Mahabharata · 1.195.5–6
॥
Devanāgarī
दुर्योधन यथा राज्यं त्वम् इदं तात पश्यसि ॥
मम पैतृकम् इत्य् एवं ते ऽपि पश्यन्ति पाण्डवाः ॥
यदि राज्यं न ते प्राप्ताः पाण्डवेयास् तपस्विनः ॥
कुत एव तवापीदं भारतस्य च कस्य चित् ॥
Transliteration (IAST)
duryodhana yathā rājyaṃ tvam idaṃ tāta paśyasi ||
mama paitṛkam ity evaṃ te 'pi paśyanti pāṇḍavāḥ ||
yadi rājyaṃ na te prāptāḥ pāṇḍaveyās tapasvinaḥ ||
kuta eva tavāpīdaṃ bhāratasya ca kasya cit ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दुर्योधन यथा राज्यं त्वम् इदं तात पश्यसिduryodhana yathā rājyaṃ tvam idaṃ tāta paśyasiДурьодхана, как ты, дитя, видишь это царство
मम पैतृकम् इति एवं ते अपि पश्यन्ति पाण्डवाःmama paitṛkam iti evaṃ te api paśyanti pāṇḍavāḥ«отчим моим» — так же видят [его] и Пандавы;
यदि राज्यं न ते प्राप्ताः पाण्डवेयाः तपस्विनःyadi rājyaṃ na te prāptāḥ pāṇḍaveyāḥ tapasvinaḥесли царства не обрели Пандавы, [эти] подвижники,
कुतः एव तव अपि इदं भारतस्य च कस्य चित्kutaḥ eva tava api idaṃ bhāratasya ca kasya citто откуда оно и у тебя, или у какого-либо [иного] Бхараты?
Translation
«Дурьодхана, как ты, дитя, видишь это царство „отчим моим“, так же видят его и Пандавы; если царства не обрели Пандавы, эти подвижники, то откуда оно и у тебя, или у какого-либо иного Бхараты?»
Commentary
Version
6835700ebc64 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь Бхишма обличает двойную мерку неправдою. Знаменательно его довод: то же право наследия, каким держится Дурьодхана, принадлежит и Пандавам — мерило должно быть единым. Здесь являет себя сила беспристрастной логики дхармы: что закон даёт одному, того не отнять у равного. Так писание являет справедливость рассуждения Бхишмы; и притязание Дурьодханы обращается против него самого.