सम्भोग-प्राप्तिर् इति चेन्, न, वैशेष्यात्
sambhoga-prāptir iti cen, na, vaiśeṣyāt
Если скажут: [Ему в теле] — совместное вкушение, — нет: по особости — вкушают по карме, а её у Него нет.
ननु जीववत् परमात्मनोऽपि शरीरान्तर्वर्तित्वेन तत्-सम्बन्ध-कृतः सुख-दुःखोपभोगस् तेन सह समः स्याद् इति चेत् तत्राह—
सम्भोग-प्राप्तिर् इति चेन्, न, वैशेष्यात् ॥
इह समिति सहार्थे वर्तते संवाद-शब्दवत् । सम्भोगः सह भोगस् तत्-प्राप्तिर् नेश्वरस्य । कुतः ? वैशेष्यात् । अयम् अभिप्रायः । न हि देह-सम्बन्ध-मात्रं तअद्-उपभोग-हेतुः, किन्तु कर्म-पारतन्त्र्यम् एव । तच् च न तस्यास्ति, अनश्नन्न् अन्योऽभिचाकशीति श्रवणात् । न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्म-फले स्पृहा [गीता 4.14] इति स्मृतिश् चेति । कठ-वल्ल्यां पठ्यतेए—
यस्या ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः ।
मृत्युर् यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ [क.उ. 1.2.25] इति ॥8॥
nanu jīvavat paramātmano'pi śarīrāntarvartitvena tat-sambandha-kṛtaḥ sukha-duḥkhopabhogas tena saha samaḥ syād iti cet tatrāha—
sambhoga-prāptir iti cen, na, vaiśeṣyāt ||
iha samiti sahārthe vartate saṁvāda-śabdavat | sambhogaḥ saha bhogas tat-prāptir neśvarasya | kutaḥ ? vaiśeṣyāt | ayam abhiprāyaḥ | na hi deha-sambandha-mātraṁ taad-upabhoga-hetuḥ, kintu karma-pāratantryam eva | tac ca na tasyāsti, anaśnann anyo'bhicākaśīti śravaṇāt | na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā [gītā 4.14] iti smṛtiś ceti | kaṭha-vallyāṁ paṭhyatee—
yasyā brahma ca kṣatraṁ ca ubhe bhavata odanaḥ |
mṛtyur yasyopasecanaṁ ka itthā veda yatra saḥ || [ka.u. 1.2.25] iti ||8||
55f736efc826 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:03:47 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Но [скажут]: как у дживы, и у Параматмы — по пребыванию внутри тела — было бы творимое той связью вкушение счастья и горя, наравне с ним. На это говорит:
«Если скажут: достижение со-вкушения, — нет: по особости».
Здесь «сам-» — в смысле «вместе», как в слове «самвада». Самбхога — совместное вкушение; его достижения у Ишвары нет. Почему? По особости. Смысл таков: не сама связь с телом — причина того вкушения, но именно подвластность карме; а её у Него нет: «не вкушая, другой взирает» — по слышанию; «Меня дела не пятнают, нет у Меня жажды к плоду дел» [Гита 4.14] — и по смрити. В Катха-валли читается: «Кому брахманство и кшатра — оба лишь варёный рис, у кого смерть — приправа: кто воистину знает, где Он?» [1.2.25].