हेतुवादजजल्पितव्रजवासवाध्वरमर्दने
भूसुरोत्करगोमहीधरपूजनोत्सववर्धने
पर्वतार्चनसम्पदर्जनहेतुतापरिबोधके
कल्पितातुलसूपसङ्कुलशष्कुलीदधिमोदके
पुष्पवन्दनधातुचन्दनमण्डिताखिलगोधने
गोपमण्डलकल्पिताचलसानुकन्दरशोधने
उद्भटारवभूधरोत्सवसञ्जिताखिलबन्धुते
तत्परिक्रमपूजनक्रमभूरिसम्भ्रमसन्धुते
क्ष्माधरोपमविग्रहोत्तमभुक्तविस्फुरदोदने
मङ्गलाकरविस्फुरद्वरवृन्दबल्लवमोदने
रुष्टवासववृष्टिसंप्लवखिन्नगोकुलवेष्टिते
त्राससङ्कुलबन्धुमण्डलशर्मदाद्भुतचेस्टिते
दक्षिणेतरपाणिपुष्करशीलितातुलपर्वते
विभ्रमाङ्कुरनिर्धूतोद्धुरजम्भमर्दनगर्विते
गोत्रगह्वरवासिताब्भरविह्वलात्मसुहृज्जने
कारितोद्भवदद्भुतार्णवबान्धवव्रजमज्जने
नन्दिताशयमित्रसञ्चयवीक्षितस्फुरदानने
मेदुरस्मितकौमुदीकृतरक्तयौवतमानने
भीतनन्दितविस्मयान्वित मातृपाण्युपलालिते
चारुचञ्चललोचनाञ्चलराधयापि निभालिते
मारुतोन्मदचण्डनीरदमण्डलाशनिवारणे
सम्पदन्धितशक्रसञ्चितगर्वचर्वणकारणे
सप्तवासरहस्तसंस्तरशायितातुलपर्वते
निर्मदीकृतशक्रसंवृतनीरदेक्षणनिर्वृते
मञ्जुभाषितमुद्रया कृतबान्धवावलिनिष्क्रमे
कौतुकोच्चलमित्रमण्डलगीतमङ्गलविक्रमे
पादयोज्ज्वलतन्निजस्थलयोजितप्रवराचले
सर्वदा व्रजबान्धवव्रजरक्षणव्रतनिश्चले
फुल्लबल्लवनाथयोर् नवहर्षवीक्षणसक्षणे
कुङ्कुमाक्षतपल्लवाक्षतबल्लवीकृतरक्षणे
छन्नभानुनि शैलसानुनि पीठितप्रवरांशुके
भीतलज्जितशक्रवन्दितपादपङ्कजपांशुके
स्मेरसंमुखविस्फुरन्मुखलुप्तवासवभीभ्रमे
तन्मनोहरवर्णनिर्भरभारतीभरविभ्रमे
गोशिवप्रदम् इन्द्रतापदम् एत्य निर्भरनन्दिते
गायदम्बरलम्बितुम्बुरुरागडम्बरवन्दिते
मुग्धसौरभदिग्धसौरभदुग्धपूरकृतोक्षणे
कल्पिताखिलपिष्टपातुलतापमण्डलमोक्षणे
मत्तकोकिलविभ्रमे किल माधव त्वयि सम्मुखी
वर्ततां मम पुरुषोत्तम लोलबुद्धिशिलीमुखी ॥
श्यामोत्तुङ्गभुजार्गले विनिहितः कृष्णेन वृष्टिच्छटा
धौतैर् धातुभिर् एष तालकुनटीमुख्यैर् गिरिर् गौर् इतः ।
शुद्धाष्टापदकल्पितस्य विपुलच्छत्रस्य लक्ष्मीभरं
बिभ्रद्गारुडरत्ननिर्मितमहादण्डस्य विभ्राजते ॥
मुग्धसौरभं च्छन्दः
hetu-vādaja-jalpita-vraja-vāsavādhvara-mardane
bhūsurotkara-go-mahīdhara-pūjanotsava-vardhane
parvatārcana-sampad-arjana-hetutā-paribodhake
kalpitātula-sūpa-saṅkula-śaṣkulīdadhi-modake
puṣpa-vandana-dhātu-candana-maṇḍitākhila-godhane
gopa-maṇḍala-kalpitācala-sānukandara-śodhane
udbhaṭārava-bhū-dharotsava-sañjitākhila-bandhute
tat-parikrama-pūjana-krama-bhūri-sambhrama-sandhute
kṣmādharopama-vigrahottama-bhukta-visphurad-odane
maṅgalākara-visphurad-vara-vṛnda-ballava-modane
ruṣṭa-vāsava-vṛṣṭi-saṁplava-khinna-gokula-veṣṭite
trāsa-saṅkula-bandhu-maṇḍala-śarmadādbhuta-cesṭite
dakṣiṇetara-pāṇi-puṣkara-śīlitātula-parvate
vibhramāṅkura-nirdhūtoddhura-jambha-mardana-garvite
gotra-gahvara-vāsitāb-bhara-vihvalātma-suhṛj-jane
kāritodbhavadadbhutārṇava-bāndhava-vraja-majjane
nanditāśaya-mitra-sañcaya-vīkṣita-sphurad-ānane
medura-smita-kaumudī-kṛta-rakta-yauvata-mānane
bhīta-nandita-vismayānvita mātṛ-pāṇy-upalālite
cāru-cañcala-locanāñcala-rādhayāpi nibhālite
mārutonmada-caṇḍa-nīrada-maṇḍalāśani-vāraṇe
sampad-andhita-śakra-sañcita-garva-carvaṇa-kāraṇe
sapta-vāsara-hasta-saṁstara-śāyitātula-parvate
nirmadīkṛta-śakra-saṁvṛta-nīradekṣaṇa-nirvṛte
mañju-bhāṣita-mudrayā kṛta-bāndhavāvali-niṣkrame
kautukoccala-mitra-maṇḍala-gīta-maṅgala-vikrame
pādayojjvala-tan-nija-sthala-yojita-pravarācale
sarvadā vraja-bāndhava-vraja-rakṣaṇa-vrata-niścale
phulla-ballava-nāthayor nava-harṣa-vīkṣaṇa-sakṣaṇe
kuṅkumākṣata-pallavākṣata-ballavī-kṛta-rakṣaṇe
channa-bhānuni śaila-sānuni pīṭhita-pravarāṁśuke
bhīta-lajjita-śakra-vandita-pāda-paṅkaja-pāṁśuke
smera-saṁmukha-visphuran-mukha-lupta-vāsava-bhī-bhrame
tan-manohara-varṇa-nirbhara-bhāratī-bhara-vibhrame
go-śiva-pradam indratā-padam etya nirbhara-nandite
gāyad-ambara-lambi-tumburu-rāga-ḍambara-vandite
mugdha-saurabha-digdha-saurabha-dugdha-pūra-kṛtokṣaṇe
kalpitākhila-piṣṭa-pātulatāpa-maṇḍala-mokṣaṇe
matta-kokila-vibhrame kila mādhava tvayi sammukhī
