Говинда-бхашья
Пада 2.12.1.33
168 / 558
Говинда-бхашья · 2.1.33
Деванагари

लोकवत् तु लीला-कैवल्यम्

Транслитерация (IAST)

lokavat tu līlā-kaivalyam

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
लोक-वत्loka-vatкак в мире; loka + -vat; как царь на празднике
तुtuже; противительная частица; ответ сутры
लीला-कैवल्यम्līlā-kaivalyamчистая игра; līlā «игра» + kaivalya «исключительность» — «одна лишь лила»; творение — не нужда, а игра полноты
Литературный перевод

Как в миру же — чистая лила: [Полный творит] от избытка блаженства, как танцует счастливый.

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
Деванагари

एवं प्राप्ते समाधत्ते—

लोकवत् तु लीला-कैवल्यम् ॥

शङ्का-च्छेदाय तु-शब्दः । परिपूर्णस्यापि विचित्र-सृष्टौ प्रवृत्तिर् लीलैव केवला न तु स्व-फलानुसन्धि-पूर्विका । अत्र दृष्टान्तो लोकेति । षष्ठ्य्-अन्तात् वतिः । लोकस्य सुखोन्मत्तस्य यथा सुखोद्रेकात् फल-निरपेक्षा नृत्यादि-लीला दृश्यते तथेश्वरस्य । तस्मात् स्वरूपानन्द-स्वाभाविक्येन लीला । देवस्यैव स्वभावोऽयम् आत्म-कामस्य का स्पृहा इति मण्डूक-श्रुतेः ।

सृष्ट्य्-आदिकं हरिर् नैव प्रयोजनम् अपेक्ष्य तु ।

कुरुते केवलानन्दाद् यथा मत्तस्य नर्तनम् ॥

पूर्णानन्दस्य तस्येह प्रयोजन-मतिः कुतः ।

मुक्ता अव्याप्त-कामाः स्युः किम् उतास्य् अखिलात्मनः ॥ इति स्मरणात् ।

न चात्र दृष्टान्तेनासार्वज्ञ्यं प्रसक्तम् । विना फलानुसन्धिम् आनन्दोद्रेकेण लीलायत इत्य् एतावत् स्वीकारात् । उच्छ्वास-प्रश्वास-दृष्टान्तेऽपि सुषुप्त्य्-आदौ तद्-आपत्तेः । राज-दृष्टान्तस् तु तत्-तत्-क्रीडा-सम्भूतस्य सुखस्य फलत्वान् नोपात्तः ॥33॥

Транслитерация (IAST)

evaṁ prāpte samādhatte—

lokavat tu līlā-kaivalyam ||

śaṅkā-cchedāya tu-śabdaḥ | paripūrṇasyāpi vicitra-sṛṣṭau pravṛttir līlaiva kevalā na tu sva-phalānusandhi-pūrvikā | atra dṛṣṭānto loketi | ṣaṣṭhy-antāt vatiḥ | lokasya sukhonmattasya yathā sukhodrekāt phala-nirapekṣā nṛtyādi-līlā dṛśyate tatheśvarasya | tasmāt svarūpānanda-svābhāvikyena līlā | devasyaiva svabhāvo'yam ātma-kāmasya kā spṛhā iti maṇḍūka-śruteḥ |

