Mahabharata · 1.188.15–16
॥
Devanāgarī
गुरोश् च वचनं प्राहुर् धर्मं धर्मज्ञसत्तम ॥
गुरूणां चैव सर्वेषां जनित्री परमो गुरुः ॥
सा चाप्य् उक्तवती वाचं भैक्षवद् भुज्यताम् इति ॥
तस्माद् एतद् अहं मन्ये धर्मं द्विजवरोत्तम ॥
Transliteration (IAST)
guroś ca vacanaṃ prāhur dharmaṃ dharmajñasattama ||
gurūṇāṃ caiva sarveṣāṃ janitrī paramo guruḥ ||
sā cāpy uktavatī vācaṃ bhaikṣavad bhujyatām iti ||
tasmād etad ahaṃ manye dharmaṃ dvijavarottama ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गुरोः च वचनं प्राहुः धर्मं धर्मज्ञसत्तमguroḥ ca vacanaṃ prāhuḥ dharmaṃ dharmajñasattamaи слово наставника зовут дхармою, о лучший из знатоков дхармы;
गुरूणां च एव सर्वेषां जनित्री परमः गुरुःgurūṇāṃ ca eva sarveṣāṃ janitrī paramaḥ guruḥа из всех наставников родительница — высший наставник;
सा च अपि उक्तवती वाचं भैक्षवत् भुज्यताम् इतिsā ca api uktavatī vācaṃ bhaikṣavat bhujyatām itiи она изрекла слово: «вкусите [это] подобно подаянию»;
तस्मात् एतत् अहं मन्ये धर्मं द्विजवरोत्तमtasmāt etat ahaṃ manye dharmaṃ dvijavarottamaпотому я мню это дхармою, о наилучший из дваждырождённых»;
Translation
«И слово наставника зовут дхармою, о лучший из знатоков дхармы; а из всех наставников родительница — высший наставник; и она изрекла слово: „Вкусите это подобно подаянию“. Потому я мню это дхармою, о наилучший из дваждырождённых».
Commentary
Version
009d9dedd2d7 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь возвышается святость материнского слова. Знаменательно учение: мать — высший из наставников, и слово её есть дхарма. Юдхиштхира не своеволит, но повинуется: невольно сказанное Кунти он чтит как заповедь, ибо для праведного слово матери нерушимо. Здесь явлено, что послушание гуру и родителю — корень дхармы, и что верность их слову выше собственного удобства. Так писание являет величие материнского веления; и на нём Юдхиштхира утверждает своё решение.