गोविन्दभाष्य · 2.4.13
॥
देवनागरी
अणुश् च
लिप्यंतरण (IAST)
aṇuś ca
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अणुःaṇuḥмельчайшая; aṇu; тонка
चcaи; соединительная частица; как и прочие
अनुवाद
И [главная прана] — ану: [вездесущность её —] по исходу [с дживой она мала].
Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी
श्रेष्ठः प्राणो विभुर् अणुर् वेति वीक्षायां, सम एभिस् त्रिभिर् लोकैः इत्य् आदि श्रुतेर् विभुर् इति प्राप्ते—
अणुश् च ॥
श्रेष्ठोऽप्य् अणुर् एव उत्क्रान्ति-श्रुतेः । व्याप्ति-श्रुतिस् तु सर्वेषां प्राणिनां प्राणाधीन-स्थितिकतया नेया ॥13॥
लिप्यंतरण (IAST)
śreṣṭhaḥ prāṇo vibhur aṇur veti vīkṣāyāṁ, sama ebhis tribhir lokaiḥ ity ādi śruter vibhur iti prāpte—
aṇuś ca ||
śreṣṭho'py aṇur eva utkrānti-śruteḥ | vyāpti-śrutis tu sarveṣāṁ prāṇināṁ prāṇādhīna-sthitikatayā neyā ||13||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रेष्ठः प्राणः विभुः अणुः वा इति वीक्षायाम्śreṣṭhaḥ prāṇaḥ vibhuḥ aṇuḥ vā iti vīkṣāyāmлучшая прана вездесуща или точечна? — при рассмотрении; vīkṣā
समः एभिः त्रिभिः लोकैः इति आदि श्रुतेःsamaḥ ebhiḥ tribhiḥ lokaiḥ iti ādi śruteḥпо шрути «равна этим трём мирам»; sama!
विभुः इति प्राप्तेvibhuḥ iti prāpteвездесуща; при полученном; prāpta
अणुः चaṇuḥ ca«и ану [она]»; сутра (у Мадхвы — 2.4.14)
श्रेष्ठः अपि अणुः एवśreṣṭhaḥ api aṇuḥ evaи лучшая — именно точечна; aṇu
उत्क्रान्ति-श्रुतेःutkrānti-śruteḥпо шрути об исходе [с дживой]; utkrānti!
व्याप्ति-श्रुतिः तुvyāpti-śrutiḥ tuшрути же объятности; vyāpti
सर्वेषाम् प्राणिनाम्sarveṣām prāṇināmвсех дышащих; prāṇin
प्राण-अधीन-स्थितिकतया नेयाprāṇa-adhīna-sthitikatayā neyāведи́ к тому, что жизнь их держится праной; adhīna!
भाष्य का अनुवाद
संस्करण
3634c2910dd6 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:55:20 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лучшая прана вездесуща («равна этим трём мирам») или точечна?
«И ану [она]».
И лучшая — точечна: по шрути об исходе [с дживой]. Шрути же объятности веди́ к тому, что жизнь всех дышащих держится праной.