287 / 558
गोविन्दभाष्य · 2.4.19
देवनागरी

वैलक्षण्याच् च

लिप्यंतरण (IAST)

vailakṣaṇyāc ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैलक्षण्यात्vailakṣaṇyātиз-за разноприродности; vi-lakṣaṇa + -ya, отложительный падеж; индрии засыпают — прана бодрствует
caи; соединительная частица; завершение
अनुवाद

И по разноприродности [дел]: прана держит [тело] и во сне, чувства — спят.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
देवनागरी

वैलक्षण्याच् च ॥

सुप्तौ प्राणस्य वृत्त्य्-उपलम्भो न तु श्रोत्रादीनाम् । तस्य देहेन्द्रिय-धारणं तेषां तु ज्ञान-कर्म-साधनत्वम् इति स्वरूपतः कार्यतश् च वैसादृश्यात् तानि तथा । मुख्य-प्राण-रूपता चैषां तद्-अधीन-वृत्तिकत्वादिना व्यपदिश्यते, यथा ब्रह्म-रूपता जीवानाम् ॥19॥

लिप्यंतरण (IAST)

vailakṣaṇyāc ca ||

suptau prāṇasya vṛtty-upalambho na tu śrotrādīnām | tasya dehendriya-dhāraṇaṁ teṣāṁ tu jñāna-karma-sādhanatvam iti svarūpataḥ kāryataś ca vaisādṛśyāt tāni tathā | mukhya-prāṇa-rūpatā caiṣāṁ tad-adhīna-vṛttikatvādinā vyapadiśyate, yathā brahma-rūpatā jīvānām ||19||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैलक्षण्यात् चvailakṣaṇyāt ca«и по разноприродности»; сутра (у Мадхвы — 2.4.20)
सुप्तौ प्राणस्य वृत्ति-उपलम्भःsuptau prāṇasya vṛtti-upalambhaḥво сне [глубоком] застаётся работа праны; supti!
न तु श्रोत्र-आदीनाम्na tu śrotra-ādīnāmно не слуха и прочих; na
तस्य देह-इन्द्रिय-धारणम्tasya deha-indriya-dhāraṇamеё [дело] — держание тела и индрий; dhāraṇa
तेषाम् तु ज्ञान-कर्म-साधनत्वम्teṣām tu jñāna-karma-sādhanatvamих же — орудийность знанию и делу; sādhana
इति स्वरूपतः कार्यतः च वैसादृश्यात्iti svarūpataḥ kāryataḥ ca vaisādṛśyātтак по несходству и сущности и дела; vaisādṛśya
तानि तथाtāni tathāони таковы [иные]; tathā
मुख्य-प्राण-रूपता च एषाम्mukhya-prāṇa-rūpatā ca eṣāmа «образность главной праны» у них; rūpatā
तत्-अधीन-वृत्तिकत्व-आदिना व्यपदिश्यतेtat-adhīna-vṛttikatva-ādinā vyapadiśyateименуется по зависимости их жизни от неё; adhīna!
यथा ब्रह्म-रूपता जीवानाम्yathā brahma-rūpatā jīvānāmкак «брахманность» — у джив; brahma-rūpatā!!
भाष्य का अनुवाद

«И по разноприродности».

Во сне [глубоком] застаётся работа праны — но не слуха и прочих; её [дело] — держание тела и индрий, их — орудийность знанию и делу: по несходству сущности и дела они иные. А «образность главной праны» у них именуется по зависимости их жизни от неё — КАК «БРАХМАННОСТЬ» У ДЖИВ.

संस्करण

a36bf512d9d3 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:55:20 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से