Śrī-Varāha
येन वै क्लिश्यसे भद्रे शिरस्य सुखपीडिता ॥ वायुना कफपित्तेन शोणितेन कफेन वा
सन्निपातस्य दोषेण येनेदं पीड्यते शिरः ॥ काले विकाले कृत्वा वै पित्तोद्रेकं यशस्विति
अश्नासि पिशितं चान्नं तेनेदं दूष्यते शिरः ॥ क्रियतेऽत्र शिरावेधो रुधिरस्राव एव च
दीयते चेच्छिरोऽभ्यङ्गः कथं तिष्ठति वेदना ॥ किमेतद्गोपितं भद्रे मयि तन्न निवेदितम्
त्वया व्रतमिषेणायमात्मा संक्लिश्यते वृथा ॥ या त्वं वै भाषसे वाक्यं सौकरे गमनं प्रति
तत्र गोप्यं किमस्तीति येन ते परिवेदना ॥ ततः कमलपत्राक्षी सव्रीडा दुःखपीडिता
yena vai kliśyase bhadre śirasya sukhapīḍitā || vāyunā kaphapittena śoṇitena kaphena vā
sannipātasya doṣeṇa yenedaṃ pīḍyate śiraḥ || kāle vikāle kṛtvā vai pittodrekaṃ yaśasviti
aśnāsi piśitaṃ cānnaṃ tenedaṃ dūṣyate śiraḥ || kriyate'tra śirāvedho rudhirasrāva eva ca
dīyate cecchiro'bhyaṅgaḥ kathaṃ tiṣṭhati vedanā || kimetadgopitaṃ bhadre mayi tanna niveditam
tvayā vratamiṣeṇāyamātmā saṃkliśyate vṛthā || yā tvaṃ vai bhāṣase vākyaṃ saukare gamanaṃ prati
tatra gopyaṃ kimastīti yena te parivedanā || tataḥ kamalapatrākṣī savrīḍā duḥkhapīḍitā
«„Чем ты мучаешься, о благая, тяжко теснимая в голове: ветром, слизью и желчью, кровью или слизью? Или пороком их смешения теснима эта голова? Во время и не во время сотворив прилив желчи, о славная, ешь ты мясную пищу — тем портится эта голова. Творится здесь вскрытие жилы и истечение крови; даётся умащение головы — как же стоит боль? Зачем это утаено, о благая, и мне не поведано? Тобою под предлогом обета эта душа мучится напрасно. И которое слово ты говоришь о приходе в Саукару — что там за тайна, чем у тебя мучение?“ Затем лотосолепестноокая, со стыдом, теснимая страданием...».
a61b24a607b1 · опубликовано 4 сент. 2026 г., 08:10:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Царь перебирает причины по врачебной науке: ветер, желчь, слизь, их смешение, неурочная еда. Он ищет объяснимого.
И сам называет средства — кровопускание, умащение. Он готов лечить, а не разгадывать.
Но главный его упрёк не о болезни: зачем утаено от меня? Больнее всего ему, что он не знал.