Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 2.42.4.18
286 / 558
गोविन्दभाष्य · 2.4.18
॥
देवनागरी

भेद-श्रुतेः

लिप्यंतरण (IAST)

bheda-śruteḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भेद-श्रुतेःbheda-śruteḥиз шрути о различии; bheda + śruti, отложительный падеж; «индрии — и прана посреди них»
अनुवाद

[И] по шрути различения: «прана, УМ И ВСЕ ИНДРИИ» — перечислены раздельно.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

ननु हन्तास्यैव सर्वे रूपम् असामेत्य् एतस्यैव सर्वे रूपम् अभवत् इति बृहद्-आरण्यकात् मुख्य-प्राणस्य वृत्ति-भेदानन्यान् प्राणान् अवधारयामस् तत् कथम् उक्त-व्यवस्थेति, तत्राह—

भेद-श्रुतेः ॥

प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च इति प्राणाद् इन्द्रियाणां भेद-श्रवणात् तत्त्वान्तराणि तानीत्य् अर्थः । न च भेद-श्रुतेर् मनसोऽनिन्द्रियत्वं शङ्क्यम् । मनः-षष्ठानीन्द्रियाणि [गीता 15.7] इति इन्द्रियाणां मनश् चास्मि [गीता 10.22] इति च स्मृतेः ॥18॥

लिप्यंतरण (IAST)

nanu hantāsyaiva sarve rūpam asāmety etasyaiva sarve rūpam abhavat iti bṛhad-āraṇyakāt mukhya-prāṇasya vṛtti-bhedānanyān prāṇān avadhārayāmas tat katham ukta-vyavastheti, tatrāha—

bheda-śruteḥ ||

prāṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca iti prāṇād indriyāṇāṁ bheda-śravaṇāt tattvāntarāṇi tānīty arthaḥ | na ca bheda-śruter manaso'nindriyatvaṁ śaṅkyam | manaḥ-ṣaṣṭhānīndriyāṇi [gītā 15.7] iti indriyāṇāṁ manaś cāsmi [gītā 10.22] iti ca smṛteḥ ||18||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ननुnanuно [скажут]; nanu
हन्त अस्य एव सर्वे रूपम् असाम इतिhanta asya eva sarve rūpam asāma iti«что ж — станем все образом её!»; Брихадараньяка 1.5.21 (OCR исправлен)
एतस्य एव सर्वे रूपम् अभवत् इतिetasya eva sarve rūpam abhavat iti«и стали все образом её»; rūpa
बृहत्-आरण्यकात्bṛhat-āraṇyakātиз Брихадараньяки; местн.
मुख्य-प्राणस्य वृत्ति-भेदान्mukhya-prāṇasya vṛtti-bhedān[значит,] праны — разности отправлений главной; vṛtti-bheda
अन्यान् प्राणान् अवधारयामःanyān prāṇān avadhārayāmaḥтак удостоверим прочие праны; avadhāraya
तत् कथम् उक्ता व्यवस्था इतिtat katham uktā vyavasthā itiкак же [твой] сказанный устав? —; vyavasthā
तत्र आहtatra āhaна это говорит; āha
भेद-श्रुतेःbheda-śruteḥ«по шрути различения»; сутра (у Мадхвы — 2.4.19)
प्राणः मनः सर्व-इन्द्रियाणि च इतिprāṇaḥ manaḥ sarva-indriyāṇi ca iti«прана, ум И ВСЕ ИНДРИИ»; Мундака 2.1.3
प्राणात् इन्द्रियाणाम् भेद-श्रवणात्prāṇāt indriyāṇām bheda-śravaṇātиндрии слышны РАЗДЕЛЬНО от праны; bheda!
तत्त्व-अन्तराणि तानि इति अर्थःtattva-antarāṇi tāni iti arthaḥони — иные сущности; таков смысл; tattva-antara
न च भेद-श्रुतेः मनसः अनिन्द्रियत्वम् शङ्क्यम्na ca bheda-śruteḥ manasaḥ anindriyatvam śaṅkyamи не подозревай по [той же] шрути не-индрийность ума; manas
मनः-षष्ठानि इन्द्रियाणि इतिmanaḥ-ṣaṣṭhāni indriyāṇi iti«индрии, где ум — шестая»; Гита 15.7! (OCR исправлен)
इन्द्रियाणाम् मनः च अस्मि इति च स्मृतेःindriyāṇām manaḥ ca asmi iti ca smṛteḥи «среди индрий Я — ум» — по смрити; Гита 10.22!
भाष्य का अनुवाद

Но [скажут]: в Брихадараньяке органы просят — «станем все образом её [праны]!» — и «стали все образом её»: удостоверим прочие праны разностями отправлений главной; как же [твой] устав? На это говорит:

«По шрути различения».

«Прана, ум И ВСЕ ИНДРИИ» — индрии слышны РАЗДЕЛЬНО от праны: иные сущности. И не подозревай по [той же] логике не-индрийность ума: «индрии, где ум — шестая»; «среди индрий Я — ум».

संस्करण

0bdbcf890262 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:55:20 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 2.4.17

श्लोक बदलें इन कुंजियों से