vartatāṁ mama puruṣottama lola-buddhi-śilīmukhī ||
śyāmottuṅga-bhujārgale vinihitaḥ kṛṣṇena vṛṣṭi-cchaṭā-
dhautair dhātubhir eṣa tālakunaṭī-mukhyair girir gaur itaḥ |
śuddhāṣṭāpada-kalpitasya vipula-cchatrasya lakṣmī-bharaṁ
bibhrad-gāruḍa-ratna-nirmita-mahā-daṇḍasya vibhrājate ||
mugdha-saurabhaṁ cchandaḥ
छन्द अज्ञात
Мадхава, Пурушоттама, пусть пчела моего непостоянного ума всегда будет обращена к тебе — к тому, кто множеством речей, рождённых из спора доводов, сорвал жертву Индре и умножил праздник почитания брахманов, коров и горы, разъяснив, что почитание горы — причина богатства; кто приготовил несравненные похлёбки, лепёшки, простоквашу и сласти; кто украсил всех коров цветами, алым порошком, минералами и сандалом; по чьему слову пастухи вычистили склоны и пещеры горы; кто увлёк всю родню шумным праздником горы и поспешно обходил её и чтил по порядку; кто телом, подобным горе, съел сверкающий рис; кто радовал многих лучших пастухов, кладези блага; кого обступила Гокула, измученная потопом ливня разгневанного Индры; чьи дивные дела дали счастье охваченным страхом родным; кто держал несравненную гору лотосом левой руки; ростком игры развеял гордость дерзкого губителя Джамбхи; поселил в пещере под горой своих друзей, смятённых потопом, и погрузил родных в поднявшийся океан изумления; чьё сияющее лицо созерцал сонм обрадованных друзей; кто густым лунным светом улыбки оказал почтение влюблённым девушкам; кого ласкали руки матери — испуганной, обрадованной, изумлённой; на кого смотрела и Радха прелестным подвижным взглядом искоса; кто отразил громады грозных туч, взбешённых ветром, и молнии, сокрушив гордость Шакры, ослеплённого богатством; кто семь дней держал несравненную гору на ложе ладони; кто успокоился, увидев, как лишённый гордости Шакра свернул тучи; кто прелестным словом вывел вереницы родных; чью благую доблесть воспели взволнованные друзья; кто поставил лучшую гору на её место, сияющее деревьями; непоколебимому в обете всегда хранить родных Враджа; праздновавшему под новым радостным взглядом расцветших владык-пастухов; кого благословили пастушки кункумой, зёрнами и побегами; кто сидел на уступе горы, скрывшей солнце, на лучшей ткани-троне; чью пыль со стоп почтил испуганный, пристыжённый Шакра; кто улыбающимся, обращённым к нему, сияющим лицом развеял его страх; прелестному речью, полной пленительных слов; всецело обрадованному, обретя сан Индры, дающего благо коровам; прославленному пышной мелодией Тумбуру, поющего в небе; омытому потоком молока Сурабхи, напоённого пленительным ароматом; избавившему всех богов от громады несравненной скорби; с прелестью речи опьянённой кокилы. На тёмной, высокой руке-засове Кришны эта гора, позолоченная минералами — аурипигментом, реальгаром и прочими, — омытыми струями ливня, сияет, неся красоту огромного зонта из чистого золота с великой рукоятью из изумруда. (Размер «Мугдха-саурабха».)
000000000000 · प्रकाशित 1 जन॰ 1970, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Говардхана-лила целиком, по «Бхагаватам» и «Харивамше». Баладева разворачивает «спор доводов»: Кришна нарочно говорит языком рационалистов — дождь идёт по природе, при чём тут Индра? — чтобы отменить жертву Индре и учредить почитание брахманов, коров и горы. Сам Кришна в облике горы съедает угощение; Индра насылает потоп; Кришна семь дней держит гору левой рукой; Радха смотрит на него искоса — Баладева добавляет: чтобы её улыбка дала ему силы; пристыжённый Индра приходит с поклоном, корова Сурабхи омывает его молоком, и он получает имя Говинда — «Индра коров». В последней строфе гора — золотой зонт на изумрудной рукояти его руки.