भीष्म उवाच
आदित्यवंशमखिलं वद ब्रह्मन्यथाक्रमम् । सोमवंशं च तत्त्वज्ञ यथावद्वक्तुमर्हसि
विवस्वान् कश्यपात्पूर्वमदित्यामभवत्पुरा । तस्य पत्नी त्रयं तद्वत्संज्ञा राज्ञी प्रभा तथा
रैवतस्य सुता राज्ञी रेवतं सुषुवे सुतम् । प्रभा प्रभातं सुषुवे त्वाष्ट्रं संज्ञां तथा मनुम्
यमश्च यमुना चैव यमलौ च बभूवतुः । ततस्तेजोमयं रूपमसहंती विवस्वतः
नारीमुत्पादयामास स्वशरीरादनिंदिताम् । त्वाष्ट्री स्वरूपरूपेण नाम्ना छायेति भामिनी
किं करोमीति पुरतः संस्थितां तामभाषत । छाये त्वं भज भर्तारं मदीयं तं वरानने
अपत्यानि मदीयानि मातृस्नेहेन पालय । तथेत्युक्त्वा च सा देवमगात्कामाय सुव्रता
ādityavaṃśamakhilaṃ vada brahmanyathākramam | somavaṃśaṃ ca tattvajña yathāvadvaktumarhasi
vivasvān kaśyapātpūrvamadityāmabhavatpurā | tasya patnī trayaṃ tadvatsaṃjñā rājñī prabhā tathā
raivatasya sutā rājñī revataṃ suṣuve sutam | prabhā prabhātaṃ suṣuve tvāṣṭraṃ saṃjñāṃ tathā manum
yamaśca yamunā caiva yamalau ca babhūvatuḥ | tatastejomayaṃ rūpamasahaṃtī vivasvataḥ
nārīmutpādayāmāsa svaśarīrādaniṃditām | tvāṣṭrī svarūparūpeṇa nāmnā chāyeti bhāminī
kiṃ karomīti purataḥ saṃsthitāṃ tāmabhāṣata | chāye tvaṃ bhaja bhartāraṃ madīyaṃ taṃ varānane
apatyāni madīyāni mātṛsnehena pālaya | tathetyuktvā ca sā devamagātkāmāya suvratā
Бхишма сказал: «Поведай, о брахман, весь солнечный род по порядку; и лунный род, о знаток истины, изволь сказать как должно». Пуластья сказал: «Вивасван встарь родился прежде у Адити от Кашьяпы; и три было у него жены — Санджня, Раджни и Прабха. Раджни, дочь Райваты, родила сына Ревату, Прабха родила Прабхату, а Санджня, дочь Тваштара, — Ману. Яма и Ямуна были двойней. Затем, не вынося исполненного жара облика Вивасвана, дочь Тваштара сотворила из своего тела безупречную женщину, видом подобную себе, красавицу по имени Чхая. „Что мне делать?“ — [спросила та]; и сказала она стоящей перед нею: „О Чхая, служи ты моему мужу, о прекрасноликая, и храни детей моих материнской любовью“. Сказав так, верная обету пошла к богу ради любви».
8185aa424f4e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Санджня не выдерживает жара мужа — и это сказано без осуждения обоих. Солнце жжёт не по злобе; жена не бежит от вражды.
Чхая — «тень», её собственная тень, отделённая и оживлённая. Пурана любит такие решения: вместо ухода — подмена, вместо ссоры — двойник.
И наказ дан один: храни детей материнской любовью. Именно этот наказ и будет нарушен, и от нарушения пойдёт вся дальнейшая история.