Махабхарата
Бхишма-парва: построение краунчаруна-вьюхи6.46.4-10
5584 / 15823
Махабхарата · 6.46.4-10
Деванагари

कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥
शरैर् दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षम् इवानलम् ॥
कथम् एनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ॥
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तम् इवानलम् ॥
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ॥
दृष्ट्वा विप्रद्रुतं सैन्यं मदीयं मार्गणाहतम् ॥
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश् च संयुगे ॥
वरुणः पाशभृच् चापि कुबेरो वा गदाधरः ॥
न तु भीष्मो महातेजाः शक्यो जेतुं महाबलः ॥
सो ऽहम् एवं गते मग्नो भीष्मागाधजले ऽप्लवः ॥
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद् भीष्मम् आसाद्य केशव ॥
वनं यास्यामि गोविन्द श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥
न त्व् इमान् पृथिवीपालान् दातुं भीष्माय मृत्यवे ॥
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥

Транслитерация (IAST)

kṛṣṇa paśya maheṣvāsaṃ bhīṣmaṃ bhīmaparākramam ||
śarair dahantaṃ sainyaṃ me grīṣme kakṣam ivānalam ||
katham enaṃ mahātmānaṃ śakṣyāmaḥ prativīkṣitum ||
lelihyamānaṃ sainyaṃ me haviṣmantam ivānalam ||
etaṃ hi puruṣavyāghraṃ dhanuṣmantaṃ mahābalam ||
dṛṣṭvā vipradrutaṃ sainyaṃ madīyaṃ mārgaṇāhatam ||
śakyo jetuṃ yamaḥ kruddho vajrapāṇiś ca saṃyuge ||
varuṇaḥ pāśabhṛc cāpi kubero vā gadādharaḥ ||
na tu bhīṣmo mahātejāḥ śakyo jetuṃ mahābalaḥ ||
so 'ham evaṃ gate magno bhīṣmāgādhajale 'plavaḥ ||
ātmano buddhidaurbalyād bhīṣmam āsādya keśava ||
vanaṃ yāsyāmi govinda śreyo me tatra jīvitum ||
na tv imān pṛthivīpālān dātuṃ bhīṣmāya mṛtyave ||
kṣapayiṣyati senāṃ me kṛṣṇa bhīṣmo mahāstravit ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कृष्ण पश्य महेष्वासम्kṛṣṇa paśya maheṣvāsamКришна, посмотри на великого лучника; Кришна, взгляни на могучего стрелка
भीष्मं भीमपराक्रमम्bhīṣmaṃ bhīmaparākramamБхишму страшной доблести; Бхишму с ужасной силой
शरैः दहन्तं सैन्यं मेśaraiḥ dahantaṃ sainyaṃ meстрелами сжигающего моё войско; стрелами палящего мою армию
ग्रीष्मे कक्षम् इव अनलम्grīṣme kakṣam iva analamкак огонь траву летом; словно пожар сухую траву
कथम् एनम् महात्मानम्katham enam mahātmānamкак этого великого духом; как же этого махатму
शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम्śakṣyāmaḥ prativīkṣitumсможем выдержать взглядом; будем способны смотреть против него
लेलिह्यमानं सैन्यं मेlelihyamānaṃ sainyaṃ meоблизывающего моё войско; пожирающего мою армию
हविष्मन्तम् इव अनलम्haviṣmantam iva analamкак огонь с жертвенным маслом; словно пламя с подношениями
एतम् हि पुरुषव्याघ्रम्etam hi puruṣavyāghramэтого ведь тигра среди людей; этого льва среди мужей
धनुष्मन्तम् महाबलम्dhanuṣmantam mahābalamвооружённого луком могучего; сильного обладателя лука
दृष्ट्वा विप्रद्रुतं सैन्यम्dṛṣṭvā vipradrutaṃ sainyamувидев разбежавшееся войско; глядя на бегущую армию
मदीयं मार्गणाहतम्madīyaṃ mārgaṇāhatamмоё, поражённое стрелами; моё, избитое стрелами
शक्यः जेतुं यमः क्रुद्धःśakyaḥ jetuṃ yamaḥ kruddhaḥможно победить разгневанного Яму; возможно одолеть ярого Яму
वज्रपाणिः च संयुगेvajrapāṇiḥ ca saṃyugeи Ваджрапани в битве; и Индру с ваджрой в бою
वरुणः पाशभृत् च अपिvaruṇaḥ pāśabhṛt ca apiВаруну с петлёй также; и Варуну, держащего аркан
कुबेरः वा गदाधरःkuberaḥ vā gadādharaḥили Куберу с палицей; либо Куберу, носящего булаву
न तु भीष्मः महातेजाःna tu bhīṣmaḥ mahātejāḥно не Бхишма великосияющий; однако не могучий Бхишма
शक्यः जेतुं महाबलःśakyaḥ jetuṃ mahābalaḥможет быть побеждён, могучий; может быть одолён, сильнейший
सः अहम् एवं गतेsaḥ aham evaṃ gateтак я при таком положении; я в таком состоянии
मग्नः भीष्मागाधजलेmagnaḥ bhīṣmāgādhajaleпогружён в бездонные воды Бхишмы; тону в глубине Бхишмы
अप्लवःaplavaḥбез плота; не имеющий переправы
आत्मनः बुद्धिदौर्बल्यात्ātmanaḥ buddhidaurbalyātиз-за слабости моего разума; по немощи собственной решимости
भीष्मम् आसाद्य केशवbhīṣmam āsādya keśavaстолкнувшись с Бхишмой, Кешава; достигнув Бхишмы, Кешава
वनं यास्यामि गोविन्दvanaṃ yāsyāmi govindaв лес уйду, Говинда; отправлюсь в лес, Говинда
श्रेयः मे तत्र जीवितुम्śreyaḥ me tatra jīvitumлучше мне там жить; предпочтительно мне жить там
न तु इमान् पृथिवीपालान्na tu imān pṛthivīpālānа не этих владык земли; не этих земных царей
दातुं भीष्माय मृत्यवेdātuṃ bhīṣmāya mṛtyaveотдавать Бхишме на смерть; передавать смерти-Бхишме
क्षपयिष्यति सेनां मेkṣapayiṣyati senāṃ meистребит моё войско; уничтожит мою армию
कृष्ण भीष्मः महास्त्रवित्kṛṣṇa bhīṣmaḥ mahāstravitКришна, Бхишма, знаток великих оружий; Кришна, Бхишма, ведающий мощные астры
Литературный перевод

«Кришна, взгляни на великого лучника Бхишму, чья доблесть страшна: он стрелами сжигает моё войско, как летний огонь сухую траву. Как мы сможем даже смотреть на этого великого духом, когда он пожирает мою армию, словно пламя, напитанное жертвенным маслом? Увидев этого могучего тигра среди людей с луком в руках, моё войско, поражённое стрелами, разбежалось. В бою можно победить разгневанного Яму, Индру с ваджрой, Варуну с петлёй или Куберу с палицей, но могучего, сияющего Бхишму победить невозможно. Так я оказался без плота, погружённый в бездонные воды Бхишмы. Из-за слабости собственного разума, столкнувшись с Бхишмой, о Кешава, я уйду в лес, Говинда: мне лучше жить там, чем отдавать этих владык земли смерти-Бхишме. Кришна, Бхишма, знаток великих оружий, истребит мою армию».

Версия

f26bda64bfb2 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами