प्राणवता शब्दात्
prāṇavatā śabdāt
[И] с владельцем пран [— дживой — связаны чувства]: по слову [«взяв праны, расхаживает»].
जीवस् तु तानि भोगार्थम् अधितिष्ठतीत्य् आह—
प्राणवता शब्दात् ॥
प्राणवता जीवेन तानि स-प्राणानीन्द्रियाणि सङ्गृह्यन्ते भोगाय । एवं कुतः ? शब्दात् । स यथा महाराजो जानपदान् गृहीत्वा स्वे जनपदे यथा-कामं परिवर्तेतैवम् एवैष एतत् प्राणान् गृहीत्वा स्वे शरीरे यथा-कामं परिवर्तते [बृ.आ.उ. 2.1.18] इति तत्रैव श्रवणात् । अयम् अत्र निष्कर्षः—परमात्मनाधिष्ठिता देवा जीवाश् चेन्द्रियानि अधितिष्ठन्ति । पूर्वे तत् प्रवर्तन-मात्राय, परे तु तैर् भोगाय । तत्रैव तत् सङ्कल्पाद् इति ॥15॥
jīvas tu tāni bhogārtham adhitiṣṭhatīty āha—
prāṇavatā śabdāt ||
prāṇavatā jīvena tāni sa-prāṇānīndriyāṇi saṅgṛhyante bhogāya | evaṁ kutaḥ ? śabdāt | sa yathā mahārājo jānapadān gṛhītvā sve janapade yathā-kāmaṁ parivartetaivam evaiṣa etat prāṇān gṛhītvā sve śarīre yathā-kāmaṁ parivartate [bṛ.ā.u. 2.1.18] iti tatraiva śravaṇāt | ayam atra niṣkarṣaḥ—paramātmanādhiṣṭhitā devā jīvāś cendriyāni adhitiṣṭhanti | pūrve tat pravartana-mātrāya, pare tu tair bhogāya | tatraiva tat saṅkalpād iti ||15||
c6460e489d54 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:55:20 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Джива же правит ими ради вкушения, — говорит:
«С владельцем пран: по слову».
Дживой — владельцем пран — берутся индрии для вкушения: «как великий царь, взяв людей земли, объезжает своё царство по желанию, — так же он, взяв эти праны, расхаживает в своём теле по желанию». Вот выжимка: управляемые Параматмой, дэвы и дживы правят индриями — первые лишь для движения их, вторые — для вкушения; и то — по Его же замыслу.