sṛṣṭy-ādikaṁ harir naiva prayojanam apekṣya tu |

kurute kevalānandād yathā mattasya nartanam ||

pūrṇānandasya tasyeha prayojana-matiḥ kutaḥ |

muktā avyāpta-kāmāḥ syuḥ kim utāsy akhilātmanaḥ || iti smaraṇāt |

na cātra dṛṣṭāntenāsārvajñyaṁ prasaktam | vinā phalānusandhim ānandodrekeṇa līlāyata ity etāvat svīkārāt | ucchvāsa-praśvāsa-dṛṣṭānte'pi suṣupty-ādau tad-āpatteḥ | rāja-dṛṣṭāntas tu tat-tat-krīḍā-sambhūtasya sukhasya phalatvān nopāttaḥ ||33||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम् प्राप्ते समाधत्तेevam prāpte samādhatteпри таком полученном — разрешает; samādhatte
लोकवत् तु लीला-कैवल्यम्lokavat tu līlā-kaivalyam«как в миру же — одна лишь лила»; сутра (у Мадхвы — 2.1.34)!!
शङ्का-च्छेदाय तु-शब्दःśaṅkā-cchedāya tu-śabdaḥслово «же» — для отсечения сомнения; cheda
परिपूर्णस्य अपिparipūrṇasya apiу Всеполного; paripūrṇa!
विचित्र-सृष्टौ प्रवृत्तिःvicitra-sṛṣṭau pravṛttiḥустремлённость к дивному творению; vicitra
लीला एव केवलाlīlā eva kevalāОДНА ЛИШЬ ЛИЛА — игра; līlā!!
न तु स्व-फल-अनुसन्धि-पूर्विकाna tu sva-phala-anusandhi-pūrvikāне предваряемая расчётом на свой плод; anusandhi «расчёт»!
अत्र दृष्टान्तः लोक इतिatra dṛṣṭāntaḥ loka itiздесь пример — «мир»; dṛṣṭānta
षष्ठी-अन्तात् वतिःṣaṣṭhī-antāt vatiḥ[суффикс] «-vat» после родительного; грамматика
लोकस्य सुख-उन्मत्तस्य यथाlokasya sukha-unmattasya yathāкак у человека, ОПЬЯНЁННОГО СЧАСТЬЕМ; sukha-unmatta!!
सुख-उद्रेकात्sukha-udrekātот ИЗБЫТКА счастья; udreka «переизбыток»!
फल-निरपेक्षा नृत्य-आदि-लीला दृश्यतेphala-nirapekṣā nṛtya-ādi-līlā dṛśyateвидится игра — танец — без оглядки на плод; nṛtya!!
तथा ईश्वरस्यtathā īśvarasyaтак у Ишвары; параллель
तस्मात् स्वरूप-आनन्द-स्वाभाविक्या लीलाtasmāt svarūpa-ānanda-svābhāvikyā līlāпотому лила — прирождённая блаженству Его сварупы; svarūpa-ānanda!
देवस्य एव स्वभावः अयम्devasya eva svabhāvaḥ ayam«такова сама природа Бога»; Мандукья-карика 1.9!
आत्म-कामस्य का स्पृहाātma-kāmasya kā spṛhā«какая жажда у насыщенного Собою?»; ātma-kāma!
इति माण्डूक-श्रुतेःiti māṇḍūka-śruteḥпо мандукийскому чтению; māṇḍūka
सृष्टि-आदिकम् हरिः न एव प्रयोजनम् अपेक्ष्य तुsṛṣṭi-ādikam hariḥ na eva prayojanam apekṣya tu«творение и прочее Хари [вершит] не ради цели»; smṛti
कुरुते केवल-आनन्दात्kurute kevala-ānandāt«творит от ЧИСТОГО БЛАЖЕНСТВА»; kevala-ānanda!!
यथा मत्तस्य नर्तनम्yathā mattasya nartanam«как танец опьянённого»; nartana!!
पूर्ण-आनन्दस्य तस्य इहpūrṇa-ānandasya tasya iha«у Него, Полноблаженного, здесь»; pūrṇa-ānanda
प्रयोजन-मतिः कुतःprayojana-matiḥ kutaḥ«откуда мысль о цели?»; mati
मुक्ताः अव्याप्त-कामाः स्युः किम्muktāḥ avyāpta-kāmāḥ syuḥ kim«разве остались желания у мукт?»; mukta!
उत अस्य अखिल-आत्मनःuta asya akhila-ātmanaḥ«что же [говорить] о Нём, Душе всего!»; kaimutya
इति स्मरणात्iti smaraṇātпо [этому] памятованию; smaraṇa
न च अत्र दृष्टान्तेन असार्वज्ञ्यम् प्रसक्तम्na ca atra dṛṣṭāntena asārvajñyam prasaktamи пример не навязывает [Ему] невсезнания; asārvajñya
विना फल-अनुसन्धिम्vinā phala-anusandhim[лишь] «без расчёта на плод»; anusandhi
आनन्द-उद्रेकेण लीलायते इति एतावत् स्वीकारात्ānanda-udrekeṇa līlāyate iti etāvat svīkārāt«играет от избытка блаженства» — принято лишь это; etāvat!
उच्छ्वास-प्रश्वास-दृष्टान्ते अपिucchvāsa-praśvāsa-dṛṣṭānte apiа у примера «как вдох и выдох»; ucchvāsa!
सुषुप्ति-आदौ तत्-आपत्तेःsuṣupti-ādau tat-āpatteḥбеда: в глубоком сне они [пресекаются]; suṣupti!
राज-दृष्टान्तः तुrāja-dṛṣṭāntaḥ tuпример же царя; rājan
तत्-तत्-क्रीडा-सम्भूतस्य सुखस्य फलत्वात्tat-tat-krīḍā-sambhūtasya sukhasya phalatvātпоскольку радость от тех забав — уже ПЛОД; phala!
न उपात्तःna upāttaḥне взят; anupātta
Перевод комментария

При таком полученном — разрешает:

«Как в миру же — одна лишь лила».

У Всеполного устремлённость к дивному творению — ОДНА ЛИШЬ ЛИЛА, игра, не предваряемая расчётом на свой плод. Пример — «мир»: как у человека, опьянённого счастьем, от ИЗБЫТКА счастья видится игра — танец — без оглядки на плод, так у Ишвары. Потому лила прирождена блаженству Его сварупы: «такова сама природа Бога — какая жажда у насыщенного Собою?» [Мандукья-чтение]; «творение Хари вершит не ради цели, но творит от чистого блаженства, как танец опьянённого; у Полноблаженного откуда мысль о цели? даже у мукт не осталось желаний — что же о Нём, Душе всего!» — по памятованию. И пример не навязывает [Ему] невсезнания: принято лишь «играет от избытка блаженства, без расчёта на плод». А пример «как вдох и выдох» [непроизвольности] — беда: в глубоком сне они пресекаются; пример же царя [с его охотами] не взят потому, что радость от тех забав — уже ПЛОД.

Версия

43d5841b14d1 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:31:31 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами