Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1026.102.39-49
5854 / 15823
Махабхарата · 6.102.39-49
Деванагари

ततस् तत् पुनर् आवृत्तं युधिष्ठिरबलं महत् ॥
दृष्ट्वा पार्थं महाबाहुं भीष्मायोद्यन्तम् आहवे ॥
ततो भीष्मः कुरुश्रेष्ठः सिंहवद् विनदन् मुहुः ॥
धनंजयरथं शीघ्रं शरवर्षैर् अवाकिरत् ॥
क्षणेन स रथस् तस्य सहयः सहसारथिः ॥
शरवर्षेण महता न प्राज्ञायत किं चन ॥
वासुदेवस् त्व् असंभ्रान्तो धैर्यम् आस्थाय सात्वतः ॥
चोदयाम् आस तान् अश्वान् वितुन्नान् भीष्मसायकैः ॥
ततः पार्थो धनुर् गृह्य दिव्यं जलदनिस्वनम् ॥
पातयाम् आस भीष्मस्य धनुश् छित्त्वा शितैः शरैः ॥
स च्छिन्नधन्वा कौरव्यः पुनर् अन्यन् महद् धनुः ॥
निमेषान्तरमात्रेण सज्यं चक्रे पिता तव ॥
विचकर्ष ततो दोर्भ्यां धनुर् जलदनिस्वनम् ॥
अथास्य तद् अपि क्रुद्धश् चिच्छेद धनुर् अर्जुनः ॥
तस्य तत् पूजयाम् आस लाघवं शंतनोः सुतः ॥
साधु पार्थ महाबाहो साधु कुन्तीसुतेति च ॥
समाभाष्यैनम् अपरं प्रगृह्य रुचिरं धनुः ॥
मुमोच समरे भीष्मः शरान् पार्थरथं प्रति ॥
अदर्शयद् वासुदेवो हययाने परं बलम् ॥
मोघान् कुर्वञ् शरांस् तस्य मण्डलानि विदर्शयन् ॥
शुशुभाते नरव्याघ्रौ भीष्मपार्थौ शरक्षतौ ॥
गोवृषाव् इव संरब्धौ विषाणोल्लिखिताङ्कितौ ॥

Транслитерация (IAST)

