mattagajendravatкак буйный слон
अन्यथाanyathāиначе
खलुkhaluведь
जायन्तेjāyanteрождаются
महारोगाmahārogāвеликие недуги
भयंकराःbhayaṃkarāḥужасные
क्रमेणkrameṇaпо порядку
योजयेद्वायुंyojayedvāyuṃда соединяет ветер
योगीyogīйогин
विगतकल्मषःvigatakalmaṣaḥскверны лишённый
saтот
सर्वपापनिर्मुक्तोsarvapāpanirmuktoот всех грехов освобождённый
ब्रह्मणःbrahmaṇaḥБрахмана
पदमाप्नुयात्padamāpnuyātобители да достигнет
विषयेषुviṣayeṣuк предметам чувств
प्रसक्तानिprasaktāniпривязанные
चेन्द्रियाणिcendriyāṇiи чувства
मुनीश्वरःmunīśvaraḥо владыка муни
समामाहृत्यsamāmāhṛtyaвобрав
निगृह्णातिnigṛhṇātiобуздывает
प्रत्याहारस्तुpratyāhārastuпратьяхарою же
saто
स्मृतःsmṛtaḥпризнано
जितेन्द्रियाjitendriyāпобедившие чувства
महात्मानोmahātmānoвеликие душою
ध्यानशून्याdhyānaśūnyāсозерцания лишённые
अपिapiдаже
द्विजdvijaо брахман
प्रयान्तिprayāntiидут
परमंparamaṃв высший
ब्रह्मbrahmaБрахман
पुनरावृत्तिदुर्लभम्punarāvṛttidurlabhamвозврату недоступный
अनिर्जितेंद्रियग्रामंanirjiteṃdriyagrāmaṃнепобеждённое сонмище чувств
यस्तुyastuкто же
ध्यानपरोdhyānaparoсозерцанию преданным
भवेत्bhavetбудет
मूढात्मानंmūḍhātmānaṃнеразумным душою
caи
तंtaṃтого
विद्याद्ध्यानंvidyāddhyānaṃда знают; созерцание
चास्यcāsyaи у него
naне
सिध्यतिsidhyatiудаётся
यद्यत्पश्यतिyadyatpaśyatiчто ни видит
तत्सर्वंtatsarvaṃто всё
पश्येदात्मवदात्मनिpaśyedātmavadātmaniда видит как себя, в себе
प्रत्याहृतानीन्द्रियाणिpratyāhṛtānīndriyāṇiвобранные чувства
धारयेत्साdhārayetsāда удерживает — то
तुtuже
धारणाdhāraṇāдхарана
योगाज्जितेंद्रियग्रामस्तानिyogājjiteṃdriyagrāmastāniйогою победивший сонмище чувств, их
हृत्वाhṛtvāвобрав
दृढंdṛḍhaṃтвёрдо
हृदिhṛdiв сердце
आत्मानंātmānaṃдушу
परमंparamaṃвысшую
ध्यायेत्सर्वधातारमच्युतम्dhyāyetsarvadhātāramacyutamда созерцает, всему опору, Ачьюту
सर्वविश्वात्मकंsarvaviśvātmakaṃвсею вселенною сущего
विष्णुंviṣṇuṃВишну
सर्वलोकैककारणम्sarvalokaikakāraṇamвсех миров единую причину
विकसत्पद्यपत्राक्षंvikasatpadyapatrākṣaṃс очами, как раскрывшийся лотосный лепесток
चारुकुण्डलभूषितम्cārukuṇḍalabhūṣitamпрекрасными серьгами украшенного
दीर्घबाहुमुदाराङ्गंdīrghabāhumudārāṅgaṃдолгорукого, с величавым телом
सर्वालङ्कारभृषितम्sarvālaṅkārabhṛṣitamвсеми украшениями украшенного
पीताम्बरधरंpītāmbaradharaṃв жёлтые одежды одетого
देवंdevaṃбога
हेमयज्ञोपवीतिनम्hemayajñopavītinamс золотым священным шнуром
अनुवाद

«Мало-помалу должно быть побеждаемо дыхание, как буйный слон; иначе ведь рождаются великие ужасные недуги. По порядку да соединяет ветер йогин, лишённый скверны; тот, освобождённый от всех грехов, да достигнет обители Брахмана. Вобрав привязанные к предметам чувств чувства, обуздывает он их, о владыка муни, — то признано пратьяхарою. Победившие чувства, великие душою, даже лишённые созерцания, о брахман, идут в высший Брахман, недоступный возврату. Кто же, с непобеждённым сонмищем чувств, будет предан созерцанию, — того да знают неразумным душою, и созерцание у него не удаётся. Что ни видит он — то всё да видит как себя, в себе; вобранные чувства да удерживает — то дхарана. Йогою победивший сонмище чувств, твёрдо вобрав их в сердце, да созерцает высшую душу, всему опору, Ачьюту: всею вселенною сущего Вишну, единую причину всех миров, с очами, как раскрывшийся лотосный лепесток, украшенного прекрасными серьгами, долгорукого, с величавым телом, украшенного всеми украшениями, в жёлтые одежды одетого бога, с золотым священным шнуром…»

संस्करण

67452294ef7b · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 12:33:26 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से