अन्तर उपपत्तेः
antara upapatteḥ
[Пуруша] в оке — Параматма: ибо [лишь в Нём] сходятся Атманство, бессмертие, брахманство, собрание благ.
छान्दोग्ये य एषोऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाचैतद् अमृतम् अभयम् एतद् ब्रह्मेति तद् यद्यप्य् अस्मिन् सर्पिर् वोदकं वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति । एतं संयद् वाम इत्य् आचक्षत एतं हि सर्वाणि वामान्य् अभिसंयन्ति [छा.उ. 4.15.1-2] इत्य् आदि श्रूयते । तत्र संशयः—किम् अयं पुरुषः प्रतिबिम्बः किं वा देवतात्मा आहो स्वित् जीव उताहो परमात्मेति । आद्यः स्यात् अक्ष्य्-आधारत्व-दृश्यत्वयोस् तत्र सत्त्वात् । द्वितीयो वा रश्मिभिर् एषोऽस्मिन् प्रतिष्ठित [बृ.आ.उ. 5.5.2] इति बृहद्-आरण्यकात् । किं वा तृतीयः स्यात् स हि चक्षुषा रूपं पश्यंस् तत्र सन्निहितो भवति । तस्माद् एषाम् अन्यतमोऽयम् इत्य् अस्यां प्राप्तौ—
अन्तर उपपत्तेः ॥
अक्ष्य्-अन्तरः परमात्मैव । कुतः ? उपपत्तेः । आत्मत्वामृतत्व-ब्रह्मत्व-निर्लेपत्व-सम्पद्-वामत्वादीनां धर्माणां तत्रैव सिद्धेः ॥13॥
chāndogye ya eṣo'kṣiṇi puruṣo dṛśyata eṣa ātmeti hovācaitad amṛtam abhayam etad brahmeti tad yadyapy asmin sarpir vodakaṁ vā siñcati vartmanī eva gacchati | etaṁ saṁyad vāma ity ācakṣata etaṁ hi sarvāṇi vāmāny abhisaṁyanti [chā.u. 4.15.1-2] ity ādi śrūyate | tatra saṁśayaḥ—kim ayaṁ puruṣaḥ pratibimbaḥ kiṁ vā devatātmā āho svit jīva utāho paramātmeti | ādyaḥ syāt akṣy-ādhāratva-dṛśyatvayos tatra sattvāt | dvitīyo vā raśmibhir eṣo'smin pratiṣṭhita [bṛ.ā.u. 5.5.2] iti bṛhad-āraṇyakāt | kiṁ vā tṛtīyaḥ syāt sa hi cakṣuṣā rūpaṁ paśyaṁs tatra sannihito bhavati | tasmād eṣām anyatamo'yam ity asyāṁ prāptau—
antara upapatteḥ ||
akṣy-antaraḥ paramātmaiva | kutaḥ ? upapatteḥ | ātmatvāmṛtatva-brahmatva-nirlepatva-sampad-vāmatvādīnāṁ dharmāṇāṁ tatraiva siddheḥ ||13||
855e87b2b7fc · 发布于 2026年7月27日 04:03:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
В Чхандогье: «Тот пуруша, что зрится в оке, — это Атман, — сказал он, — это бессмертное, бесстрашное, это Брахман. И даже если капнут в него [в глаз] масла или воды — стекает к краям… Его зовут „собранием благ“: к нему ведь сходятся все блага» [4.15.1–2] — и далее слышится. Здесь сомнение: этот пуруша — отражение, душа божества [солнца], джива — или же Параматма? Пусть первое: в нём есть и опора-в-оке, и зримость. Или второе: «лучами он в нём утверждён» — по Брихадараньяке. Или пусть третье: ведь [джива], видя оком образ, там присутствует. Итак, один из этих — при таком полученном:
«Внутренний — по сходимости».
Внутриглазный — сам Параматма. Почему? По сходимости: Атманство, бессмертие, брахманство, незапятнанность, собрание благ и прочие свойства утверждаются лишь в Нём.