दुःशासन रथास् तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः ॥
द्वात्रिंशत् त्वम् अनीकानि सर्वाण्य् एवाभिचोदय ॥
इदं हि समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम् ॥
पाण्डवानां ससैन्यानां वधो राज्यस्य चागमः ॥
तत्र कार्यम् अहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् ॥
स नो गुप्तः सुखाय स्याद् धन्यात् पार्थांश् च संयुगे ॥
अब्रवीच् च विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ॥
स्त्रीपूर्वको ह्य् असौ जातस् तस्माद् वर्ज्यो रणे मया ॥
लोकस् तद् वेद यद् अहं पितुः प्रियचिकीर्षया ॥
राज्यं स्फीतं महाबाहो स्त्रियश् च त्यक्तवान् पुरा ॥
नैव चाहं स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथं चन ॥
हन्यां युधि नरश्रेष्ठ सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥
अयं स्त्रीपूर्वको राजञ् शिखण्डी यदि ते श्रुतः ॥
उद्योगे कथितं यत् तत् तथा जाता शिखण्डिनी ॥
कन्या भूत्वा पुमाञ् जातः स च योत्स्यति भारत ॥
तस्याहं प्रमुखे बाणान् न मुञ्चेयं कथं चन ॥
युद्धे तु क्षत्रियांस् तात पाण्डवानां जयैषिणः ॥
सर्वान् अन्यान् हनिष्यामि संप्राप्तान् बाणगोचरान् ॥
एवं मां भरतश्रेष्ठो गाङ्गेयः प्राह शास्त्रवित् ॥
तत्र सर्वात्मना मन्ये भीष्मस्यैवाभिपालनम् ॥
अरक्ष्यमाणं हि वृको हन्यात् सिंहं महावने ॥
मा वृकेणेव शार्दूलं घातयेम शिखण्डिना ॥
मातुलः शकुनिः शल्यः कृपो द्रोणो विविंशतिः ॥
यत्ता रक्षन्तु गाङ्गेयं तस्मिन् गुप्ते ध्रुवो जयः ॥
duḥśāsana rathās tūrṇaṃ yujyantāṃ bhīṣmarakṣiṇaḥ ||
dvātriṃśat tvam anīkāni sarvāṇy evābhicodaya ||
idaṃ hi samanuprāptaṃ varṣapūgābhicintitam ||
pāṇḍavānāṃ sasainyānāṃ vadho rājyasya cāgamaḥ ||
tatra kāryam ahaṃ manye bhīṣmasyaivābhirakṣaṇam ||
sa no guptaḥ sukhāya syād dhanyāt pārthāṃś ca saṃyuge ||
abravīc ca viśuddhātmā nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam ||
strīpūrvako hy asau jātas tasmād varjyo raṇe mayā ||
lokas tad veda yad ahaṃ pituḥ priyacikīrṣayā ||
rājyaṃ sphītaṃ mahābāho striyaś ca tyaktavān purā ||
naiva cāhaṃ striyaṃ jātu na strīpūrvaṃ kathaṃ cana ||
hanyāṃ yudhi naraśreṣṭha satyam etad bravīmi te ||
ayaṃ strīpūrvako rājañ śikhaṇḍī yadi te śrutaḥ ||
udyoge kathitaṃ yat tat tathā jātā śikhaṇḍinī ||
kanyā bhūtvā pumāñ jātaḥ sa ca yotsyati bhārata ||
tasyāhaṃ pramukhe bāṇān na muñceyaṃ kathaṃ cana ||
yuddhe tu kṣatriyāṃs tāta pāṇḍavānāṃ jayaiṣiṇaḥ ||
sarvān anyān haniṣyāmi saṃprāptān bāṇagocarān ||
evaṃ māṃ bharataśreṣṭho gāṅgeyaḥ prāha śāstravit ||
tatra sarvātmanā manye bhīṣmasyaivābhipālanam ||
arakṣyamāṇaṃ hi vṛko hanyāt siṃhaṃ mahāvane ||
mā vṛkeṇeva śārdūlaṃ ghātayema śikhaṇḍinā ||
mātulaḥ śakuniḥ śalyaḥ kṛpo droṇo viviṃśatiḥ ||
yattā rakṣantu gāṅgeyaṃ tasmin gupte dhruvo jayaḥ ||
Дурьодхана сказал: «Духшасана, пусть колесницы для защиты Бхишмы будут немедленно запряжены. Приведи в движение все тридцать два отряда. Вот пришло то, о чём мы думали долгие годы: гибель Пандавов вместе с их войсками и обретение царства. В этом деле я считаю главным именно охрану Бхишмы. Если он будет защищён, это принесёт нам благо, и он сразит Партхов в битве. Чистый душой Бхишма говорил: “Я не стану убивать Шикхандина. Он ведь прежде был рождён женщиной, поэтому в бою я должен избегать его. Мир знает, что ради желания угодить отцу я некогда оставил процветающее царство и женщин, сильнорукий. Я никогда и ни при каких обстоятельствах не убью в бою женщину или того, кто прежде был женщиной, лучший из людей; правду говорю тебе. Этот Шикхандин, царь, прежде был женщиной, если ты слышал: как было рассказано в Удьоге, так родилась Шикхандини. Быв девушкой, он стал мужчиной и будет сражаться, о Бхарата. Перед ним я ни в коем случае не выпущу стрел. Но всех прочих кшатриев, стремящихся к победе Пандавов, кто окажется в досягаемости моих стрел, я уничтожу”. Так сказал мне лучший из Бхаратов Гангея, знаток шастр. Поэтому я всей душой считаю необходимой именно охрану Бхишмы. Ведь неохраняемого льва в большом лесу может погубить волк. Пусть мы не допустим, чтобы Шикхандин погубил его, как волк тигра. Мой дядя Шакуни, Шалья, Крипа, Дрона и Вивиншати пусть внимательно охраняют Гангею. Если он защищён, победа несомненна».
68aee9002943 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:47:12 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дурьодхана верно понимает тактическую уязвимость Бхишмы, но мыслит её только как проблему защиты. Он не видит, что эта уязвимость исходит из обета и нравственного предела, то есть из той самой дхармы, которую невозможно просто прикрыть колесницами.