tatas tat punar āvṛttaṃ yudhiṣṭhirabalaṃ mahat ||
dṛṣṭvā pārthaṃ mahābāhuṃ bhīṣmāyodyantam āhave ||
tato bhīṣmaḥ kuruśreṣṭhaḥ siṃhavad vinadan muhuḥ ||
dhanaṃjayarathaṃ śīghraṃ śaravarṣair avākirat ||
kṣaṇena sa rathas tasya sahayaḥ sahasārathiḥ ||
śaravarṣeṇa mahatā na prājñāyata kiṃ cana ||
vāsudevas tv asaṃbhrānto dhairyam āsthāya sātvataḥ ||
codayām āsa tān aśvān vitunnān bhīṣmasāyakaiḥ ||
tataḥ pārtho dhanur gṛhya divyaṃ jaladanisvanam ||
pātayām āsa bhīṣmasya dhanuś chittvā śitaiḥ śaraiḥ ||
sa cchinnadhanvā kauravyaḥ punar anyan mahad dhanuḥ ||
nimeṣāntaramātreṇa sajyaṃ cakre pitā tava ||
vicakarṣa tato dorbhyāṃ dhanur jaladanisvanam ||
athāsya tad api kruddhaś ciccheda dhanur arjunaḥ ||
tasya tat pūjayām āsa lāghavaṃ śaṃtanoḥ sutaḥ ||
sādhu pārtha mahābāho sādhu kuntīsuteti ca ||
samābhāṣyainam aparaṃ pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ ||
mumoca samare bhīṣmaḥ śarān pārtharathaṃ prati ||
adarśayad vāsudevo hayayāne paraṃ balam ||
moghān kurvañ śarāṃs tasya maṇḍalāni vidarśayan ||
śuśubhāte naravyāghrau bhīṣmapārthau śarakṣatau ||
govṛṣāv iva saṃrabdhau viṣāṇollikhitāṅkitau ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः तत् पुनः आवृत्तम्tataḥ tat punaḥ āvṛttamзатем то снова повернулось; после этого вернулось
युधिष्ठिरबलम् महत्yudhiṣṭhirabalam mahatвеликое войско Юдхиштхиры; большая армия Юдхиштхиры
दृष्ट्वा पार्थम् महाबाहुम्dṛṣṭvā pārtham mahābāhumувидев Партху могучерукого; заметив Арджуну
भीष्माय उद्यन्तम् आहवेbhīṣmāya udyantam āhaveк Бхишме поднимающегося в бою; идущего на Бхишму
ततः भीष्मः कुरुश्रेष्ठःtataḥ bhīṣmaḥ kuruśreṣṭhaḥзатем Бхишма лучший Куру; после этого Бхишма
सिंहवत् विनदन् मुहुःsiṃhavat vinadan muhuḥкак лев рыча многократно; ревя по-львиному
धनंजयरथम् शीघ्रम्dhanaṃjayaratham śīghramколесницу Дхананджаи быстро; ратху Арджуны
शरवर्षैः अवाकिरत्śaravarṣaiḥ avākiratдождями стрел осыпал; накрыл ливнями стрел
क्षणेन सः रथः तस्यkṣaṇena saḥ rathaḥ tasyaза мгновение та колесница его; в один миг его ратха
सहयः सहसारथिःsahayaḥ sahasārathiḥс конями и возницей; вместе с лошадьми и возницей
शरवर्षेण महताśaravarṣeṇa mahatāвеликим дождём стрел; огромным ливнем стрел
न प्राज्ञायत किम् चनna prājñāyata kim canaничего не различалась; стала невидимой
वासुदेवः तु असंभ्रान्तःvāsudevaḥ tu asaṃbhrāntaḥВасудева же невозмутимый; Кришна, не смутившись
धैर्यम् आस्थाय सात्वतःdhairyam āsthāya sātvataḥстойкость приняв, Сатвата; утвердившись в выдержке
चोदयाम् आस तान् अश्वान्codayām āsa tān aśvānпогнал тех коней; направил этих лошадей
वितुन्नान् भीष्मसायकैःvitunnān bhīṣmasāyakaiḥпронзённых стрелами Бхишмы; раненных стрелами Бхишмы
ततः पार्थः धनुः गृह्यtataḥ pārthaḥ dhanuḥ gṛhyaзатем Партха лук взяв; после этого Арджуна
दिव्यम् जलदनिस्वनम्divyam jaladanisvanamдивный, с гулом облака; небесный, гремящий как туча
पातयाम् आस भीष्मस्यpātayām āsa bhīṣmasyaповалил Бхишмы; сбил у Бхишмы
धनुः छित्त्वा शितैः शरैःdhanuḥ chittvā śitaiḥ śaraiḥлук, рассекши острыми стрелами; лук отточенными стрелами
सः छिन्नधन्वा कौरव्यःsaḥ chinnadhanvā kauravyaḥон с рассечённым луком, Кауравья; Бхишма с разрубленным луком
पुनः अन्यत् महत् धनुःpunaḥ anyat mahat dhanuḥснова другой большой лук; опять иной великий лук
निमेषान्तरमात्रेणnimeṣāntaramātreṇaза время мигания; в одно мгновение
सज्यम् चक्रे पिता तवsajyam cakre pitā tavaс тетивой сделал твой отец; натянул тетиву
विचकर्ष ततः दोर्भ्याम्vicakarṣa tataḥ dorbhyāmнатянул затем двумя руками; растянул руками
धनुः जलदनिस्वनम्dhanuḥ jaladanisvanamлук с гулом облака; лук, гремящий как туча
अथ अस्य तत् अपि क्रुद्धःatha asya tat api kruddhaḥзатем его тот тоже разгневанный; после этого и этот
चिच्छेद धनुः अर्जुनःciccheda dhanuḥ arjunaḥрассек лук Арджуна; Арджуна разрубил лук
तस्य तत् पूजयाम् आसtasya tat pūjayām āsaего это восхвалил; это восхитило
लाघवम् शंतनोः सुतःlāghavam śaṃtanoḥ sutaḥловкость сына Шантану; сына Шантану
साधु पार्थ महाबाहोsādhu pārtha mahābāhoхорошо, Партха сильнорукий; прекрасно, Арджуна
साधु कुन्तीसुत इति चsādhu kuntīsuta iti caхорошо, сын Кунти, так и; браво, сын Кунти
समाभाष्य एनम् अपरम्samābhāṣya enam aparamобратившись к нему, другой; сказав это, иной
प्रगृह्य रुचिरम् धनुःpragṛhya ruciram dhanuḥсхватив прекрасный лук; взяв красивый лук
मुमोच समरे भीष्मःmumoca samare bhīṣmaḥвыпустил в бою Бхишма; Бхишма пустил на поле
शरान् पार्थरथम् प्रतिśarān pārtharatham pratiстрелы против колесницы Партхи; стрелы к ратхе Арджуны
अदर्शयत् वासुदेवःadarśayat vāsudevaḥпоказал Васудева; Кришна явил
हययाने परम् बलम्hayayāne param balamв управлении конями высшую силу; высшее искусство езды
मोघान् कुर्वन् शरान् तस्यmoghān kurvan śarān tasyaделая тщетными его стрелы; обращая стрелы в пустые
मण्डलानि विदर्शयन्maṇḍalāni vidarśayanкруги показывая; показывая круговые движения
शुशुभाते नरव्याघ्रौśuśubhāte naravyāghrauсияли два тигра среди людей; два героя блистали
भीष्मपार्थौ शरक्षतौbhīṣmapārthau śarakṣatauБхишма и Партха, стрелами раненные; израненные стрелами
गोवृषौ इव संरब्धौgovṛṣau iva saṃrabdhauкак два быка разгневанные; словно разъярённые быки
विषाणोल्लिखिताङ्कितौviṣāṇollikhitāṅkitauотмеченные царапинами рогов; исчерченные рогами
Литературный перевод

Тогда великое войско Юдхиштхиры снова повернулось, увидев, что сильнорукий Партха в бою идёт на Бхишму. Бхишма, лучший из Куру, многократно рыча словно лев, быстро осыпал колесницу Дхананджаи дождями стрел. В одно мгновение его колесница вместе с конями и возницей стала неразличима под огромным ливнем стрел. Но Васудева, Сатвата, не смутившись и утвердившись в стойкости, направлял коней, пронзённых стрелами Бхишмы. Затем Партха взял свой дивный лук, гремящий как туча, и острыми стрелами рассёк лук Бхишмы, сбив его. Твой отец, Кауравья, оставшись с разрубленным луком, в одно мгновение взял другой великий лук и натянул тетиву. Он растянул руками лук, гремящий как туча, но разгневанный Арджуна рассёк и этот его лук. Сын Шантану восхитился его ловкостью и сказал: “Хорошо, Партха, сильнорукий! Хорошо, сын Кунти!” Затем, обратившись к нему так, Бхишма взял другой прекрасный лук и в бою выпустил стрелы в колесницу Партхи. Васудева явил высшее искусство управления конями: он делал стрелы Бхишмы тщетными, показывая круговые движения. Бхишма и Партха, два тигра среди людей, израненные стрелами, сияли словно два разъярённых быка, исчерченные рогами».

Версия

b2df807f4a73 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами